મુંબઈ: જુલાઈથી સપ્ટેમ્બર મહિના સુધીના ત્રિમાસિક સમયગાળામાં યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) વ્યવહારોનું પ્રમાણ 33.5 ટકાથી (વર્ષ-દર-વર્ષ) વધીને 59.33 અબજ વ્યવહારો થયું છે. કારણ કે વ્યવહાર મૂલ્ય 21 ટકા વધીને રૂ. 74.84 લાખ કરોડ થયું છે. ગુરુવારે આ વિશે એક અહેવાલ જાહેર કરવામાં આવ્યો. ભારત 709 મિલિયન સક્રિય UPI QRs સુધી પહોંચ્યું છે. જે જુલાઈ 2024 થી 21 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. વર્લ્ડલાઇન ઇન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ, કિરાણા સ્ટોર્સ, ફાર્મસીની દુકાનો, પરિવહન કેન્દ્રો અને ગ્રામીણ બજારોમાં QR કોડથી પેમેન્ટની સુવિધાઓ વધી છે. પરિણામે દેશભરમાં ડિફોલ્ટ ચુકવણી મોડ સ્કેન-એન્ડ-પે બની ગયો છે. વ્યક્તિ-થી-વેપારી (P2M) વ્યવહારો વ્યક્તિ-થી-વ્યક્તિ (P2P) કરતાં આગળ નીકળી ગયા છે જે રોજિંદા છૂટક ચુકવણીમાં UPIના પ્રભુત્વને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે P2M વ્યવહારો 35 ટકા વધીને 37.46 અબજના થયા હતા. જ્યારે P2P વ્યવહારો 29 ટકા વધીને 21.65 અબજના થયા હતા. પરિણામે ત્રીજા ક્વાર્ટરમાં (2025ના ત્રીજા ક્વાર્ટરમાં) વિશ્વની સૌથી ગતિશીલ રીઅલ-ટાઇમ ચુકવણી અર્થવ્યવસ્થા તરીકે ભારતની સ્થિતિ વધુ મજબૂત બની છે – જ્યાં દરેક સ્કેન, ટેપ અને ક્લિક ગ્રાહક અને વેપારી વર્તણૂકને ફરીથી આકાર આપી રહ્યા છે. સરેરાશ ટિકિટનું કદ ઘટીને રૂ. 1,262 (રૂ. 1,363 થી) થયું, જે ગતિશીલતા, ખોરાક, આરોગ્યસંભાળની આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અને હાઇપરલોકલ વાણિજ્ય જેવા સૂક્ષ્મ વ્યવહારો માટે વધેલા ઉપયોગને દર્શાવે છે.
પોઇન્ટ ઓફ સેલ (PoS) ટર્મિનલ્સ 35 ટકા વધીને 12.12 મિલિયન (જુલાઈ 2024-જુલાઈ 2025) થયા. ભારત QR 6.10 મિલિયન પર રહ્યું, જે UPI QR પ્રભુત્વ તરફના પરિવર્તન વચ્ચે નજીવો ઘટાડો દર્શાવે છે. ખાનગી બેંકોએ સ્વીકૃતિ જમાવટનું નેતૃત્વ કર્યું, જે 84 ટકા બજાર હિસ્સો ધરાવે છે. જ્યારે ક્રેડિટ કાર્ડ જારી કરવામાં 8 ટકા (વર્ષ-દર-વર્ષ) વધીને 113.39 મિલિયન કાર્ડ થયા, ડેબિટ કાર્ડ 1.02 અબજ અને પ્રીપેડ કાર્ડ 470.1 મિલિયન થયા.
ક્રેડિટ કાર્ડ વ્યવહારો 26 ટકા વધીને 1.45 અબજ થયા, જેનું વ્યવહાર મૂલ્ય રૂ. 6.07 લાખ કરોડ થયું. ડેબિટ કાર્ડ વ્યવહારોમાં 22 ટકાનો ઘટાડો થયો, જે UPI તરફ ઓછા ખર્ચના સ્થળાંતરને પ્રતિબિંબિત કરે છે, અહેવાલ દર્શાવે છે. મોબાઇલ અને ટેપ-આધારિત ચુકવણીઓમાં વધારો થવાનું ચાલુ રહ્યું છે. “Q4 2025 અને 2026ની શરૂઆત માટેનો અંદાજ ઝડપી નવીનતા અને ઊંડા ઇકોસિસ્ટમ એકીકરણ તરફ નિર્દેશ કરે છે. ઇન્ટરઓપરેબલ QR ગતિશીલતા, આરોગ્યસંભાળ, ઇંધણ સ્ટેશનો અને જાહેર ઉપયોગિતાઓમાં પાયલોટ તબક્કાઓથી રોજિંદા ઉપયોગ તરફ આગળ વધવાની અપેક્ષા છે – એકીકૃત સ્કેન-એન્ડ-પે અનુભવ પ્રદાન કરશે,” અહેવાલમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.
