“સંચાર સાથી” મોબાઇલ એપ પર જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાનું મોટું નિવેદન
કેન્દ્રીય સંચાર મંત્રી જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાએ “સંચાર સાથી” મોબાઇલ એપ અંગે વિપક્ષ દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નોના જવાબ આપ્યા છે. સંસદમાં મીડિયાના પ્રશ્નોના જવાબમાં તેમણે કહ્યું કે જો લોકો “સંચાર સાથી” એપનો ઉપયોગ કરવા માંગતા નથી, તો તેઓ તેને અનઇન્સ્ટોલ કરી શકે છે. આ મોબાઇલ એપને દરેક માટે સુલભ બનાવવાની સરકારની ફરજ છે, પરંતુ વપરાશકર્તાઓ પાસે તેને તેમના ઉપકરણો પર રાખવી કે નહીં તે પસંદગી છે.
Union Minister Jyotiraditya Scindia tweets, “Digital security of every citizen of the country is our topmost priority. The objective of the ‘Sanchar Saathi’ app is to enable each individual to protect their privacy and stay safe from online fraud. This is a completely voluntary… pic.twitter.com/mGykpKEBzI
— IANS (@ians_india) December 2, 2025
કંપનીઓને એપ્સ પ્રી-લોડ કરવાનો આદેશ
દૂરસંચાર વિભાગે સ્માર્ટફોન ઉત્પાદકોને મોબાઇલ હેન્ડસેટ પર “સંચાર સાથી” મોબાઇલ એપને એવી રીતે પ્રી-લોડ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે કે જેથી તે દૂર ન થાય. જોકે, વિપક્ષે આ આદેશનો વિરોધ કર્યો છે, તેને મૂળભૂત અધિકારોનું ઘોર ઉલ્લંઘન અને ગોપનીયતાના અધિકારનું ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું છે. પ્રિયંકા ગાંધી અને ઇમરાન મસૂદે કેન્દ્ર સરકાર પર સરમુખત્યારશાહીનો આશરો લેવાનો અને દેશને ઉત્તર કોરિયામાં ફેરવવાનો પ્રયાસ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે.
આ એપ મોબાઇલ યુઝર્સની સલામતી માટે છે
જ્યોતિરાદિત્ય સિંધિયાએ કહ્યું કે જ્યારે વિપક્ષને કોઈ સમસ્યા ન હોય ત્યારે તેઓ કંઈક શોધવાનો પ્રયાસ કરે છે, પરંતુ અમે આમાં તેમને મદદ કરી શકતા નથી. સરકારનું કર્તવ્ય મોબાઇલ યુઝર્સને મદદ કરવાનું અને તેમની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવાનું છે. સંચાર સાથી એપ દરેક યુઝરને તેમની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા સક્ષમ બનાવશે. સંચાર સાથી વેબ પોર્ટલ પર 200 મિલિયનથી વધુ ડાઉનલોડ્સ છે, અને આ એપ 15 મિલિયનથી વધુ ડાઉનલોડ્સ છે. જરા જુઓ કે આ એપ કેટલા લોકોને ફાયદો કરાવી રહી છે.
આ એપ દ્વારા 2 મિલિયન ચોરાયેલા ફોન શોધી કાઢવામાં આવ્યા
સંચાર સાથી એપ દ્વારા આશરે 17.5 મિલિયન નકલી મોબાઇલ કનેક્શન ડિસ્કનેક્ટ કરવામાં આવ્યા છે. લગભગ 2 મિલિયન ચોરાયેલા ફોન શોધી કાઢવામાં આવ્યા છે, અને આશરે 750,000 ચોરાયેલા ફોન તેમના માલિકોને પરત કરવામાં આવ્યા છે. આ બધું સંચાર સાથીને કારણે શક્ય બન્યું છે. આ એપ જાસૂસી કે કોલ મોનિટરિંગ માટે નથી; તે ગ્રાહકોની સુરક્ષા માટે છે. હું ગેરસમજો દૂર કરવા માંગુ છું અને કહેવા માંગુ છું કે વપરાશકર્તાઓ તેમની ઇચ્છા મુજબ એપને સક્રિય-નિષ્ક્રિય કરી શકે છે.
વિપક્ષના હોબાળા બાદ સંસદમાં આવતા અઠવાડિયે ‘ચૂંટણી સુધારા’ પર ચર્ચા થશે
સંસદના શિયાળુ સત્ર દરમિયાન, વિપક્ષે વારંવાર SIRનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે અને આ બાબતે ચર્ચાની માંગ કરી છે. બે દિવસની મુલતવી રાખ્યા પછી, કેન્દ્ર સરકારે હવે SIR પર ચર્ચા માટે સંમતિ આપી છે. સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કેન્દ્ર સરકારે SIR પર ચર્ચા માટે બુધવાર, 10 ડિસેમ્બરનો દિવસ નક્કી કર્યો છે. પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, કેન્દ્ર સરકારે 150 વર્ષ જૂના રાષ્ટ્રીય ગીત, વંદે માતરમ પર ચર્ચાની માંગ કરી હતી. મંગળવારે, વંદે માતરમ પર સંસદમાં હોબાળો થયો હતો, જેના કારણે વિપક્ષે વળતો પ્રહાર કર્યો હતો.
