નવી દિલ્હીઃ કેન્દ્ર સરકાર શુક્રવારે થનારી કેબિનેટ બેઠકમાં એક મોટો નિર્ણય લેશે. કેન્દ્રિય મંત્રીમંડળ મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી અધિનિયમ 2005 (MGNREGA) એટલે કે મનરેગાનું નામ બદલીને પૂજ્ય બાપુ ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી વિધેયક 2025 કરવાનો પ્રસ્તાવ મંજૂર કરી શકે છે, એમ સરકારી સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં આજે કેબિનેટ બેઠક યોજાશે.
હવે નવા નામથી રોજગાર ગેરંટી યોજનાને નવી ઓળખ મળશે અને તેનો વ્યાપ વધુ મજબૂત બનશે. મનરેગા સરકારની પ્રખ્યાત કલ્યાણકારી યોજનાઓમાંની એક છે, જેનો હેતુ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રોજગાર ઉપલબ્ધ કરાવવાનો છે.
મનરેગા યોજનાની સંપૂર્ણ જાણકારી
MGNREGA (મનરેગા) ભારત સરકારે 2005માં કાયદા તરીકે પસાર કર્યો હતો અને તે સમયે UPA સરકારે આ કાયદાને અમલમાં મૂક્યો હતો. મનરેગાનું સત્તાવાર નામ છે મહાત્મા ગાંધી રાષ્ટ્રીય ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી અધિનિયમ, 2005. આ કાયદો 7 સપ્ટેમ્બર 2005એ સંસદમાં પસાર થયો હતો. તેને બીજી ઓક્ટોબર, 2006એ અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો હતો, જે મહાત્મા ગાંધીની જન્મજયંતી હતી. શરૂઆતમાં આ યોજના 200 જિલ્લોમાં અમલમાં મૂકી, ત્યાર બાદ ધીમે-ધીમે દેશમાં વિસ્તૃત કરવામાં આવી હતી.
મનરેગા એક ગ્રામીણ રોજગાર ગેરંટી યોજના છે, જેના અંતર્ગત દરેક ગ્રામીણ પરિવારમાં રહેલા વયસ્ક સભ્યોને એક નાણાકીય વર્ષમાં ઓછામાં ઓછા 100 દિવસની મજૂરી આધારિત રોજગાર આપવામાં આવે છે.આ રોજગાર બિનકુશળ મજૂરી (જેમ કે રસ્તા, તળાવ, કેનાલ બનાવવી) તરીકે આપવામાં આવે છે અને કામદારોને નિયત ન્યૂનતમ વેતન ચૂકવવામાં આવે છે. જો 15 દિવસની અંદર કામ ન મળે તો અરજદારને બેરોજગારી ભથ્થું મળે છે.
કોરોના સમયમાં મદદગાર સાબિત થઈ મનરેગા
Covid-19 મહામારી દરમિયાન મનરેગાએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી. તે સમયે કામની માગ અચાનક વધી ગઈ હતી અને આ યોજના પોતાના ઘરે પરત આવેલા મોટી સંખ્યામાં પ્રવાસી મજૂરોને રોજગાર આપવામાં ખૂબ મદદરૂપ બની હતી.
હવે અમારા બીજા ડિરેક્ટર નીલ પાટીલ પણ સંપૂર્ણપણે જુદી શૈલીમાં લખવા લાગ્યા છે અને પાછલા કેટલાક મહિનાઓથી વાચકો તેમને પણ ઉત્સાહભર્યો પ્રતિસાદ આપી રહ્યા છે. તેથી હવે હું દર અઠવાડિયે માત્ર બે આર્ટિકલ્સ જ લખું છું.
જીવનમાં સમયનો વ્યય ઘણા ક્ષેત્રોમાં થઈ જતો હોય છે, પરંતુ માત્ર લેખન ટાળવાથી આટલો સમય નષ્ટ થયો તે સમજતા જ મને ચક્કર આવી ગયા. સાઠ બાદ થોડું શહાણપ આવે એવી ભાવનાથી મેં અમારી માર્કેટિંગ ટીમને જણાવ્યું કે હવે એક આર્ટિકલ અખબારી સમયમર્યાદા કરતાં આઠ દિવસ પહેલાં અને બીજો પંદર દિવસ પહેલાં આપીશ. આજે, લગભગ એક મહિના પછી, આ આર્ટિકલ મારફતે હું તે લક્ષ્ય હાંસલ કરી શકી છું. હવે શનિવાર-રવિવાર એટલે વિકએન્ડમાં લેખ લખી નાખવાના, જેથી સોમવારથી શુક્રવાર કામના સમયમાં મનમાં લેખોના વિચારોની ભીડ ન થાય.
અમારી જનરલ મેનેજર શિલ્પા મોરે હંમેશા કહે છે, તારીખ મૂકો, સમય નક્કી કરો. ગર્વથી કહી શકું છું કે આ સવયો હવે અમારા મેનેજર્સમાં વિકસી રહ્યા છે. દિલ્હી હજી દૂર છે, પરંતુ શરૂઆત થઈ ગઈ છે અને શરૂઆત ખૂબ મહત્વની છે. રતન ટાટાનું પ્રસિદ્ધ વાક્ય છે, હું સાચો નિર્ણય લેવા માંડતો નથી. હું નિર્ણય લઈ લેઉ છું અને તેને સાચો બનાવી દઉં છું.
જ્યારે આવી સ્થિતિ આવે ત્યારે સાવરકરને યાદ કરવા. કાળાપાણીની જેલમાં અસહ્ય યાતનાઓ વચ્ચે, પગમાં બેડીઓ હોવા છતાં તેમના હોઠો પર સ્વાતંત્ર્યગીત હતું. ત્યાં પણ વાંચન અને લેખન ચાલુ રહ્યું. કેટલી અદમ્ય ઇચ્છાશક્તિ. લોકમાન્ય તિલકે મંડાલે જેલમાં ગીતા રહસ્ય રચ્યું અને અંધકાર વચ્ચે ભાવિ પેઢીઓને જ્ઞાનનો દીપ પ્રગટાવ્યો. અને આપણે સુવિધાસભર સમયમાં જીવીએ છીએ. જો આપણે જાતને જાગૃત ન કરીએ તો વિશ્વની ઝડપ આપણને પાછળ મૂકી દેશે. ડુ ઓર ડાય હવે માત્ર સૂત્ર નથી, પરંતુ વાસ્તવિકતા છે.
સમાજ વધારે નકારાત્મક થયો છે. અથવા તો લોકોને નકારાત્મક સમચારો ગમે છે તેથી એમને ગમતું છપાય છે. પ્રેમિકા માટે પોતાના બાળકોને દફનાવી દેવાના, માસુમો સાથે હેવાનિયત કરવાની, આડેધડ વાહનો હંકારીને કોઈને મારી નાંખવાના આ બધું આપણી સંસ્કૃતિમાં ક્યારેય ન હતું. જયારે રીલ્સ જોઇને જીવન જીવવાના નિયમો શીખવામાં આવે ત્યારે એ જ રીલ્સના ચક્કરમાં મન નકારાત્મક બની શકે. શું દેખાડો એ જ જીવન છે? સરળ ઉપાયો સાચા નથી હોતા. પણ સાચું સમજવા વાળી પ્રજા કેટલી મળશે?
