જ્યારે હું 2013માં ઇઝરાયલનો યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં રાજદૂત બન્યો, ત્યારે હું અને મારી પત્ની પાંચ બાળકો સાથે વોશિંગ્ટન, ડીસી પહોંચ્યા. આ બધાં બાળકો દસ વર્ષની નીચેના હતા, જેમાં બે વર્ષનો દીકરો અને ચાર મહિનાની દીકરી પણ શામેલ હતી.
અમે એક ઓ પેર રાખવાની આશા રાખી હતી જેથી મારી પત્ની રાજદૂતની પત્ની તરીકેની જવાબદારીઓ સંભાળી શકે, જેમ કે અમારી સત્તાવાર નિવાસસ્થાને કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવું, ડીસીમાં વિવિધ કાર્યક્રમોમાં હાજરી આપવી અને રાજધાનીની બહારના પ્રવાસોમાં મારી સાથે જવું.
અમારા દૂતાવાસના એક સહકર્મીએ મને કહ્યું કે હેલેન નામની એક મહિલા, જે તેની ભારતીય ઓ પેરની બહેન હતી, અમેરિકા આવીને કામ કરવા ઈચ્છે છે. મારી પત્ની થોડી ચિંતિત હતી કારણ કે આપણે એક એવી વ્યક્તિને ઘરમાં લાવવા જઈ રહ્યા હતા જેને અમે ક્યારેય મળ્યા પણ નહોતા, છતાં અમે હેલેન પર વિશ્વાસ કરવાનો નિર્ણય કર્યો.
હેલેન ખરેખર ભગવાનની ભેટ સાબિત થઈ. તે બુદ્ધિશાળી, દયાળુ અને વિશ્વસનીય હતી અને અમારા બાળકોને પોતાની જેમ જ સાચવતી. થોડા સમયમાં જ મારી પત્નીને એટલો વિશ્વાસ આવી ગયો કે તે બાળકોને સંપૂર્ણપણે હેલેનના હાથમાં છોડી શકે. હેલેનએ અમારા પરિવારની સૌથી કઠોર સમાલોચક, મારી માતાનો પણ સન્માન અને વિશ્વાસ મેળવી લીધો, જેઓ તેની કાર્યનૈતિકતા અને કુશળતાથી ખૂબ પ્રભાવિત થઈ હતી.
પરંતુ સમય જતા હેલેન માટે તેના પતિ વિનય અને દીકરી રોશનીથી દૂર રહેવું વધુ ને વધુ મુશ્કેલ બનતું ગયું. જ્યારે હેલેન ભારત છોડીને ગઈ ત્યારે રોશની માત્ર 12 વર્ષની હતી, જેથી તેને એક સારું ભવિષ્ય આપી શકાય. જ્યારે વિનયને રાજદૂતના નિવાસસ્થાને ખાલી પડેલી જગ્યા મળી, ત્યારે હેલેનની ઘરવિહોણાપણાની લાગણી થોડી ઓછી થઈ. છતાં, દીકરી રોશનીથી દૂર રહેવું હજી પણ મુશ્કેલ હતું, ભલે હેલેનની મહેનતથી રોશની નર્સ તરીકે ભણતર મેળવી શકી.
2021માં વોશિંગ્ટનમાં મારી સાત વર્ષથી વધુની સેવા પૂર્ણ થઈ ત્યારે અમે હેલેનને પૂછ્યું કે શું તે અમારી સાથે ઇઝરાયલ પરત આવી મારી માતાની દેખભાળ કરશે, જેમને સ્ટ્રોક આવ્યો હતો. હેલેન ફરી એક વખત પોતાના પરિવારથી અલગ થવા માટે તૈયાર થઈ ગઈ.
અમારા બાળકોની સાત વર્ષ સુધી સંભાળ કર્યા પછી, હેલેનએ મારી માતાની પણ ચાર વર્ષ સુધી સેવા કરી. મારી માતાનું ગયા મેમાં અવસાન થયું. મારા માતાના અંતિમ વર્ષોમાં હેલેનએ તેમને જે સન્માન અને ગૌરવ આપ્યું તેના માટે હું હંમેશા આભારી રહીશ.
11 વર્ષ સુધી હેલેન અમારા માટે માત્ર એક કર્મચારી નહોતી. હેલેન પરિવાર હતી.
એથી જ્યારે હેલેનએ અમને રોશનીના લગ્ન માટે ભારત આવવાનું આમંત્રણ આપ્યું, ત્યારે અમને એક ક્ષણ માટે પણ શંકા નહોતી કે અમે ત્યાં હાજર રહીશું કે નહીં. આ રીતે હું, મારી પત્ની અને અમારા ત્રણ બાળકો કર્ણાટકના આમટાડી ગામમાં પહોંચ્યા – મારા જીવનમાં આ અદ્ભુત દેશની પહેલી મુલાકાત હતી.
