નવી દિલ્હી: ભારતનો BRICS દેશો સાથેનો વેપાર છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં બમણાથી વધુ વધ્યો છે, પરંતુ આ સમયગાળા દરમિયાન આયાતની ગતિ નિકાસની તુલનામાં ઘણી ઝડપી રહી છે. છેલ્લાં પાંચ વર્ષમાં વેપાર ખાધ ત્રણ ગણાથી વધુ વધી છે. ગ્લોબલ ટ્રેડ રિસર્ચ ઇનિશિયેટિવ (GTRI) મુજબ નાણાકીય વર્ષ 2026માં BRICS દેશો સાથે ભારતની વેપાર ખાધ વધીને 226.1 અબજ ડોલર (લગભગ 21,592 અબજ રૂપિયા) થઈ ગઈ છે. નાણાકીય વર્ષ 2021માં આ ખાધ 74.5 અબજ ડોલર હતી. દિલ્હીમાં 12 અને 13 સપ્ટેમ્બરે BRICS દેશોનું શિખર સંમેલન યોજાવાનું છે. આવી સ્થિતિમાં જોવાનું રહેશે કે તેમાં ભારતની નિકાસને લઈને કોઈ મોટો નિર્ણય લેવામાં આવે છે કે નહીં.
BRICSમાંથી આયાત ઝડપથી વધી
GTRI અનુસાર ભારતનો 11 સભ્યોના BRICS સમૂહ સાથેનો કુલ મર્ચન્ડાઇઝ વેપાર નાણાકીય વર્ષ 2021માં 203.1 અબજ ડોલરથી વધીને નાણાકીય વર્ષ 2026માં 417.5 અબજ ડોલર થયો છે. આ સમયગાળા દરમિયાન ભારતની BRICS દેશોને નિકાસ 48.8 ટકા વધીને 64.3 અબજ ડોલરથી 95.7 અબજ ડોલર થઈ છે. બીજી તરફ, આયાત 131.8 ટકા વધીને 138.8 અબજ ડોલરથી 321.8 અબજ ડોલર થઈ ગઈ છે. તેનો અર્થ એ છે કે BRICS ભારત માટે ભારતીય માલસામાનના મોટા બજારની તુલનામાં વધુ ઝડપથી આયાતનો સ્ત્રોત બની ગયું છે.
BRICSની હિસ્સેદારી વધી
નાણાકીય વર્ષ 2026માં ભારતની કુલ માલ આયાતમાં BRICS દેશોની હિસ્સેદારી વધીને 41.5 ટકા થઈ ગઈ, જે નાણાકીય વર્ષ 2021માં 35.2 ટકા હતી. બીજી તરફ, ભારતની કુલ નિકાસમાં BRICSની હિસ્સેદારી મામૂલી ઘટીને 21.7 ટકા રહી ગઈ, જે પાંચ વર્ષ પહેલાં 22 ટકા હતી.
ચીન, UAE અને રશિયા સૌથી મોટાં કારણ
ભારતની BRICSમાંથી થતી આયાતમાં ત્રણ દેશો—ચીન, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) અને રશિયા—નો મોટો હિસ્સો છે. નાણાકીય વર્ષ 2026માં આ ત્રણ દેશોમાંથી ભારતની કુલ BRICS આયાતમાંથી લગભગ 84 ટકા આયાત થઈ હતી. ચીનમાંથી ભારતની આયાત નાણાકીય વર્ષ 2021ના 65.2 અબજ ડોલરથી વધીને નાણાકીય વર્ષ 2026માં 131.6 અબજ ડોલર થઈ ગઈ. બીજી તરફ, ચીનને ભારતની નિકાસ 21.2 અબજ ડોલરથી ઘટીને 19.5 અબજ ડોલર રહી ગઈ.
રશિયાથી આયાતમાં સૌથી મોટો ઉછાળો
રશિયાના કિસ્સામાં ભારતની આયાતમાં સૌથી ઝડપી વધારો થયો છે. નાણાકીય વર્ષ 2021માં ભારતે રશિયાથી લગભગ 5.5 અબજ ડોલરની આયાત કરી હતી, જે નાણાકીય વર્ષ 2026માં વધીને 55.4 અબજ ડોલર થઈ ગઈ. તેમાં ઊર્જાની વધેલી ખરીદીની મોટી ભૂમિકા રહી છે. આ સમયગાળા દરમિયાન રશિયામાં ભારતની નિકાસ 2.7 અબજ ડોલરથી વધીને લગભગ 4.5 અબજ ડોલર થઈ છે.
