“Flagbearer of nepotism”, “manipulator”, “godfather” – Karan Johar has been described with these accusatory names since long. Recently, he has landed in controversy again after the unfortunate demise of actor Sushant Singh Rajput. Let’s take a closer look…

By Ketan Mistry

After the untimely and sad demise of Sushant Singh Rajput, Karan Johar has been repeatedly accused of practising nepotism. As a result, he has resigned from his directorship of Mumbai Association of Moving Images (MAMI). Reportedly, Deepika Padukone, who serves as the chairperson of MAMI, has tried to convince him, but to no avail. Karan is disappointed by the lack of support from the officials of MAMI when he was being accused of malpractice by members of the film industry and the audience. These officials include Bollywood A-listers such as Vikramaditya Motwane, Zoya Akhtar, Deepika Padukone, Siddharth Roy Kapoor, and Kabir Khan.

Karan, best known for his work as a producer, director, screenwriter, costume designer and television host, has been criticised for being nepotistic. Although, he is not the first to practise nepotism within the film industry, and it would also be wrong to state that he has only launched the new generations of actors coming out of Bollywood families. Let’s take a look at his career.

After assisting Aditya Chopra in Dilwale Dulhaniya Le Jaayenge, Karan made his directorial debut with Kuchh Kuchh Hota Hai, starring Shah Rukh Khan, Rani Mukerji and Kajol. Following the success of his first film, Karan made films like Kabhi Khushi Kabhie Gham, Kal Ho Naa Ho, Dostana, Wake Up Sid, Kabhi Alvida Naa Kehna, My Name is Khan, and Agneepath in which the actors were names that were already established, such as Amitabh Bachchan, Abhishek Bachchan, Saif Ali Khan, Shah Rukh Khan, Kareena Kapoor, Rani Mukerji, John Abraham, Hrithik Roshan and Priyanka Chopra.

The nepotism tag showed up mostly due to Student of the Year. With that film, he started launching star-kids. He cast Alia Bhatt and Varun Dhavan in this film, along with the outsider Siddharth Malhotra. In a similar way, in Student of the Year 2, he launched Ananya Panday as the co-star of Tiger Shroff and the outsider Tara Sutaria. In Dhadak, too, the on-screen couple Ishaan Khatter and Jahnvi Kapoor come from Bollywood families.

It might come as a surprise to some that Karan’s Dharma Productions has also produced some critically acclaimed off-beat films. Some of these titles are The Ghazi Attack, The Lunchbox, Gippi, Bucket List (Marathi), and Ungli (which, by the way, starred Kangana Ranaut). He also gave creative freedom to newcomers like Shakun Batra (director of Ek Main Aur Ekk Tu and Kapoor and Sons), and other filmmakers such as Soham Shah (director of Kaal), Shashank Khaitan (director of Humpty Sharma ki Dulhania, Badrinath ki Dulhaniya, and Dhadak), and Gauri Shinde (director of Dear Zindagi).

Yes, it is true that Karan’s TV show Koffee with Karan has been subject to controversy. His guests have spoken some odd things on the infamous couch. This comes off more like a calculated strategy on the part of the producers. They know the power of controversies and the eyeballs they attract.

It is important to consider the business that Dharma Productions does. It is involved in a high-stakes field that capitalises mostly on the profit it makes. The star-kids whom he launches and casts make him boundless cash at the box office. Their profitability keeps encouraging more such instances of casting and launching actors who are already well-connected. From a purely capitalistic and profit-driven point of view, we have to admit that this seems justified. As far as nepotism is concerned, it is obviously true that there are endless benefits of hailing from a family who is involved in the film industry. Star-kids have to go through barely any struggle to establish themselves on the silver screen, earn verified blue ticks and amass several million followers on Twitter and Instagram. In the words of the newcomer actor Siddhant Chaturvedi, “Their ‘struggle’ begins where our dreams end.” But it is as much a reality that a big-banner break does not guarantee a lifelong successful career. Even the star-kids have to establish their credibility and win the audience’s hearts to keep performing well at the box office. After the privileged head-start and first few days of glory, it is a tough race to the finish line.

Moreover, there is nothing more ruthless than us, the public. They do not give a damn about the parents, siblings, uncles and aunts of the actors they see on screen. They accept the ones they find entertaining and reject the others, regardless of their names and industry connections. The audience’s verdict is so strong and influential that even producers like Karan Johar, Aditya Chopra and Ekta Kapoor would stop casting these actors even if they are from Bollywood families. If that was the case, Tusshar Kapoor and Uday Chopra would have turned into living legends by now. But once they stop making money, they stop being cast. That is the bottom line.

