નવી દિલ્હી: ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીમાં આજે એક નવો અધ્યાય ઉમેરાયો છે. બંને દેશોએ એક દ્વિપક્ષીય ‘ક્રિટિકલ મિનરલ્સ ફ્રેમવર્ક’ (મહત્વપૂર્ણ ખનિજો માટેના કરાર) પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આ કરારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય અદ્યતન ટેકનોલોજી અને ઊર્જા ક્ષેત્ર માટે જરૂરી એવા પાયાના તત્વો અને ખનિજોનો પુરવઠો વિશ્વસનીય નેટવર્ક દ્વારા સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
આ મહત્વપૂર્ણ કરાર ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬માં વોશિંગ્ટન ડી.સી. ખાતે યોજાયેલી ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકો દરમિયાન તૈયાર કરવામાં આવેલી પૃષ્ઠભૂમિ પર આધારિત છે. જ્યાં અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયો દ્વારા ‘ફોરમ ઓન રિસોર્સ જીઓસ્ટ્રેટેજિક એન્ગેજમેન્ટ’ (FORGE) ની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી.
એકાધિકાર અને બજારના દબાણ સામે સંયુક્ત લડત
આ માળખાકીય કરાર દ્વારા, ભારત અને અમેરિકા સંવેદનશીલ સપ્લાય ચેનને બજારની જોહુકમી અને કોઈપણ એક દેશ પરની નિર્ભરતા (એકાધિકાર) માંથી મુક્ત કરવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સંયુક્ત પ્રયાસો કરશે. આનાથી વૈશ્વિક સ્તરે ઉભી થતી અછત અને જોખમોને ઘટાડી શકાશે.
મોટું રોકાણ અને આર્થિક સુરક્ષા
અમેરિકી સરકાર ક્રિટિકલ મિનરલ સપ્લાય ચેનને સુરક્ષિત કરવા માટે અભૂતપૂર્વ સંસાધનો એકત્રિત કરી રહી છે. ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી સાથે લોન, રોકાણ અને લેટર્સ ઓફ ઈન્ટરેસ્ટ (LOI)ના રૂપમાં $૩૦ બિલિયન (અંદાજે ૨.૫ લાખ કરોડ રૂપિયા)થી વધુની સહાય પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે. ‘પેક્સ સિલિકા’ (Pax Silica) અને નવી રાજદ્વારી ચેનલોના માધ્યમથી આ રોકાણો સરકારી ખર્ચ કરતાં પણ અનેકગણું વધુ ખાનગી મૂડીરોકાણ આકર્ષી રહ્યા છે. જે સપ્લાય ચેનને સુરક્ષિત કરવા માટે અબજો ડોલરના નવા પ્રોજેક્ટ્સ ઊભા કરશે.
ટ્રમ્પ અને પીએમ મોદીના વિઝનને બળ મળ્યું
આ નવું માળખું વિશ્વસનીય અને સ્થિતિસ્થાપક ખનિજ પુરવઠા શૃંખલા તરફનો માર્ગ મોકળો કરે છે. આ કરાર અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા ‘યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ-ઇન્ડિયા જોઇન્ટ લીડર્સ સ્ટેટમેન્ટ’માં નક્કી કરાયેલા મુખ્ય લક્ષ્યોને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
આ આંતરરાષ્ટ્રીય સંકલિત પ્રયાસો બંને દેશોના સ્થાનિક અને વૈશ્વિક પ્રોજેક્ટ્સને મજબૂત કરશે, જેનાથી ભારત અને અમેરિકાની રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા તેમજ આર્થિક ક્ષમતામાં મોટો વધારો થશે.