જોકે, વિપક્ષે આગ્રહ કર્યો હતો કે વંદે માતરમ પર ચર્ચા કરતા પહેલા સરકારે SIR મુદ્દા પર ચર્ચા કરવી જોઈએ. નોંધપાત્ર રીતે, સંસદના શિયાળુ સત્ર દરમિયાન 12 રાજ્યોમાં મતદાર યાદીઓના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પર વિપક્ષના ચાલી રહેલા વિરોધ વચ્ચે, નરેન્દ્ર મોદી સરકારે મંગળવારે કહ્યું કે તે માત્ર SIR જ નહીં પરંતુ વ્યાપક અર્થમાં ચૂંટણી સુધારાઓ પર ચર્ચા કરવા તૈયાર છે.
આ ઝિપ-કોડિંગ એ વળી શું છે?
સ્વીકૃતિ હેલ્થ ડિપાર્ટમેન્ટમાં કામ કરતી ઉત્સાહી યુવતી છે. થોડા સમય પહેલા જ એ રિલેશનશીપમાં આવી. સંયોગ એવો બન્યો કે જેની સાથે એ સંબંધમાં જોડાઈ એ ઉર્વીલ એના જ વિસ્તારમાં રહે છે. 
એક દિવસ સ્વીકૃતિની મિત્ર ગૌરવીએ હસતાં હસતાં પૂછ્યું, “યાર, તારું તો સુપર છે. ઉર્વીલ તારી નજીકમાં જ રહે છે. તું તો ગમે ત્યારે એને મળી શકે!”
સ્વીકૃતિએ હળવા સ્મિત સાથે જવાબ આપ્યો, “હા યાર, અમારું રિલેશન નવું છે, પણ અમે એકબીજાને ઘણા સમયથી ઓળખીએ છીએ. માટે જ્યારે એની એપ પર એની પ્રોફાઇલ જોઈ, ત્યારે વિચાર્યું કે નજીકમાં રહે છે તો એને વધુ સારી રીતે ઓળખી શકાશે. જો વિચારો મળે તો આગળનું સ્ટેપ પણ વિચારી શકીએ. એમ પણ મમ્મી-પપ્પા લગ્નનું કહે છે તો પછી નજીક રહેતા કોઈને જાણવું વધુ સરળ પડે.
આ સાંભળતાં જ ગૌરવી આશ્ચર્યથી બોલી, “અરે, શું કહે છે! આ બધું કેવી રીતે?”
સ્વીકૃતિએ તરત જ સમજાવ્યું, “આજે તો ઝિપ કોડિંગનો જમાનો છે. એટલે પોતાના નજીકના વિસ્તારમાં રહેતા લોકોને ડેટિંગ માટે પસંદ કરવું. સરળ, સુરક્ષિત છે.”
ગૌરવી મનમાં વિચારી રહી હતી કે, આ નવો ટ્રેન્ડ યુવતીઓ માટે કેટલો પ્રેક્ટિકલ હશે?
શું છે આ ઝિપ-કોડિંગ?
ઝિપ-કોડિંગ એ ડેટિંગનો એવો નવો ટ્રેન્ડ છે જેમાં લોકો ખાસ કરીને પોતાનાં નજીકના વિસ્તાર, સોસાયટી અથવા પોસ્ટલ કોડમાં રહેતા વ્યક્તિને ડેટ કરવા વધુ પસંદ કરે છે. નજીકમાં રહેતાં હોવાથી મળવું સરળ બને છે, 
સમય અને ખર્ચ પણ ઓછો થાય છે, તેમજ કોઈ મોટી પ્લાનિંગની જરૂર રહેતી નથી. કેટલાક માટે આ એક પ્રકારનું ઓપન જોડાણ પણ બની જાય છે. જ્યાં બે લોકો સાથે સમય વિતાવે છે, એકબીજાને ઓળખે છે, પરંતુ એકબીજાને લઈને કોઈ કડક પ્રતિબદ્ધતા રાખતા નથી. જો કે, આ મોડલ દરેક રિલેશનશીપ માટે યોગ્ય હોય જ એવું નથી એની સફળતા સંપૂર્ણપણે બંને વ્યક્તિઓની વિચારસરણી અને સમજ પર આધારિત રહે છે.
આ વિશે ચિત્રલેખા.કોમ સાથે વાત કરતા મૈત્રી યશ ચૌહાણ કહે છે કે, આજની ફાસ્ટ લાઈફમાં યુવતીઓ હવે જુદી-જુદી અનેક ડેટિંગ એપનો ઉપયોગ કરે છે. પરંતુ દરેક વખત એપ પરથી મેળવેલી માહિતીના આધારે જ રિલેશનશીપમાં બંધાવુ એ પણ યોગ્ય નથી. અલબત્ત ઘણી યુવતીઓ માને છે કે જીપ-કોડિંગ આજના ઝડપી જીવનમાં ખૂબ પ્રેક્ટિકલ વિકલ્પ બની રહ્યું છે. આજની પેઢી સમય અને સુરક્ષા બંનેને પ્રાથમિકતા આપે છે. નજીકમાં રહેતી વ્યક્તિ હોય તો મળવું સહેલું બને અને રિલેશનને પોતાની રીતે વિકસવાની તક મળે છે. જો કે નજીકમાં સંબંધ બનાવવાથી ક્યારેક ગેરસમજ અથવા વધારે અપેક્ષાઓ પણ ઊભી થઈ શકે, પણ આ બધું દરેક જોડી કેવી રીતે હેન્ડલ કરે છે એના પર નિર્ભર છે”
ઉપયોગ કરતા પહેલા વિચારવાની જરૂર
ડેટિંગ એ ફક્ત ભારતમાં જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાં એક ઉભરતું અને વિકસતું ક્ષેત્ર છે. લોકોની રુચિઓ અનુસાર સમયાંતરે ડેટિંગના વલણો બદલાતા રહે છે. આજકાલ લોકો સતત એપ્લિકેશનો પર અસંખ્ય પ્રોફાઇલ્સ સ્ક્રોલ કરે છે,
સંપૂર્ણ મેચ શોધે છે. આ બધાની વચ્ચે, એક રસપ્રદ નવો ટ્રેન્ડ ઝડપથી લોકપ્રિયતા મેળવી રહ્યો છે. એ છે ઝિપ-કોડિંગ. જી હા, આ એક એવી નવીનતા છે જેમાં લોકો એમના નજીકના વિસ્તારમાં ડેટ કરવાનું પસંદ કરે છે. આ ટ્રેન્ડ ફક્ત ભારતમાં જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાં લોકપ્રિયતા મેળવી રહ્યો છે. ખાસ કરીને આજની યુવતિઓને આ નવો ટ્રેન્ડ આકર્ષી રહ્યો છે જેનો સૌથી વધારે ઉપયોગ પણ એ જ કરે છે.
