હિંડનબર્ગ રિસર્ચના તાજેતરના અહેવાલમાં ભારતીય શેરબજાર નિયામક સેબીના વડા માધાબી પુરી બુચ અને તેમના પતિ ધવલ બુચ પર ગંભીર આરોપો લગાવવામાં આવ્યા છે. શનિવારની મોડી રાત્રે આવેલા અહેવાલોમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે આ દંપતીએ કથિત અદાણી નાણાની ગેરઉપયોગી કૌભાંડમાં ઉપયોગમાં લેવાતા સંદિગ્ધ ઓફશોર ફંડમાં હિસ્સો ધરાવે છે. જો કે, કપલે પહેલાથી જ આ આરોપોને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે. હવે અદાણી ગ્રુપે પણ એક નિવેદન જાહેર કર્યું છે. તેમનું કહેવું છે કે હિંડનબર્ગ દ્વારા કરવામાં આવેલા નવા આરોપો દૂષિત, તોફાની અને ગેરમાર્ગે દોરવાના હેતુથી છે.

અદાણી ગ્રૂપે જણાવ્યું હતું કે, ‘હિન્ડેનબર્ગ દ્વારા કરાયેલા તાજેતરના આક્ષેપો દુર્ભાવનાપૂર્ણ છે.  ખોટા ઇરાદા સાથે, જાહેરમાં ઉપલબ્ધ માહિતીમાંથી ગેરમાર્ગે દોરતી રીતે, તથ્યો અને કાયદાઓની અવગણના કરી અને વ્યક્તિગત લાભ મેળવવા માટે પૂર્વ-નિર્ધારિત નિષ્કર્ષ પર પહોંચી છે.

વધુમાં કહ્યું કે, ‘અમે અદાણી ગ્રૂપ પર લાગેલા આરોપોને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢીએ છીએ. આ આરોપો ખોટા દાવાઓનું રિસાયક્લિંગ છે, જેની સંપૂર્ણ તપાસ કરવામાં આવી હતી અને તે પાયાવિહોણા સાબિત થયા હતા. આ આરોપોને આ વર્ષે જાન્યુઆરીમાં સુપ્રીમ કોર્ટ ફગાવી ચૂકી છે.

અદાણી ગ્રૂપે કહ્યું, ‘એ પુનરોચ્ચાર કરવામાં આવે છે કે અમારું વિદેશી હોલ્ડિંગ માળખું સંપૂર્ણપણે પારદર્શક છે. તેમાં દર્શાવેલ બાબતો આપણી પ્રતિષ્ઠાને કલંકિત કરવાનો ઇરાદાપૂર્વકનો પ્રયાસ છે. અમે પારદર્શિતા અને તમામ કાયદાકીય અને પાલન માટે સખત પ્રતિબદ્ધ છીએ. ‘ભારતીય કાયદાના અસંખ્ય ઉલ્લંઘનો માટે તપાસ હેઠળ હિંડનબર્ગ, ભારતીય કાયદાની સંપૂર્ણ અવગણના કરતું ભયાવહ એકમ છે.’

હિંડનબર્ગના નવા અહેવાલના પ્રકાશન પછી રાજકીય કોરિડોરમાં હલચલ વધુ તેજ થઈ ગઈ છે. પાર્ટી અને વિપક્ષ આમને-સામને આવી ગયા છે. કોંગ્રેસ અને તૃણમૂલ કોંગ્રેસે સેબીના વડા માધબી પુરી બુચ અને કેન્દ્ર સરકાર પર ઉગ્ર નિશાન સાધ્યું હતું. હવે આ મામલે ભાજપે વળતો પ્રહાર કર્યો છે. તેમનું કહેવું છે કે કોંગ્રેસે છેલ્લા 10 વર્ષમાં જૂઠાણાની રાજનીતિની રણનીતિ અપનાવી છે. આ ઉપરાંત કોંગ્રેસના સાંસદ રાહુલ ગાંધી અને વિદેશી સંગઠનો વચ્ચેની સાંઠગાંઠ પર પણ સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા.

હિન્ડેનબર્ગનો નવો રિપોર્ટ શું છે?

10 ઓગસ્ટના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલા તાજેતરના હિન્ડેનબર્ગ સંશોધન અહેવાલમાં આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો હતો કે વર્તમાન સેબીના વડા માધાબી બુચ અને તેમના પતિનો અદાણી નાણાંની ગેરઉપયોગી કૌભાંડમાં ઉપયોગ કરાયેલા બંને સંદિગ્ધ ઓફશોર ફંડ્સમાં હિસ્સો છે. હિન્ડેનબર્ગે તેના નવા રિપોર્ટમાં કહ્યું છે કે તેણે 18 મહિના પહેલા અદાણી ગ્રૂપ પર તેનો રિપોર્ટ જાહેર કર્યો હતો, પરંતુ સેબીએ ગ્રૂપ સામે પગલાં લીધા ન હતા. જોકે, સેબીના વડા અને અદાણી જૂથે આ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે.

