સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે માસિક ધર્મ દરમિયાન સ્વાસ્થ્યનો અધિકાર બંધારણ દ્વારા ગેરંટી આપવામાં આવેલા જીવનના મૂળભૂત અધિકારનો એક ભાગ છે. તેણે ચેતવણી પણ આપી હતી કે જે ખાનગી શાળાઓ આ સેવાઓ પૂરી પાડવામાં નિષ્ફળ જશે તેમની માન્યતા રદ કરવામાં આવશે.
સુપ્રીમ કોર્ટે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને નિર્દેશ આપ્યો છે કે તેઓ ખાતરી કરે કે બધી શાળાની છોકરીઓને મફત બાયોડિગ્રેડેબલ સેનિટરી પેડ પૂરા પાડવામાં આવે. સુપ્રીમ કોર્ટે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને શાળાઓમાં છોકરાઓ અને છોકરીઓ માટે અલગ શૌચાલય સુનિશ્ચિત કરવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો હતો. કોર્ટે એ પણ નિર્દેશ આપ્યો હતો કે બધી શાળાઓમાં દિવ્યાંગ-મૈત્રીપૂર્ણ શૌચાલય પૂરા પાડવામાં આવે.
કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે માસિક ધર્મ સ્વાસ્થ્યનો અધિકાર બંધારણ દ્વારા બાંયધરીકૃત જીવનના મૂળભૂત અધિકારનો એક ભાગ છે. કોર્ટે ચેતવણી આપી હતી કે જો ખાનગી શાળાઓ છોકરીઓ અને છોકરાઓ માટે અલગ શૌચાલય અને સેનિટરી પેડ પૂરા પાડવામાં નિષ્ફળ જાય, તો તેમની માન્યતા રદ કરવામાં આવશે.
કોર્ટે બીજું શું કહ્યું?
જસ્ટિસ જે.બી. પારડીવાલા અને આર. મહાદેવનની બેન્ચે તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને બધી શાળાઓમાં છોકરીઓ અને છોકરાઓ માટે અલગ શૌચાલય સુનિશ્ચિત કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. બધી શાળાઓ, ભલે તે સરકાર દ્વારા સંચાલિત હોય કે નિયંત્રિત, અપંગો માટે યોગ્ય શૌચાલય પૂરા પાડવા જ જોઈએ. બેન્ચે એમ પણ કહ્યું હતું કે જો તેઓ છોકરીઓને શૌચાલય અને મફત સેનિટરી પેડ પૂરા પાડવામાં નિષ્ફળ જાય તો તે સરકારોને જવાબદાર ઠેરવશે.
તમને જણાવી દઈએ કે 10 ડિસેમ્બર, 2024 ના રોજ, સુપ્રીમ કોર્ટે જયા ઠાકુર દ્વારા દાખલ કરાયેલી પીઆઈએલ પર પોતાનો નિર્ણય અનામત રાખ્યો હતો, જેમાં કેન્દ્ર સરકારની ‘શાળામાં જતી છોકરીઓ માટે માસિક ધર્મ સ્વચ્છતા નીતિ’ સમગ્ર ભારતમાં સરકારી અને સરકારી સહાયિત શાળાઓમાં ધોરણ 6 થી 12 સુધીની કિશોરીઓ માટે લાગુ કરવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.