આ વિશે ચિત્રલેખા.કોમ સાથે વાત કરતા મલ્ટીમીડિયા કંપનીના હેડ ઘટા સરવૈયા કહે છે કે, ઝિપ-કોડિંગમાં યુગલો ફક્ત ત્યાં સુધી જ સંબંધમાં રહે છે જ્યાં સુધી તેઓ એક જ વિસ્તારમાં અથવા શહેરમાં રહે છે. તેઓ ડેટ પર જાય છે, સાથે સમય વિતાવે છે અને યુગલ તરીકે સામાજિક જીવનનો આનંદ માણે છે, પરંતુ જેમ જેમ અંતર વધે છે તેમ તેમ સંબંધ બદલાય છે. બંને અન્ય લોકોને મળવાની અથવા નવા સ્થાને સંબંધો શોધવાની સ્વતંત્રતા હોય છે. આ એવા લોકો માટે છે જેઓ એક સાથે અથવા લાંબા ગાળાની પ્રતિબદ્ધતા શોધી રહ્યા નથી. માટે સામાન્ય રીતે આ ટ્રેન્ડ એવી યુવતિઓ પસંદ કરે છે જેમને કામ ચલાઉ પણ પોતાની મરજી પ્રમાણેનું રિલેશનશીપ જોઈએ છે. ઝિપ-કોડિંગ ટ્રેન્ડમાં છે પણ આવા સંબંધમાં પ્રવેશ કરતા પહેલા હજારો વખત વિચારવાની જરૂર છે.
કોના માટે છે અયોગ્ય?
ઝિપ-કોડિંગ એક પ્રકારનું અનિશ્ચિત રિલેશન છે, જ્યાં બંને લોકો એકબીજાના પ્રત્યે પ્રતિબદ્ધ નથી રહેતા.
જો તમે એવા સંબંધની શોધમાં છો જેમાં બંને વ્યક્તિઓ પૂરેપૂરા સમર્પિત અને વિશ્વાસુ હોય, તો ઝિપ-કોડિંગ એવા લોકો માટે યોગ્ય નથી. એ ઉપરાંત, આમા લાગણીથી જોડાયા પછી દુઃખ અનુભવવાનું જોખમ પણ રહે છે, ખાસ કરીને જ્યારે એક વ્યક્તિ વધુ લાગણીશીલ બની જાય.
આ વિશે ચિત્રલેખા.કોમ સાથે વાત કરતા એશ્વર્યા વ્યાસ કહે છે કે, આજની યુવતીઓમાં ઝિપ-કોડિંગ નવા ટ્રેન્ડ તરીકે ઘણું લોકપ્રિય થયું છે, પરંતુ એ દરેક માટે યોગ્ય નથી. જો તમે ભાવનાત્મક રીતે કોઈ સાથે જોડાવા માંગતા હો, તો નજીકમાં રહે એ પૂરતું નથી. પ્રથમ સમર્પણ અને સમજ હોવી જ જરૂરી છે . પરંતુ સમય, સરળતા અને પારદર્શિતા માટે આ પદ્ધતિ ઘણી યુવતીઓ માટે આકર્ષક જરૂર બની છે. પણ ડેટિંગ એપ રિલેશનશીપનું ભવિષ્ય નક્કીના કરી શકે”
હેતલ રાવ
સંચાર સાથી એપ શું છે ? જેને લઈને થઈ રહ્યો છે હંગામો
આજે સ્માર્ટફોન હવે ફક્ત કોલ કરવાનું માધ્યમ નથી રહ્યા સાથે સાથે તે આપણી બેંક, ડિજિટલ આઈડી અને વ્યક્તિગત પ્રવેશદ્વાર બની ગયા છે. યુપીઆઈથી લઈને સોશિયલ મીડિયા સુધી, આપણને જે જોઈએ છે તે બધું આ એક જ ઉપકરણ સાથે જોડાયેલ છે. આવી સ્થિતિમાં, આપણો ફોન ચોરાઈ જાય કે છેતરપિંડીભર્યા કોલનો ભોગ બને તે એક દુઃસ્વપ્નથી ઓછું નથી. આ વધતા જતા જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને, ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગ (DoT) એ “સંચાર સાથી” એપને દરેક મોબાઇલ વપરાશકર્તા માટે સુરક્ષા કવચ બનાવવાનો નિર્ણય લીધો છે. સરકારે હવે સ્પષ્ટતા કરી છે કે આ એપ ભારતમાં વેચાતા દરેક નવા સ્માર્ટફોન પર પહેલાથી ઇન્સ્ટોલ કરેલી હશે અને તેને દૂર કરી શકાતી નથી. તેથી, સંચાર સાથી એપ શું છે અને તે તમને કેવી રીતે મદદ કરે છે તે સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે.