Coming back to Sushant, he has also starred in Karan’s Drive. Big banners such as YRF (Shuddh Desi Romance and Detective Byomkesh Bakshi) and producers as acclaimed as Rajkumar Hirani (PK) have cast him in lead roles. Even at the time of his devastating death, he had three films to shoot for.

This is not being written to defend or please Karan Johar and his likes. It is just to remind everyone that the police investigation is underway regarding Bollywood lobbies and their wrongful exploitation of Sushant’s outsider status. There are right questions being asked about big banners conspiring against newcomers, and these questions are being asked by the right people at the right places. This is just an appeal to all of us: please be considerate and mature in writing or speaking out about topics we do not fully understand. It would just be an inconsequential and immature step to rant out on Twitter without the appropriate knowledge and understanding. Your words and voices matter, choose and use them wisely.

સગાંવાદનો ઝંડાધારી… મૅનિપ્યૂલેટર… ગૉડફાધર… આવાં જાતજાતનાં વિશેષણથી અપમાનિત થઈ રહેલા અને સુશાંતસિંહના અપમૃત્યુ પછી વિવાદમાં ઘેરાયેલા બોલીવુડના જાણીતા અને વગદાર ચહેરા કરણ જોહરનો એક ક્લોઝ અપ…

(કેતન મિસ્ત્રી)

પ્રતિભાશાળી ઍક્ટર સુશાંતસિંહ રાજપૂતના અપમૃત્યુ બાદ સિનેસૃષ્ટિમાં ભાઈ-ભત્રીજાવાદ (નેપોટીઝમ)ના વિવાદથી વ્યથિત થઈને કરણ જોહરે મુંબઈ ‘ઍકેડમી ઑફ ધ મૂવિંગ ઈમેજ’ (MAMI)ના ડિરેક્ટરપદ પરથી રાજીનામું આપીને એક નવો વિવાદ શરૂ કર્યો છે. એવી પણ ખબર આવી કે ‘મામી’ના મુંબઈ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલનાં ચૅરપર્સન દીપિકા પદુકોણે મનાવવાની કોશિશ કરી, પણ કરણે એની વાત પણ માની નથી. કરણને એ વાતનું ખોટું લાગ્યું છે કે ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રીમાંથી અમુક લોકો તથા આમ જનતા એને નેપોટીઝમનો ઝંડાધારી (ફ્લૅગબેરિયર) કહીને ધુત્કારી રહ્યા હતા તથા સોશિયલ મિડિયા પર એને ટ્રોલ કરી રહ્યા હતા ત્યારે ‘મામી’ના હોદ્દેદાર તથા બીજા કોઈ એના સપોર્ટમાં આવ્યા નહીં, ન કોઈ એની તરફેણમાં બોલ્યું. ‘મામી’ના બોર્ડ પર વિક્રમાદિત્ય મોટવાની, સિદ્ધાર્થ રૉય કપૂર, દીપિકા પદુકોણ, ઝોયા અખ્તર, કબીર ખાન, વગેરે બિરાજે છે.

ટ્વિટર પર દોઢ કરોડથી વધુ ફૉલોઅર્સ ધરાવતો, ‘રૂહી ઔર યશ કા પાપા, હીરૂ ઔર યશ કા બેટા’ અને પ્રોડ્યુસર-ડિરેક્ટર-સ્ક્રીનરાઈટર-કૉસ્ચ્યૂમ ડિઝાઈનર અને ટીવીપર્સનેલિટી કરણ જોહર એ વાતને લઈને અળખામણો થઈ રહ્યો છે કે એણે ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રીમાં સગાંવાદને પોષ્યો. નવાઈ એ વાતની છે કે ફિલ્મકલાકાર-કસબીનાં પુત્ર-પુત્રીને લૉન્ચ કરવાનો રિવાજ કંઈ આજનો નથી કે નથી એ કરણે શરૂ કર્યો. અને કરણે માત્ર સ્ટાર્સનાં છોકરાં-છોકરી સાથે કે એમનાં ભાઈ-ભત્રીજા-ભત્રીજી સાથે જ કામ કર્યું એ કહેવું ગલત ગણાશે. ચલો, એની કરિયર પર એક નજર નાખીએઃ

