નવી દિલ્હીઃ લોકસભા અને રાજ્યસભામાં ચર્ચાની જગ્યાએ હંગામો, પ્રશ્નોની જગ્યાએ નારેબાજી અને કાયદા બનાવવાની પ્રક્રિયાની જગ્યાએ વારંવાર સ્થગન. સંસદના મોન્સુન સત્રના પ્રથમ ત્રણ દિવસોની સ્થિતિ કંઈક આવી રહી છે. પહેલા બે દિવસ બંને સદનોની કાર્યવાહી સતત અવરોધિત રહી, જ્યારે ત્રીજા દિવસે પણ સદનમાં સામાન્ય કામકાજ થઈ શક્યું નહીં અને કાર્યવાહી આગામી દિવસ સુધી સ્થગિત કરવામાં આવી. સરકાર અને વિપક્ષ પોતાના-પોતાના વલણ પર અડગ છે. વિપક્ષ NEET, વિદ્યાર્થી આંદોલન, શિક્ષણ મંત્રીના રાજીનામા અને અન્ય મુદ્દાઓ પર ચર્ચાની માગ પર અડગ છે, જ્યારે સરકારનું કહેવું છે કે તે ચર્ચા માટે તૈયાર છે. પરંતુ આ રાજકીય ટકરાવ વચ્ચે એક પ્રશ્ન સતત ઊભો થાય છે—જ્યારે સંસદ નથી ચાલતી, ત્યારે તેની કિંમત કોણ ચૂકવે છે?
આ પ્રશ્નનો જવાબ સીધો દેશના કરોડો કરદાતાઓ સાથે જોડાયેલો છે. સંસદનું સંચાલન માત્ર સાંસદોની હાજરી સુધી મર્યાદિત નથી. તેની માટે સુરક્ષા, સચિવાલય, અનુવાદ, રિપોર્ટિંગ, ટેકનિકલ સેવાઓ, પ્રસારણ, કર્મચારીઓ અને વહીવટી વ્યવસ્થાઓ પર દરરોજ કરોડો રૂપિયાનો ખર્ચ થાય છે. બજેટ સત્ર, 2026 દરમિયાન લોકસભામાં અધ્યક્ષપદ સંભાળનાર જગદંબિકા પાલે સદનમાં જણાવ્યું હતું કે સંસદની કાર્યવાહી પર દર મિનિટે અંદાજે 2.5 લાખ રૂપિયા, દર કલાકે લગભગ 1.5 કરોડ રૂપિયા અને એક દિવસે લગભગ નવ કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થાય છે.
આ આધારે જોવામાં આવે તો મોન્સુન સત્રના પ્રથમ ત્રણ દિવસોમાં આશરે 27 કરોડ રૂપિયાની કામગીરીની કિંમત બેસે છે. જોકે, આ ત્રણ દિવસ દરમિયાન પ્રશ્નકાળ, શૂન્યકાળ અને વિધાનકારી કામકાજ સામાન્ય રીતે આગળ વધી શક્યું નથી. આવી સ્થિતિમાં આ ચર્ચા માત્ર રાજકીય મુદ્દો રહી જતી નથી, પરંતુ જાહેર નાણાંના ઉપયોગ, સંસદીય જવાબદારી અને લોકશાહીની કાર્યક્ષમતા અંગે પણ મોટા પ્રશ્નો ઊભા કરે છે.
ત્રણ દિવસમાં સંસદમાં શું થયું?
પ્રથમ દિવસ: વિપક્ષના હંગામાને કારણે લોકસભા અને રાજ્યસભાની કાર્યવાહી વારંવાર સ્થગિત થઈ.
બીજો દિવસ: ગતિરોધ યથાવત્ રહ્યો, પ્રશ્નકાળ અને વિધાનકારી કામકાજ પ્રભાવિત થયું.
ત્રીજો દિવસ: શિક્ષણ મંત્રીના રાજીનામાની માંગને લઈને હંગામો થયો અને સદન સામાન્ય રીતે ચાલી શક્યું નહીં.
અર્થાત્, ત્રણ દિવસમાં કરોડો રૂપિયાની કામગીરીની કિંમત છતાં જનહિત સાથે જોડાયેલા વિધેયકો, પ્રશ્નકાળ અને નીતિગત ચર્ચાઓમાં કોઈ નોંધપાત્ર પ્રગતિ થઈ શકી નથી.