સંચાર સાથી એપ શું છે?
સંચાર સાથી એ કેન્દ્ર સરકારની ડિજિટલ સુરક્ષા પહેલ છે, જે મોબાઇલ એપ અને વેબસાઇટ બંને તરીકે કાર્યરત છે. તે 2023 માં શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. તેનો હેતુ લોકોને ખોવાયેલા મોબાઇલ ફોન અને છેતરપિંડીવાળા વેબ લિંક્સની જાણ કરવા અને બ્લોક કરવાની મંજૂરી આપવાનો છે. આ પ્લેટફોર્મ તમારા નામે કાર્યરત મોબાઇલ કનેક્શન્સની સંખ્યા પણ દર્શાવે છે અને વિવિધ બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓના અધિકૃત અને વિશ્વસનીય સંપર્કોને ઓળખવામાં મદદ કરે છે.
આ એપ્લિકેશન દ્વારા છેતરપિંડી અથવા કૌભાંડોની જાણ કરવી તેની આધુનિક ટેકનોલોજીને કારણે ખૂબ જ સરળ છે. તેની સૌથી મહત્વપૂર્ણ વિશેષતા એ છે કે વપરાશકર્તાઓને દર વખતે તેમનો IMEI નંબર યાદ રાખવાની કે શોધવાની જરૂર નથી. સંચાર સાથી એપ્લિકેશન તમારા નામે જારી કરાયેલા બધા મોબાઇલ નંબરોની સ્થિતિ દર્શાવે છે, ફોન અસલી છે કે નહીં તે નક્કી કરે છે, અને તમને કોઈપણ શંકાસ્પદ સંદેશાઓ, કૉલ્સ અથવા સ્પામની જાણ કરવાની મંજૂરી આપે છે. વધુમાં, જો તમને કોઈ ભારતીય નંબર પરથી આંતરરાષ્ટ્રીય કૉલ આવે છે, તો તમે OTP દાખલ કર્યા વિના પણ આ એપ્લિકેશન દ્વારા તેની જાણ કરી શકો છો. આ નકલી અને છેતરપિંડીના કૉલ્સને અગાઉથી ઓળખવામાં મદદ કરે છે.
એપ્લિકેશનનું ચક્ષુ સુવિધા શું કરે છે?
સંચાર સાથી એપ્લિકેશનમાં “ચક્ષુ” નામની સુવિધા છે, જે વપરાશકર્તાઓને કપટપૂર્ણ કૉલ્સ, સંદેશાઓ અને ઑનલાઇન છેતરપિંડીની જાણ કરવાની મંજૂરી આપે છે. સરકારના મતે, આ રિપોર્ટિંગ ટેલિકોમ વિભાગને સાયબર ક્રાઇમ અને નાણાકીય છેતરપિંડી અટકાવવા માટે વધુ અસરકારક રીતે કામ કરવા સક્ષમ બનાવે છે.
ફેક લિંક અને માલવેર રિપોર્ટિંગ સુવિધા
વપરાશકર્તાઓ ચક્ષુ સુવિધા દ્વારા ફિશિંગ લિંક્સ, નકલી વેબસાઇટ્સ, ફોન ક્લોનિંગ અને માલવેર જેવી પ્રવૃત્તિઓની પણ જાણ કરી શકે છે. આ સુવિધા SMS, RCS, iMessage અને WhatsApp અને Telegram જેવા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ દ્વારા પ્રાપ્ત શંકાસ્પદ સંદેશાઓ માટે પણ ઉપલબ્ધ છે.
નકલી સિમ પર સીધો હુમલો
આજકાલ નકલી સિમ એક મોટો ખતરો બની ગયા છે. કોઈ વ્યક્તિ તમારી ઓળખનો ઉપયોગ કરીને સિમ કાર્ડ મેળવી શકે છે અને છેતરપિંડી કરી શકે છે. સંચાર સાથીની મદદથી, અત્યાર સુધીમાં 30 મિલિયનથી વધુ નકલી સિમ કનેક્શન નિષ્ક્રિય કરવામાં આવ્યા છે.
OTP અને નંબર દ્વારા ઓળખ
જ્યારે તમે એપ ખોલો છો, ત્યારે તે તમારો મોબાઇલ નંબર અને OTP લઈને તમારા ફોનની ચકાસણી કરે છે. ફોનનો IMEI નંબર પછી સીધા DoT ની CEIR સિસ્ટમ સાથે મેચ થાય છે, જે તરત જ નક્કી કરે છે કે ફોન અસલી છે કે બ્લેકલિસ્ટેડ છે.
આ એપ CEIR સિસ્ટમ સાથે જોડાયેલ છે
CEIR એક કેન્દ્રીય ડેટાબેઝ છે જે દેશના તમામ મોબાઇલ ફોનનો રેકોર્ડ રાખે છે. સંચાર સાથી આ સિસ્ટમ સાથે જોડાયેલ છે, તેથી ફોન સંબંધિત કોઈપણ સમસ્યા તરત જ શોધી કાઢવામાં આવે છે.