આદિત્ય ચોપરાની ‘દિલવાલે દુલ્હનિયા લે જાયેંગે’ના નિર્માણ દરમિયાન સહાયક તરીકે કરિયરની શરૂઆત કર્યા બાદ ડિરેક્ટર તરીકે પહેલી ફિલ્મ ‘કૂછ કૂછ હોતા હૈ’માં કરણે કાસ્ટ કર્યાં શાહરુખ ખાન-કાજોલ-રાણી મુખર્જીને. એ પછી કરણે ‘કભી ખુશી કભી ગમ’, ‘કલ હો ના હો’, ‘દોસ્તાના’, ‘વેક અપ સિડ્સ’, ‘કભી અલવિદા ના કેહના’, ‘માય નેમ ઈઝ ખાન’, ‘અગ્નિપથ’, વગેરે બનાવી, જેમાં અમિતાભ બચ્ચન, અભિષેક બચ્ચન, સૈફ અલી ખાન, શાહરુખ ખાન, કરીના કપૂર, રાણી મુખર્જી, જૉન અબ્રાહમ, હૃતિક રોશન, પ્રિયંકા ચોપરા, વગેરે હતાં, જે એસ્ટાબ્લિસ્ડ કલાકાર હતા.

કરણ પર નેપોટીઝમનો આરોપ લાગવો શરૂ થયો ‘સ્ટુડન્ટ ઑફ ધ યર’ ફિલ્મથી. અહીંથી એણે સ્ટાર્સની નવી પેઢીને કાસ્ટ કરવાની શરૂઆત કરી. એણે સ્ટારકિડ્સ આલિયા ભટ્ટને તથા વરુણ ધવનને ચમકાવ્યાં તો સાથે બહારથી આવેલા સિદ્ધાર્થ મલ્હોત્રાને પણ ચમકાવ્યો. એ પછી ‘સ્ટુડન્ટ ઑફ ધ યર-ટુ’માં એણે ચંકીપુત્રી અનન્યા પાંડેને ચમકાવી તો સાથે સાથે તારા સુતરિયા, ટાઈગર શ્રોફને ચમકાવ્યાં, ‘ધડક’માં ઈશાન ખટ્ટર, જાહ્નવી કપૂરને કાસ્ટ કર્યાં.

જાણીને નવાઈ લાગશે કે કરણ જોહરની કંપની ધર્મા પ્રોડક્શન્સ કેટલીક હટકે ફિલ્મ સાથે પણ સંકળાયેલી છે. જેવી કે ‘ધ ગાઝી ઍટેક’, ‘લંચ બૉક્સ’, ‘ગિપ્પી’, ‘ઉંગલી’ (બાય ધ વે, આ ફિલ્મમાં કંગના રણોટ પણ હતી), ‘બકેટ લિસ્ટ’ (મરાઠી) તો આ જ કરણ જોહરે નવોદિત શકૂન બત્રા (‘એક મૈં ઔર એક તૂ’, ‘કપૂર ઍન્ડ સન્સ’)થી લઈને સોહમ શાહ (‘કાલ’), શશાંક ખૈતાન (‘હમ્પ્ટી શર્મા કી દુલ્હનિયા’, ‘બદરીનાથ કી દુલ્હનિયા’, ‘ધડક’), ગૌરી શિંદે (‘ડિયર ઝિંદગી’), વગેરે જેવાં સર્જકોને એમને ગમતા વિષય પર ફિલ્મ બનાવવા દીધી.

યસ, કરણે એના ટીવી-શો ‘કૉફી વિથ કરણ’માં ઘણા સ્ટાર્સની ખિલ્લી ઉડાડી, ઘણાને નીચાજોણું કરાવ્યું. કદાચ ટીવીચેનલની શોને પૉપ્યુલર બનાવવાની ગણતરીપૂર્વકની ચાલ હોઈ શકે. કેમ કે સ્ટાર્સના ચીલાચાલુ ઈન્ટરવ્યુ જોવામાં કોને રસ પડે? થોડી તડાફડી થાય, છોડો વિવાદ થાય તો જ દર્શકોની સંખ્યા વધે!