બીજેપી સાંસદ સુધાંશુ ત્રિવેદીએ કહ્યું, ‘છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી જ્યારે પણ સંસદનું સત્ર શરૂ થાય છે ત્યારે વિદેશમાં કોઈને કોઈ રિપોર્ટ બહાર પાડવામાં આવે છે. પીએમ મોદી પર બનેલી ડોક્યુમેન્ટરી સંસદ સત્ર પહેલા જ રિલીઝ કરવામાં આવી હતી. હિંડનબર્ગનો રિપોર્ટ સંસદના સત્ર પહેલા જાન્યુઆરીમાં આવ્યો હતો. આ તમામ વિકાસ સંસદ સત્ર દરમિયાન થાય છે. વિપક્ષના વિદેશી દેશો સાથે આવા સંબંધો છે જે ભારતના દરેક સંસદ સત્ર દરમિયાન અસ્થિરતા અને અરાજકતા પેદા કરે છે. તેમણે કહ્યું, ‘તેઓ મૂંઝવણ દ્વારા ભારતમાં આર્થિક અરાજકતા પેદા કરવા માંગે છે. હવે તેઓ સેબી પર હુમલો કરી રહ્યા છે. કોંગ્રેસ છેલ્લા 30-40 વર્ષથી વિદેશી કંપનીઓ સાથે કેમ ઉભી છે? તે યુનિયન કાર્બાઈડ સાથે કેમ ઉભી હતી? હું પૂછવા માંગુ છું કે તમારી વિદેશી સંસ્થાઓ સાથે કેવા પ્રકારની મિત્રતા છે કે તમે ભારતની આર્થિક સંસ્થાના દરેક વિષયને નિશાન બનાવી રહ્યા છો.

આ કેટલીક અટકળો અને અનુમાન છેઃ રાજીવ ચંદ્રશેખર

બીજેપી નેતા અને પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી રાજીવ ચંદ્રશેખરે કહ્યું, ‘આ કેટલીક અટકળો અને અનુમાન છે, જે સત્યના કેટલાક તત્વો સાથે ભળી રહ્યા છે. તેની પાછળ ચોક્કસ યોજના છે. ભારતની નાણાકીય વ્યવસ્થા આજે વિશ્વમાં સૌથી મજબૂત છે. ભારતીય બેંકો મજબૂત છે. પીએમ મોદીએ છેલ્લા 10 વર્ષમાં ભારતીય નાણાકીય ક્ષેત્રનું પુનઃનિર્માણ કર્યું છે. એવું લાગે છે કે કોંગ્રેસે છેલ્લા 10 વર્ષમાં જૂઠાણાંની રાજનીતિ અપનાવી છે અને હવે તે સ્વતંત્ર નિયમનકાર સેબી પર હુમલો કરીને અને સેબીના અધ્યક્ષ પર આક્ષેપો કરીને આપણી નાણાકીય વ્યવસ્થાને અસ્થિર કરવા અને દેશમાં અરાજકતા ફેલાવવા માટે વિદેશી મદદ માંગી રહી છે . રિપોર્ટમાં વિશ્વાસ કરવા જેવું કંઈ નથી.

હિંડનબર્ગ નામની વિદેશી સંસ્થા કે જેણે થોડા સમય પહેલા અદાણીના સામ્રાજ્યને હલાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, તેણે અદાણી ગ્રૂપ ઓફ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ અંગે ફરી એકવાર ચોંકાવનારો ઘટસ્ફોટ કર્યો છે. અમેરિકન રિસર્ચ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કંપની હિંડનબર્ગ રિસર્ચે બજાર નિયમનકાર સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડિયા (સેબી)ના ચેરપર્સન માધાબી પુરી બુચ અને તેમના પતિ પર અદાણી સાથે જોડાયેલા વિદેશી ફંડ્સમાં હિસ્સો હોવાનો આરોપ મૂક્યો છે.

હિન્ડેનબર્ગના તાજેતરના રિપોર્ટમાં સેબીના ચેરપર્સન માધાબી પુરી અને તેમના પતિને ફસાવી દેવામાં આવ્યા છે. જોકે, સેબીના વડા અને તેમના પતિ ધવલે સંયુક્ત નિવેદન જારી કરીને હિંડનબર્ગના આરોપોને પાયાવિહોણા અને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે. તેમણે કહ્યું, ‘રિપોર્ટમાં લગાવવામાં આવેલા આરોપો સંપૂર્ણપણે ખોટા છે. આમાં બિલકુલ સત્ય નથી. આપણું જીવન અને આર્થિક પરિસ્થિતિ ખુલ્લી કિતાબ જેવી છે. તમામ જરૂરી વિગતો/જાહેરાતો ઘણા સમય પહેલા સેબીને આપવામાં આવી છે. અમને કોઈપણ નાણાકીય કાગળ જાહેર કરવામાં કોઈ ખચકાટ નથી.