ફોન ચોરાઈ જાય કે તરત જ તેને બ્લોક કરી શકાય છે
જો તમારો ફોન ખોવાઈ જાય કે ચોરાઈ જાય, તો આ એપનો ઉપયોગ કરીને તેને સેકન્ડોમાં બ્લોક કરી શકાય છે. આ ખાતરી કરે છે કે તમારી બેંક એપ્સ, વોટ્સએપ, ફોટા અને UPI જેવી તમારી વ્યક્તિગત માહિતી સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત રહે છે.
નકલી કોલ્સ અને છેતરપિંડીની તાત્કાલિક જાણ કરો
જો કોઈ બેંક, કુરિયર કંપની અથવા સરકારી અધિકારી હોવાનો દાવો કરીને ફોન કરે છે, તો તમે તે નંબરની સીધી એપમાં જાણ કરી શકો છો. એપ તમને અધિકૃત સરકારી અને બેંક નંબરો પણ બતાવે છે, જેથી તમે સરળતાથી નકલી કોલ્સ ઓળખી શકો.
સેકન્ડ હેન્ડ ફોન ખરીદતા પહેલા વેરિફિકેશન ફીચર
જો તમે વપરાયેલ ફોન ખરીદવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો તમે આ એપમાં IMEI નંબર દાખલ કરીને ઝડપથી તપાસ કરી શકો છો કે તે ચોરાઈ ગયો છે કે નહીં. છેતરપિંડી ટાળવામાં આ એક મોટી મદદ છે.
એપ જૂના ફોન સુધી કેવી રીતે પહોંચશે?
જે સ્માર્ટફોન પહેલાથી જ બનાવવામાં આવ્યા છે, તેમના માટે સરકારે કંપનીઓને સોફ્ટવેર અપડેટ દ્વારા ફોનમાં આ એપનો સમાવેશ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. સરકારે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે જો તેઓ પાલન નહીં કરે તો કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
કેન્દ્ર સરકારે મોબાઇલ કંપનીઓને શું આદેશ આપ્યો?
સંચાર મંત્રાલય હેઠળના ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગે મોબાઇલ કંપનીઓને ભારતમાં ઉત્પાદિત અથવા આયાત કરાયેલા દરેક ફોન પર સંચાર સાથી એપ પ્રી-ઇન્સ્ટોલ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. આ આદેશ 28 નવેમ્બરથી અમલમાં આવ્યો છે, અને કંપનીઓને 90 દિવસની અંદર તેનું પાલન કરવાનું કહેવામાં આવ્યું છે.
પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલય હવે સેવા તીર્થ તરીકે ઓળખાશે
પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલયનું નામ બદલીને સેવા તીર્થ રાખવામાં આવ્યું છે. કેન્દ્ર સરકારે આ નિર્ણય લીધો છે. અહેવાલ મુજબ પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલય ટૂંક સમયમાં નવા સંકુલમાં સ્થાનાંતરિત થશે. આ ઇમારતનું નામ સેવા તીર્થ રાખવામાં આવ્યું છે. બાંધકામના અંતિમ તબક્કામાં રહેલા નવા સંકુલને અગાઉ સેન્ટ્રલ વિસ્ટા રિડેવલપમેન્ટ પ્રોજેક્ટ હેઠળ ‘એક્ઝિક્યુટિવ એન્ક્લેવ’ તરીકે ઓળખવામાં આવતું હતું.
પીએમઓ ઉપરાંત, ‘એક્ઝિક્યુટિવ એન્ક્લેવ’માં કેબિનેટ સચિવાલય, રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પરિષદ સચિવાલય અને ઇન્ડિયા હાઉસની કચેરીઓ પણ હશે, જે મુલાકાતી મહાનુભાવો સાથે ઉચ્ચ સ્તરીય વાતચીત માટેનું સ્થળ છે. અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે ‘સેવા તીર્થ’ એક કાર્યસ્થળ હશે જે સેવાની ભાવનાને પ્રતિબિંબિત કરવા માટે રચાયેલ છે અને જ્યાં રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતાઓ આકાર લેશે. તેમણે એ પણ નોંધ્યું કે ભારતની જાહેર સંસ્થાઓમાં શાંત પરંતુ ગહન પરિવર્તન ચાલી રહ્યું છે.
નરેન્દ્ર મોદી વડા પ્રધાન બન્યા ત્યારથી, વસાહતી યુગના શાહી નિવાસસ્થાનોની છબી બદલવાના પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે. થોડા દિવસો પહેલા, રાજભવનોનું નામ બદલીને લોકભવન કરવામાં આવ્યું. આ ફક્ત નામમાં ફેરફાર નથી, પરંતુ છેલ્લા દાયકામાં વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા જાહેર કાર્યાલયની ભાવનાને ફરીથી વ્યાખ્યાયિત કરવા માટે કરવામાં આવેલી વ્યાપક પહેલનો એક ભાગ છે.
2016 માં શરૂ થયું
આ 2016 માં શરૂ થયું જ્યારે વડા પ્રધાન મોદીએ તેમના નિવાસસ્થાનનું નામ 7, રેસકોર્સ રોડથી બદલીને 7, લોક કલ્યાણ માર્ગ કર્યું. આનાથી સાંકળ પ્રતિક્રિયા શરૂ થઈ. 2022 માં, રાજપથનું નામ બદલીને કર્તવ્ય પથ રાખવામાં આવ્યું. ભારતનું વહીવટી કેન્દ્ર હવે કર્તવ્ય ભવન છે, કેન્દ્રીય સચિવાલય નહીં. સરકારના મતે, આ ફેરફાર છબી નિર્માણ નહીં પરંતુ શાસનના વિચારમાં પરિવર્તનનું પ્રતીક છે – સત્તા, નિયંત્રણ અને અંતરના જૂના પ્રતીકોને દૂર કરીને સેવા, ફરજ અને જવાબદારીને કેન્દ્રમાં રાખવી.