એક વાત એ સમજી લેવાની જરૂર છે કે કરણ જોહર ધર્મા પ્રોડક્શન્સ નામની એક ફિલ્મકંપની ચલાવે છે. બીજા કોઈ પણ બિઝનેસની જેમ ફિલ્મ પણ એક બિઝનેસ છે, જેમાં પ્રોફિટ ઘણો મહત્વનો છે. જો એ નફો ધ્યાનમાં રાખીને એ રીતે કલાકારો લે તો એમાં ખોટું શું છે? રહી વાત નેપોટીઝમની. હા, એ સાચું કે ફિલ્મી ખાનદાનમાંથી આવવાના ફાયદા છે, સૌથી મોટો ફાયદો કોઈ પણ સંઘર્ષ વિના ફિલ્મપ્રવેશ થઈ જાય છે. કનેક્શન ન ધરાવનારને નિર્માતા-દિગ્દર્શકની ઑફિસનાં પગથિયાં ઘસવા પડે છે. પણ સાથે એ પણ સમજી લેવાની જરૂર છે કે ફિલ્મપ્રવેશ મળી જવાથી રાતોરાત સ્ટાર બની જવાતું નથી. કલાકારમાં કૌવત હશે તો જ ચાલશે. પછી તમે ફિલ્મ ફૅમિલીમાંથી આવો છો કે નૉનફિલ્મ ફૅમિલીમાંથી. કોઈ પણ ફિલ્મી બૅકગ્રાઉન્ડ ન ધરાવતા અનેક ટેલન્ટેડ કલાકાર સફળ થયાના દાખલા આપણે ત્યાં છે.

-અને પબ્લિક અથવા દર્શક પણ કોઈની બે આંખની શરમ રાખતી નથી. એને કંઈ પડી નથી કે પરદા પર કામ કરનાર ફલાણાનો દીકરો કે દીકરી છે. એ એન્ટરટેઈનિંગ છે પ્રતિભાશાળી છે તો હા. નહીંતર ખીસકો. અને કરણ જોહર કે આદિત્ય ચોપરા કે એકતા કપૂર કે અન્ય નિર્માતા પણ કંઈ ‘ઢ’ નથી. જો એમને ખ્યાલ આવી જાય કે અમુક કલાકાર નથી ચાલતા તો માત્ર યારી-દોસ્તી-સગાં છે એટલે એને નહીં લે. આદિત્ય ચોપરાએ ભાઈ ઉદય ચોપરા સાથે કેટલી ફિલ્મ બનાવી? એકતા કપૂરે ભાઈ તુષારને કેટલી ફિલ્મમાં તક આપી? કરણ જોહર કંઈ બધી જ ફિલ્મમાં ભાઈ-ભત્રીજા-ભત્રીજીને લેતો નથી.

સુશાંતસિંહના પ્રકરણ પર પાછા આવીએ તો સુશાંતે પોતે કરણની ફિલ્મ ‘રાઈડ’માં કામ કર્યું છે, યશરાજની બે ફિલ્મ (‘શુદ્ધ દેસી રોમાન્સ’, ‘ડિટેક્ટિવ બ્યોમકેશ બક્ષી’) તથા રાજકુમાર હીરાણીની ‘પીકે’, વગેરે અનેક મોટાં બૅનર, મોટા, સમ્માનીય સર્જકો સાથે કામ કર્યું. હાલ એની પાસે ત્રણેક ફિલ્મો હતી, જેનું શૂટિંગ ટૂંક સમયમાં શરૂ થવાનું હતું.

રખે સમજી લેતા કે આ લેખનો આશય કરણ જોહરની તરફેણ કરવાનો કે એને સારું લગાડવાનો છે. કહેવાનું એટલું જ કે પોલીસ, ઈન્વેસ્ટિગેટિવ એજન્સી એ દિશામાં તપાસ કરી રહી છે કે શું અમુક લોકોએ ગૅન્ગ બનાવી સુશાંતને કામ ન મળે એવો કારસો રચેલો? અને ફિલ્મો મળતી બંધ થઈ એટલે હતાશ થઈને એણે આત્મહત્યા જેવું અંતિમ પગલું લીધું? ફાઈન, જ્યાં સુધી તપાસ પૂરી ન થાય, સત્ય સામે ન આવે ત્યાં સુધી કંઈ પણ જાણ્યાસમજ્યા વગર કંઈ પણ એલફેલ બોલી નાખવું, (ટ્વિટર પર) લખી નાખવું એમાં કોઈ સમજદારી નથી.