ભારતીય નૌસેનાના પ્રોજેક્ટ 17A હેઠળ નિર્મિત સાત જહાજોની શ્રેણીમાં છઠ્ઠું જહાજ ‘મહેન્દ્રગિરી’ હવે સેનાના કાફલામાં સામેલ થઈ ગયું છે. મઝગાંવ ડોક શિપબિલ્ડર્સ લિમિટેડ દ્વારા નિર્મિત આ યુદ્ધજહાજ 75% થી વધુ સ્વદેશી સામગ્રીથી બનેલું છે. આ જહાજ અત્યાધુનિક શસ્ત્રો, સેન્સર અને સ્ટીલ્થ ટેકનોલોજીથી સજ્જ છે જે તેને દુશ્મનના રડારથી બચવામાં મદદ કરે છે. આ પ્રોજેક્ટ દ્વારા હજારો લોકોને રોજગારી મળી છે અને ભારત યુદ્ધજહાજ ડિઝાઇનમાં વિશ્વ સ્તરે પોતાની ક્ષમતા પુરવાર કરી રહ્યું છે.
પ્રોજેક્ટ 17A હેઠળ તૈયાર કરવામાં આવેલા ફ્રિગેટ્સ બહુઆયામી મિશન પ્લેટફોર્મ છે, જે વર્તમાન અને ભવિષ્યના દરિયાઈ પડકારોને પહોંચી વળવા માટે ખાસ તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. મહેન્દ્રગિરીની ડિલિવરી એ સાબિત કરે છે કે ભારત હવે જટિલ યુદ્ધજહાજોના નિર્માણમાં ઝડપ અને ગુણવત્તા બંનેમાં શ્રેષ્ઠતા હાંસલ કરી રહ્યું છે. આ અગાઉ ડિસેમ્બર 2024 માં પ્રથમ જહાજ આઈએનએસ નીલગિરી સોંપવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ રેકોર્ડબ્રેક સમયમાં છઠ્ઠા જહાજની ડિલિવરી એ એન્જિનિયરિંગ કૌશલ્યનો ઉત્તમ નમૂનો છે. આ જહાજને વોરશિપ ડિઝાઇન બ્યુરો દ્વારા ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે અને મુંબઈની વોરશિપ ઓવરસીઇંગ ટીમની દેખરેખ હેઠળ તેનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે.
આ યુદ્ધજહાજની વિશેષતાઓની વાત કરીએ તો તે અગાઉના શિવાલિક ક્લાસ (P17) ની સરખામણીએ ઘણી વધુ અત્યાધુનિક ટેકનોલોજી ધરાવે છે. તેમાં શક્તિશાળી હથિયારો અને સેન્સર સૂટ છે, જે સપાટી પર, હવામાં અને પાણીની અંદર દુશ્મન સામે લડવા માટે સક્ષમ છે. આ જહાજમાં કોમ્બાઈન્ડ ડીઝલ ઓર ગેસ (CODOG) સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે, જેમાં એક ડીઝલ એન્જિન અને એક ગેસ ટર્બાઇન સામેલ છે. આ સિસ્ટમ હાઇ-ટેક ઇન્ટિગ્રેટેડ પ્લેટફોર્મ મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (IPMS) દ્વારા સંચાલિત થાય છે, જે જહાજની ગતિ અને ક્ષમતામાં અનેકગણો વધારો કરે છે.
આત્મનિર્ભર ભારત અભિયાન હેઠળ આ પ્રોજેક્ટમાં 75% થી વધુ સ્વદેશી સામગ્રીનો ઉપયોગ થયો છે. આ પરિયોજનામાં 200 થી વધુ એમએસએમઈ (MSME) એકમો સામેલ છે, જે સ્થાનિક ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે. આ વિશાળ પ્રોજેક્ટને કારણે લગભગ 4,000 લોકોને પ્રત્યક્ષ રીતે અને 10,000 થી વધુ લોકોને પરોક્ષ રીતે રોજગારી મળી છે. એક સમય એવો હતો જ્યારે ભારત સંરક્ષણ ક્ષેત્રે નાની વસ્તુઓ માટે પણ વિદેશ પર નિર્ભર રહેતું હતું, પરંતુ આજે ભારત પોતાની ત્રણેય સેનાઓ માટે અત્યાધુનિક શસ્ત્રો અને યુદ્ધજહાજોનું નિર્માણ કરીને નિકાસકાર દેશ બનવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યો છે.
મહેન્દ્રગિરીની સામેલગીરીથી હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં ભારતીય નૌસેનાની નજર રાખવાની અને પ્રહાર કરવાની ક્ષમતામાં મોટો વધારો થશે. તેની સ્ટીલ્થ ખાસિયત એટલે કે ગુપ્તતા તેને યુદ્ધના મેદાનમાં અનન્ય બનાવે છે, કારણ કે તે રડારની નજરમાં આવ્યા વગર ઓપરેશન પાર પાડી શકે છે. નૌસેનાની ડિઝાઇન અને એન્જિનિયરિંગ કૌશલ્યનું આ પ્રદર્શન વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની વધતી જતી સૈન્ય શક્તિનો પરિચય કરાવે છે. આવનારા સમયમાં આ શ્રેણીના અન્ય જહાજો પણ નૌસેનામાં સામેલ થશે, જે ભારતની દરિયાઈ સીમાઓને અભેદ્ય બનાવશે.