• હિન્ડેનબર્ગે ફરી એકવાર બોમ્બશેલ રેવિલેશન છોડ્યું છે. આ વખતે ટાર્ગેટ સેબી ચીફ માધાબી બુચ છે. હિંડનબર્ગે જણાવ્યું છે કે સેબી ચીફના અદાણી ગ્રુપ સાથે ગાઢ સંબંધ છે.
• હિંડનબર્ગનો આરોપ છે કે તેઓ અદાણી જૂથ સામેની તપાસમાં કડક ન હતા. 18 મહિના સુધી કોઈ તપાસ થઈ ન હતી.
• હિંડનબર્ગ રિસર્ચે દાવો કર્યો છે કે અદાણી ગ્રુપ સામેની તપાસમાં નિષ્પક્ષતા જાળવવામાં આવી નથી.
• હિંડનબર્ગ રિસર્ચએ એમ પણ કહ્યું હતું કે પુરાવા હોવા છતાં અદાણી જૂથ સામે કોઈ પગલાં લેવાયા નથી.
• હિંડનબર્ગ રિસર્ચે એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે, ‘બરમુડા અને મોરેશિયસના ફંડમાં દાવ છુપાવવામાં આવ્યો હતો.
• સેબીના વર્તમાન ચેરપર્સન અને તેમના પતિ ધવલ બુચે એ જ અસ્પષ્ટ ઓફશોર બર્મુડા અને મોરેશિયસ ફંડ્સમાં તેમનો હિસ્સો છુપાવ્યો હતો જે વિનોદ અદાણી દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા સમાન જટિલ માળખામાં હોવાનું જણાયું હતું.
• હિંડનબર્ગ રિસર્ચનો એવો પણ આરોપ છે કે અદાણી ગ્રૂપના ઓફશોર ફંડ્સ સામે કોઈ પગલાં લેવાયા નથી. સિફનિંગ કૌભાંડમાં નાણાંનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. નાણાંની ગેરઉપયોગ માટે ઘણા પ્રકારના ભંડોળનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. હિન્ડેનબર્ગ રિસર્ચ અનુસાર, બુચ દંપતીનો ઑફશોર એન્ટિટીમાં હિસ્સો છે.
• હિંડનબર્ગે પોતાના લેટેસ્ટ રિપોર્ટમાં કહ્યું છે કે અદાણી દંપતીની કુલ સંપત્તિ દસ મિલિયન ડોલર છે. આઈઆઈએફએલના પ્રિન્સિપાલ દ્વારા સહી કરાયેલી ફંડની જાહેરાત જણાવે છે કે તેમના રોકાણનો સ્ત્રોત ‘પગાર’ છે અને દંપતીની કુલ સંપત્તિ US$10 મિલિયન હોવાનો અંદાજ છે. રિપોર્ટમાં આરોપ છે કે તેના કબજામાં રહેલા કાગળો દર્શાવે છે કે સારી સદ્ભાવના સાથે અનેક ભારતીય મ્યુચ્યુઅલ ફંડ ઉત્પાદનોની માલિકી હોવા છતાં, સેબીના વડા માધાબી બુચ અને તેના પતિએ ઓછી સંપત્તિવાળા બહુ-સ્તરવાળા ઑફશોર ફંડમાં હિસ્સો લીધો હતો.
• ગૌતમ અદાણી અને વિનોદ અદાણી સામે ગંભીર આરોપોઃ હિંડનબર્ગે વ્હિસલબ્લોઅરના દસ્તાવેજોના આધારે એવો ખુલાસો કરવાનો દાવો કર્યો છે કે આરોપીઓની સંપત્તિઓ ઉચ્ચ જોખમી ક્ષેત્રના અધિકારક્ષેત્રમાંથી પસાર થતી હતી. કૌભાંડ સાથે કથિત રીતે જોડાયેલી કંપની દ્વારા તેની જાળવણી કરવામાં આવી હતી. આ એ જ એકમ છે જે અદાણીના ડિરેક્ટરો દ્વારા ચલાવવામાં આવતું હતું અને કથિત અદાણી કેશ મેનીપ્યુલેશન કૌભાંડમાં વિનોદ અદાણી દ્વારા નોંધપાત્ર ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. આવા ફંડ જે વિદેશી બજારોમાં રોકાણ કરે છે તેને ઓફશોર ફંડ્સ કહેવામાં આવે છે. આને વિદેશી ભંડોળ પણ કહેવામાં આવે છે.
• ‘બેટાન્ટ શેરિંગ મેનીપ્યુલેશન અને એકાઉન્ટિંગ છેતરપિંડી’ના આરોપો: અગાઉ, હિંડનબર્ગ રિસર્ચે આરોપ લગાવ્યો હતો કે અદાણી ગ્રૂપ ‘નિર્ધારિત શેરિંગ મેનીપ્યુલેશન અને એકાઉન્ટિંગ ફ્રોડ’માં સામેલ છે. જો કે, જૂથે અગાઉ પણ આરોપોને સંપૂર્ણ પાયાવિહોણા ગણાવ્યા હતા.
• સેબી ચીફ અને શું સેબી ચીફ માટે આરોપો પછી પદ પર ચાલુ રહેવું યોગ્ય છે? હિંડનબર્ગના આરોપો બાદ ઘણા મોટા પ્રશ્નો પણ ઉભા થયા છે. શું સરકાર આ મામલે તપાસ કરશે?