સંચાર સાથી એપ ફરજિયાતના આદેશ સામે એપલ કરશે બળવો?
નવી દિલ્હીઃ સંચાર સાથી એપને લઈને વિવાદ ઓછો થવાનું નામ જ લેતો નથી. એપલ ભારતમાં વેચાતા તમામ iફોન (iPhones)માં આ સરકારી સાયબર સુરક્ષા એપ પ્રી-ઇન્સ્ટોલ’ કરવા અંગેના આદેશનો વિરોધ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આંતરિક સ્રોતોનું કહેવું છે કે એપલ પોતાના યુઝર્સની પ્રાઇવસી જાળવવાના સિદ્ધાંતોને આધારે આ સરકારી નિર્ણયનો વિરોધ કરે એવી શક્યતા છે.
સરકારે ઉત્પાદકોને 90 દિવસમાં એપ ઇન્સ્ટોલ કરવાનો આદેશ આપ્યો
કેન્દ્ર સરકારે તાજેતરમાં એપલ, સેમસંગ અને શાઓમી સહિત મોટા મોબાઇલ ઉત્પાદકોને એક સત્તાવાર આદેશ કર્યો છે. આ આદેશમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે નોટિફિકેશનની તારીખથી 90 દિવસની અંદર તમામ નવી ડિવાઇસોમાં સંચાર સાથી એપ પ્રી-ઇન્સ્ટોલ કરવી ફરજિયાત રહેશે. એ સાથે જ જે ડિવાઇસ પહેલાથી સપ્લાય ચેઇનમાં છે તેમાં પણ સોફ્ટવેર અપડેટ દ્વારા આ એપ ઇન્સ્ટોલ કરવાની જવાબદારી ઉત્પાદકો પર રહેશે.
પ્રાઇવસી અને સુરક્ષા અંગેની ચિંતા
એપલ આ આદેશનું પાલન કરવાની કોઈ તૈયારીમાં નથી અને કંપની સરકાર સમક્ષ કડક વાંધો રજૂ કરશે. કંપનીના વલણ અનુસાર વિશ્વમાં ક્યાંય પણ આવા ફરજિયાત એપ-ઇન્સ્ટોલેશન આદેશોનું પાલન તે કરતી નથી, કારણ કે તે તેની iOS ઇકો સિસ્ટમમાં ગંભીર પ્રાઇવસી અને સુરક્ષા ખામીઓ ઊભી કરી શકે છે.
શું છે સંચાર સાથી એપ?
ટેલિકોમ વિભાગ (DoT)એ ભારતની સ્માર્ટફોન કંપનીઓને પોતાના તમામ નવા ફોનમાં સરકાર દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલ સાયબર સુરક્ષા એપ ‘સંચાર સાથી’ (Sanchar Saathi) પ્રિ-ઇન્સ્ટોલ કરવાનો આદેશ કર્યો છે. આ એપ યુઝર્સને ઠગાઈવાળા કોલ અને મેસેજ રિપોર્ટ કરવાની સાથે, ચોરાયેલા મોબાઇલ ફોનની માહિતી આપવા પણ મદદ કરે છે.
શ્રીલંકાને સડેલો, એક્સપાયર ખાદ્ય માલસામાન મોકલતાં પાકિસ્તાનની ફજેતી
ઇસ્લામાબાદ: પાકિસ્તાનની બેશરમીને કારણે હવે વિશ્વમાં તેની ફજેતો થઈ રહ્યો છે. પાકિસ્તાનની સરકારે તુર્કી પછી હવે શ્રીલંકા સાથે પણ એક મોટો દગો કર્યો છે કોલંબોના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ પાકિસ્તાનને ફરી એક વાર શરમજનક સ્થિતિનો સામનો કરવો પડ્યો છે, કારણ કે શ્રીલંકાને મોકલવામાં આવેલી માનવીય સહાયની ખેપમાં એવી ચીજવસ્તુઓ મળી આવી છે, જે એક્સપાયરી તારીખ પહેલેથી જ પૂર્ણ થઈ ગઈ હતી. તેમાં મેડિકલ સપ્લાય, ખોરાકના પેકેટ્સ અને જરૂરી માલસામાન સામેલ હતો.
