ગાંધીનગર: રાજ્ય સરકાર શહેરી તળાવોની સ્થિતિ અને શહેરોમાં હવા ગુણવત્તા પર નજર રાખવા માટે એક નવી ડિજિટલ મોનિટરિંગ સિસ્ટમ રજૂ કરશે. ગુજરાત શહેરી વિકાસ મિશન (GUDM) રાજ્યભરના મ્યુનિસિપલ વિસ્તારોને આવરી લેતા “લેક એન્ડ એર વોચ” પહેલ શરૂ કરવા માટે તૈયાર છે.
આ પહેલ 17 મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનો અને 152 નગરપાલિકામાં હવા ગુણવત્તા પર નજર રાખવા અને એકીકૃત ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ દ્વારા તળાવોની સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે મોનિટરિંગ સિસ્ટમ સ્થાપિત કરશે. રૂ. 10 કરોડની અંદાજિત જોગવાઈ સાથેનો આ પ્રોજેક્ટ, અધિકારીઓને સમયસર પગલાં લેવા સક્ષમ બનાવવા માટે રીઅલ-ટાઇમ ડેટા અને પ્રારંભિક ચેતવણીઓ પ્રદાન કરવાનો છે.
અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે ગુજરાત એક મુખ્ય વિકાસ એન્જિન તરીકે ઉભરી આવ્યું છે અને મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વ હેઠળ રાજ્ય સરકાર શહેરી કેન્દ્રોનો ટકાઉ અને સ્માર્ટ રીતે વિકાસ થાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે કામ કરી રહી છે.
આ કાર્યક્રમ હેઠળ, વિવિધ વિભાગોમાં હાલમાં કાર્યરત મોનિટરિંગ સિસ્ટમ્સને એકીકૃત કરવામાં આવશે જેથી એક ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ બનાવવામાં આવે જે શહેરી વિસ્તારોમાં તળાવોની સ્થિતિ અને હવાની ગુણવત્તા અંગે વાસ્તવિક સમયની માહિતી પ્રદાન કરશે.
“લેક એન્ડ એર વોચ” પહેલ હેઠળ, તળાવોનો વિસ્તાર, દૂષણના સંકેતો અને શેવાળની હાજરી સહિતના પરિબળોનું વિશ્લેષણ કરવા માટે સેટેલાઇટ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે. સિસ્ટમ દ્વારા ઉત્પન્ન થતી ચેતવણીઓ અધિકારીઓને સમયસર સંરક્ષણ પગલાં શરૂ કરવામાં મદદ કરશે તેવી અપેક્ષા છે. આ કાર્યક્રમમાં મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનો અને નગરપાલિકાઓમાં હવા ગુણવત્તા મોનિટરિંગ પોઇન્ટની સ્થાપના પણ સામેલ હશે.
આ ઉપકરણો હવા ગુણવત્તા સૂચકાંક (AQI) પર વાસ્તવિક સમયનો ડેટા પ્રદાન કરશે. જો AQI સ્તર વધે છે, તો સિસ્ટમ આપમેળે ચેતવણીઓ ઉત્પન્ન કરશે, જેનાથી સંબંધિત વિભાગો તાત્કાલિક પગલાં લઈ શકશે. મોનિટરિંગ સિસ્ટમ્સ દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવેલી માહિતી રાજ્ય સ્તરે ડિજિટલ ડેશબોર્ડ દ્વારા સંકલિત કરવામાં આવશે. ડેશબોર્ડમાં નકશા, વલણો, ચેતવણીઓ અને લેવામાં આવેલા પગલાં અંગે અપડેટ્સ શામેલ હશે, જેથી પર્યાવરણીય વ્યવસ્થાપન માટે જવાબદાર વિભાગો વચ્ચે સંકલન સુધારી શકાય.
અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે સિસ્ટમ નાગરિકોને પારદર્શક રીતે માહિતી પણ ઉપલબ્ધ કરાવશે, જે શહેરી વિસ્તારોમાં પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓ વિશે જાહેર જાગૃતિ વધારવામાં મદદ કરશે તેવી અપેક્ષા છે. રાજ્ય સરકારે જણાવ્યું હતું કે “લેક એન્ડ એર વોચ” પહેલ આબોહવા પરિવર્તનના સંદર્ભમાં ગુજરાતના શહેરોના ટકાઉ વિકાસને ટેકો આપશે તેવી અપેક્ષા છે.
