જો તમે નોકરી કરતા હો, તો તમે કદાચ છેલ્લા દાયકામાં તમારા પગાર, ઘર ભાડા અને બજાર ભાવમાં વધારો જોયો હશે. પરંતુ એક વાત જે છેલ્લા 11 વર્ષથી બદલાઈ નથી તે છે કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ (EPFO) માટે નિર્ધારિત પગાર મર્યાદા. હવે, સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને આ સ્થગિત ઘડિયાળને પાછી પાટા પર લાવવા માટે કડક સૂચનાઓ જારી કરી છે.
તાજેતરમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે સરકારને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં પૂછ્યું હતું કે જ્યારે ફુગાવો અને લઘુત્તમ વેતનમાં આટલો વધારો થયો છે ત્યારે PF મર્યાદા હજુ પણ ₹15,000 પર કેમ અટકી છે. કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને આ મુદ્દા પર ગંભીરતાથી વિચાર કરવા અને આગામી ચાર મહિનામાં નક્કર નિર્ણય લેવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.
વર્ષ 2014 એ છેલ્લું વર્ષ હતું જ્યારે EPFO ની વેતન મર્યાદા (પગાર મર્યાદા) માં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો હતો. તેને ₹6,500 થી વધારીને ₹15,000 કરવામાં આવ્યો હતો. આજે આપણે 2025-26 ના વર્ષમાં છીએ, પરંતુ નિયમો એ જ છે. એક જાહેર હિતની અરજીની સુનાવણી કરતી વખતે, કોર્ટે આ વિસંગતતા તરફ ધ્યાન દોર્યું.
દલીલ એવી હતી કે આજે ઘણા રાજ્યો અને ક્ષેત્રોમાં લઘુત્તમ વેતન ₹15,000 ને વટાવી ગયું છે. તે એક વિચિત્ર વિરોધાભાસ છે કે સરકાર દ્વારા નિર્ધારિત “લઘુત્તમ વેતન” મેળવનાર કર્મચારી પણ EPFO ની “ફરજિયાત મર્યાદા” ની બહાર આવે છે. EPFO નો મૂળ હેતુ નિવૃત્તિ, પેન્શન અને વીમા જેવી સામાજિક સુરક્ષા પૂરી પાડવાનો હતો, પરંતુ આ મર્યાદા હવે સલામતી જાળને બદલે અવરોધ બની ગઈ છે. કોર્ટ માને છે કે છેલ્લા 11 વર્ષમાં કોઈ સુધારો થયો નથી તે ગંભીર ચિંતાનો વિષય છે.
હવે પ્રશ્ન એ છે કે, જો સરકાર કોર્ટના નિર્ણયને સ્વીકારે છે, તો તમારા માટે શું બદલાવ આવશે? એવી ચર્ચા છે કે આ મર્યાદા ₹21,000 અથવા ₹25,000 સુધી વધારી શકાય છે. ચાલો આને સરળ ગણિતથી સમજીએ.
હાલમાં, EPS (પેન્શન યોજના) માં યોગદાન ₹15,000 સુધી મર્યાદિત છે. જો આ મર્યાદા વધારવામાં આવે, તો તમારા પેન્શનનો આધાર મજબૂત બનશે. ઉદાહરણ તરીકે, જો મર્યાદા ₹25,000 પર સેટ કરવામાં આવે, તો પેન્શન ફંડમાં તમારું માસિક યોગદાન ₹1,250 થી વધીને ₹2,083 થઈ શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે દર વર્ષે તમારા પેન્શન ખાતામાં આશરે ₹10,000 વધુ જમા થશે. સરકાર આને ‘EPFO 3.0’ ના વિઝન સાથે જોઈ રહી છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય વધુ કર્મચારીઓને સામાજિક સુરક્ષા છત્ર હેઠળ લાવવાનો છે. જો કે, આનું બીજું પાસું એ છે કે કંપનીઓ (નોકરીદાતાઓ) પર નાણાકીય બોજ વધશે, કારણ કે તેમને પેન્શન યોગદાન આપવું પડશે.