આ 10 દિવસની મુલાકાતમાં અનેક અવિસ્મરણીય અનુભવો થયા: તાજ મહેલની અનન્ય ભવ્યતા, કૂર્ગના લીલાછમ કૉફીના બગીચા, રાજસ્થાનમાં વાઘ સફારી, મંગલોરની મોહક જયલક્ષ્મી સાડીની દુકાન અને દરેક જગ્યાએ મળેલા ઉષ્માભર્યા લોકો.
મને વરિષ્ઠ ભારતીય અધિકારીઓને મળવાનો પણ અવસર મળ્યો, જેમાં તમારા અનુભવી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકાર અજિત દોવલ અને અવિરત કાર્યશીલ વિદેશ મંત્રી ડૉ. જયશંકર શામેલ હતા. અમે ભારત અને ઇઝરાયલ વચ્ચેની મહાન ભાગીદારીને વધુ કેવી રીતે વિસ્તારી શકાય તે અંગે ચર્ચા કરી, કારણ કે આ બંને માત્ર આધુનિક દેશો નથી પરંતુ પ્રાચીન સંસ્કૃતિઓ પણ છે.
અમે આતંકવાદ સામે લડવામાં સહકાર વધારવા અને નવી ટેકનોલોજીમાં પ્રગતિ અંગે ચર્ચા કરી. બંને દેશો ભવિષ્યને સ્વીકારી રહ્યા છે અને મને વિશ્વાસ છે કે ભારત અને ઇઝરાયલ વચ્ચેની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી આવનારા વર્ષોમાં ઘણું વિસ્તરશે.
પરંતુ મારી ભારતની પહેલી મુલાકાતનો સૌથી વિશેષ ભાગ આમટાડીમાં વિતાવેલો સમય હતો. ગુરુવારની રાત્રે રોઝ સમારંભથી શરૂ થઈને આવતા રવિવારે લગ્નવિધિ સુધી, અનેક વિધિઓ જોવા મળી. તમામ વિધિઓમાં એક વાત સ્પષ્ટ હતી – પરિવારનું કેન્દ્રસ્થાન. જ્યારે શાબ્દિક રીતે સૈંકડો લોકોએ રોશની પર નાળિયેરનું દૂધ ઢોળ્યું અને આશીર્વાદ આપ્યા, ત્યારે મને સમજાયું કે આ માત્ર બે વ્યક્તિઓના લગ્ન નહોતા પરંતુ બે પરિવારો અને બે સમુદાયોના મિલનનું પ્રતીક હતું.
હું જાણું છું કે ભારત સામે ઘણા પડકારો છે. તેને પોતાની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા જાળવવી છે. વિકાસની ગતિ સાથે સુસંગત માળખાકીય સુવિધાઓ વિકસાવવી છે. શિક્ષિત, મહેનતી અને ઉદ્યોગસાહસિક યુવાનોને એવા સારા રોજગાર આપવાના છે કે જેથી પ્રતિભાશાળી માનવ સંસાધન દેશની અંદર જ ટકી રહે. પ્રદૂષણ ઘટાડવું, ગરીબી દૂર કરવી અને અનેક અન્ય પ્રશ્નોનો સામનો કરવો જરૂરી છે.
તેમ છતાં, હું ભારતનું ભવ્ય ભવિષ્ય જોઈ શકું છું અને તેનું કારણ મેં રોશનીના લગ્નમાં જોયું. વિશ્વના અનેક ભાગોમાં સમાજની મૂળ એકમ એટલે પરિવાર પર દબાણ છે. પરંતુ ભારતમાં પરિવાર મજબૂત છે.
પરિવાર જ એ શક્તિ છે જેના કારણે હેલેન જેવી મહિલાએ પોતાની દીકરીને સારું ભવિષ્ય આપવા વર્ષો સુધી વિદેશમાં કામ કર્યું. પરિવાર જ એ કારણ છે કે હેલેનના ભાઈ-બહેન અને સગાસંબંધીઓએ રોશનીને ઉછેરવામાં મદદ કરી. પરિવાર જ એ અતૂટ બંધનો અને શાશ્વત મૂલ્યો સર્જે છે જે મજબૂત સમુદાયો અને સફળ રાષ્ટ્રોનું નિર્માણ કરે છે.
ઘણા લોકો ચર્ચા કરે છે કે 21મી સદી અમેરિકાની હશે કે ચીનની. આવનારા દાયકાઓમાં જો ભારત બંનેની છાયામાંથી બહાર આવે તો આશ્ચર્ય ન માનશો.
જો એવું થાય, તો તે આમટાડી જેવા સ્થળો અને હેલેન જેવા લોકોના કારણે થશે. તે એક એવી પ્રાચીન સંસ્કૃતિના કારણે થશે જે પરિવાર પર આધારિત છે અને ભવિષ્યને અપનાવવાનો દ્રઢ સંકલ્પ ધરાવે છે – એવાં રાષ્ટ્ર માટે જ્યાં શક્યતાઓની કોઈ સીમા નથી.
(રોન ડર્મર)
(લેખક ઇઝરાયલના વ્યૂહાત્મક બાબતોના મંત્રી (2022 થી 2025) અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં ઇઝરાયલના રાજદૂત (2013 થી 2021) રહ્યા છે.)