પાકિસ્તાનની સોશિયલ મિડિયા પર તેની ભારે ટીકા થઈ રહી છે. પાકિસ્તાને માનવીય સહાયને નામે વાવાઝોડાથી પ્રભાવિત શ્રીલંકાને એક્સપાયરી ફૂડ આઈટમ્સ મોકલી દીધી છે. શ્રીલંકામાં પાકિસ્તાની દૂતાવાસે જારી કરેલી તસવીરોમાંથી આ દગો ખુલ્લો પડી ગયો છે. પાકિસ્તાને રાહત સામગ્રીને નામે પાણી, દૂધ અને બિસ્કિટ મોકલ્યાં છે. માઈક્રોબ્લોગિંગ વેબસાઈટ X પર આ તસવીરો જોઈને અનેક યુઝર્સે પાકિસ્તાનની આ નીચ હરકત પકડી લીધી. તેઓ તસવીરો શેર કરીને કંગાળ પાકિસ્તાનને બેનકાબ કરી રહ્યા છે. એક તરફ શ્રીલંકાની સરકાર ગુસ્સે છે, તો બીજી તરફ પાકિસ્તાનને રાજકીય શરમજનક સ્થિતિનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
Pakistan High Commission in Sri Lanka has deleted this tweet after being caught sending expired food material to Sri Lanka. ⬇️#SriLanka #SriLankafloods pic.twitter.com/KibrvRZYNx
— Annu Kaushik (@AnnuKaushik253) December 2, 2025
સોશિયલ મિડિયા યુઝર્સે તસવીરોને આધારે જણાવ્યું છે કે પાકિસ્તાને મોકલેલી રાહત સામગ્રીની એક્સપાયરી તારીખ ઓક્ટોબર, 2024ની છે. તેમણે પાકિસ્તાની દૂતાવાસને ટ્રોલ કરતાં લખ્યું છે કે આ સામગ્રી 10 પરિવારો માટે પણ પૂરતી નથી અને ઉપરથી તે પણ એક્સપાયરી થઈ ચૂકેલી છે. એક યુઝરે લખ્યું કે આ લોકો નીચ જાતિના છે. હિંદુ બહુમતી ધરાવતા દેશમાં ભૂકંપ વખતે બીફ મોકલવું અને હવે શ્રીલંકાને એક વર્ષ જૂનો ખોરાક મોકલવું – આ જ દર્શાવે છે તેમની નબળી માનસિકતા. 2023માં પણ તુર્કીમાં આવેલા ભૂકંપ દરમ્યાન પાકિસ્તાને એ જ રાહત સામગ્રી પાછી મોકલી હતી, જે તેને કરાચીમાં આવેલા પૂર દરમિયાન મળી હતી.
શ્રીલંકાએ પાકિસ્તાનને આકરી ઝાટકણી કાઢી
એક્સપાયરી અને બગડેલો ખોરાક જોઈને શ્રીલંકાના ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટે અને વિદેશ મંત્રાલયને ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. ત્યાર બાદ શ્રીલંકા સરકારે પાકિસ્તાનને સત્તાવાર તેમ જ બિનસત્તાવાર રીતે આ સમગ્ર બનાવ અંગે વિરોધ દર્શાવ્યો છે.
સંસદમાં હોબાળાથી જનતાના પૈસાની બરબાદીઃ એક કલાકમાં હંગામાથી 2.25 કરોડ સ્વાહા
નવી દિલ્હીઃ સંસદનું શિયાળુ સત્ર શરૂ થતા જ હંગામો મચી ગયો છે. સોમવારે સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) મુદ્દે વિપક્ષના જોરદાર વિરોધ વચ્ચે લોકસભા બે વાર સ્થગિત રહી અને પછી આખા દિવસ માટે સસ્પેન્ડ થઈ ગઈ હતી. મંગળવારે પણ સભાની શરૂઆત થતાની સાથે જ થોડી જ મિનિટોમાં હંગામો થયો અને લોકસભાને ફરી સ્થગિત કરવી પડી. વિપક્ષ SIRને ‘વોટ ચોરી’નો ઉપાય કહી રહ્યું છે, જ્યારે સરકાર ચર્ચાની માગને ટાળી રહી છે. એવા સમયમાં મોન્સૂન સત્રની જેમ શિયાળુ સત્ર પણ બરબાદીની તરફ વધતું દેખાઈ રહ્યું છે. આવો, સમજીએ કે સંસદમાં કેટલો સમય બરબાદ થઈ રહ્યો છે અને જનતાના કેટલા રૂપિયા ડૂબી રહ્યા છે.
મોન્સૂન સેશન: ઓછી ઉત્પાદનક્ષમતા, વધુ હંગામો
મોન્સૂન સત્ર (21 જુલાઈથી 21 ઓગસ્ટ, 2025) પણ હંગામામય રહ્યું હતું, જ્યાં વિપક્ષે SIR, ઓપરેશન સિંદૂર અને સ્પેસ પ્રોગ્રામ પર ચર્ચાની માગ કરી હતી. કુલ 21 દિવસ સુધી સત્ર ચાલુ રહ્યું, પરંતુ ઉત્પાદકતા ઘટી હતી.
- સેશનમાં લોકસભામાં કુલ 37.1 કલાક અને રાજ્યસભામાં 49.9 કલાક કામ થયું.
- પ્રશ્નકાળમાં લોકસભામાં 4.7 કલાક અને રાજ્યસભામાં 1.2 કલાક કામ થયું.
- કાયદાકીય કાર્યમાં લોકસભામાં 2.9 કલાક, રાજ્યસભામાં 13.4 કલાક કામ થયું.
- અન્ય કાર્યમાં લોકસભામાં 4.7 કલાક અને રાજ્યસભામાં નવ કલાક કામ થયું.
- બિન કાયદાકીય કાર્યમાં લોકસભામાં 24.6 કલાક અને રાજ્યસભામાં 18.3 કલાક કામ થયું.
- મોન્સૂન સત્ર દરમિયાન લોકસભાની ઉત્પાદકતા 29 ટકા અને રાજ્યસભાની 34 ટકા રહી.
કેટલા કલાકો બરબાદ થયા?
21 ઓગસ્ટ સુધી કુલ 21 દિવસ સત્ર ચાલ્યું. પ્રતિદિન છ કલાક પ્રમાણે 21 દિવસમાં કુલ 126 કલાક કામ થવું જોઈએ.
કેટલા પૈસા બરબાદ થયા?
2012માં પૂર્વ સંસદીય કાર્યમંત્રી પવન બન્સલના જણાવ્યા મુજબ
લોકસભાને ચલાવવા પ્રતિ મિનિટ 2.5 લાખ રૂપિયા ખર્ચ આવે છે
રાજ્યસભાને પ્રતિ મિનિટ 1.25 લાખ રૂપિયા ખર્ચ આવે છે
એ પ્રમાણે
લોકસભાના દરેક કલાકનો ખર્ચ: 1.5 કરોડ
રાજ્યસભાના દરેક કલાકનો ખર્ચ: 75 લાખ
એ પ્રમાણે અત્યાર સુધી
લોકસભામાં: 133 કરોડ 35 લાખ રૂપિયા બરબાદ
રાજ્યસભામાં: 57 કરોડ રૂપિયા બરબાદ
શિયાળુ સત્ર: બે જ દિવસમાં હંગામો ચરમ પર
સોમવાર (1 ડિસેમ્બર)
નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારામને ‘મણિપુર GST (બીજું સુધારણ) બિલ, 2025’ રજૂ કર્યું, જે પસાર થયું. રાજ્યસભામાં પણ SIR અંગે વોકઆઉટ થયું. આખો દિવસ સત્ર સ્થગિત રહ્યું.
મંગળવાર (2 ડિસેમ્બર)
સવારે 11 વાગ્યે સભા શરૂ થઈ, પણ વિપક્ષના ‘વોટ ચોરી’ના નારાઓ વચ્ચે થોડા જ મિનિટોમાં લોકસભા સ્થગિત કરવી પડી.
ઇમરાન ખાન પરનું સસ્પેન્સ હવે પૂરૂ, બહેનને મળવાની મંજૂરી મળી
પાકિસ્તાનના ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન ઇમરાન ખાન ક્યાં ગયા છે? શું તેઓ સુરક્ષિત છે કે સ્વસ્થ છે? 4 નવેમ્બરથી પરિવારના કોઈ સભ્ય કે વકીલે તેમને અદિયાલા જેલમાં મળવા ગયા નથી. આ જ કારણ છે કે મંગળવારે ઇમરાન ખાનની બહેનો અને સમર્થકોએ ઇસ્લામાબાદ હાઇકોર્ટ અને રાવલપિંડીની અદિયાલા જેલની બહાર મોટા પાયે વિરોધ પ્રદર્શનો કર્યા હતા. સ્થાનિક અહેવાલો અનુસાર, વિરોધ પ્રદર્શનો પછી, ઇમરાન ખાનની એક બહેનને તેમને મળવાની પરવાનગી આપવામાં આવી છે. એ કહેવું સલામત છે કે કદાચ ઇમરાન ખાનના સ્વાસ્થ્યને લગતો સસ્પેન્સ હવે સમાપ્ત થઈ જશે.
પાકિસ્તાન તહરીક-એ-ઇન્સાફ (PTI) ના કાર્યકરો, સાંસદો અને નેતાઓનો મોટો ટોળો ઇસ્લામાબાદ હાઇકોર્ટની બહાર એકઠા થયો હતો અને સરકાર વિરુદ્ધ સૂત્રોચ્ચાર કર્યા હતા. PTI ના એક પ્રદર્શનકારીએ કહ્યું, “આ સરકાર હવે સૂઈ શકતી નથી. અમે ઇમરાન ખાનને મુક્ત કરાવીશું. જ્યાં સુધી ઇમરાન ખાનની બહેનોને તેમને મળવાની મંજૂરી નહીં મળે ત્યાં સુધી અમે અહીં રહીશું.
અદિયાલા જેલ બહાર ભારે વિરોધ પ્રદર્શન
કોર્ટના આદેશ છતાં, ઇમરાન ખાનની બહેનો અને વકીલોને તેમને મળવા દેવામાં આવી રહ્યા નથી. આ દરમિયાન, અદિયાલા જેલની બહાર, ઇમરાન ખાનના સમર્થકોએ ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાનની મુક્તિની માંગણી સાથે ભારે વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું. ઇમરાન ખાનની ત્રણ બહેનો – અલીમા ખાન, નૂરીન ખાન અને આઝમી ખાન – હવે તેમની સ્થિતિ અંગે શંકા વ્યક્ત કરી રહી છે. ત્રણેય બહેનો પણ અદિયાલા જેલની બહાર ચાલી રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનમાં જોડાઈ હતી. અગાઉ, ઇમરાન ખાનના પુત્રએ રોઇટર્સને જણાવ્યું હતું કે તેમના પિતા સાથે કંઈક અફર થયું છે. આ જ કારણ છે કે સરકાર કોઈને પણ તેમને મળવાની મંજૂરી આપી રહી નથી.
શું ખૈબર પખ્તુનખ્વામાં ઇમરાન ખાનની પાર્ટીની સરકાર બરતરફ કરવામાં આવશે?
એ નોંધવું જોઈએ કે છેલ્લા ઘણા દિવસોમાં ઇમરાન ખાનના કોઈ ફોટા સામે આવ્યા નથી, કે કોઈએ તેમને મળ્યા પછી તેમના સ્વાસ્થ્યની ખાતરી આપી નથી. ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન સામે ચાલી રહેલા વિરોધ વચ્ચે, અહેવાલો પણ જોર પકડી રહ્યા છે કે ખૈબર પખ્તુનખ્વામાં ઇમરાન ખાનની પાર્ટીની સરકારને બરતરફ કરી શકાય છે અને રાજ્યપાલ શાસન લાદી શકાય છે. ખરેખર, ખૈબર પખ્તુનખ્વાના મુખ્ય પ્રધાન સોહેલ આફ્રિદી ઇમરાનની મુક્તિ માટે જોરદાર સમર્થન આપી રહ્યા છે.