સહનશીલતા અને સ્વીકૃતિ, આ બે ગુણો માત્ર આધ્યાત્મિક જીવન માટે
જ નહીં, પરંતુ આજના ઝડપી અને દબાણભર્યા કોર્પોરેટ યુગમાં સફળતા માટે પણ અત્યંત જરૂરી બની ગયા છે. ભગવદ ગીતાના અધ્યાય ૨ના શ્લોક ૧૪માં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ કહે છે કે:
मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदा: |
आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत ||
અર્થાત, શીત-ઉષ્મા અને સુખ-દુઃખ જેવી પરિસ્થિતિઓ આવતી-જતી રહે છે, તેથી તેને સમભાવથી સ્વીકારવાની કળા શીખવી જોઈએ.
આજના સમયમાં, ખાસ કરીને મેનેજમેન્ટ અને લીડરશિપ ક્ષેત્રમાં, આ વિચારધારા એક અત્યંત પ્રાયોગિક માર્ગદર્શન આપે છે. કોઈપણ કંપનીમાં કાર્યરત વ્યક્તિ રોજબરોજ ડેડલાઇન, ટાર્ગેટ, ટીમ કન્ફ્લિક્ટ અને અનિશ્ચિતતા જેવી પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરે છે. આવા સમયમાં, જો વ્યક્તિ દરેક પરિસ્થિતિને વ્યક્તિગત રીતે લેતો રહે, તો તે તણાવમાં આવી જાય છે; જ્યારે સહનશીલતા અને સ્વીકૃતિ તેને મજબૂત બનાવે છે.

ઉદાહરણ તરીકે, એક મેનેજરને જ્યારે પ્રોજેક્ટમાં નિષ્ફળતા મળે, ત્યારે તે પોતાને કે પોતાની ટીમને દોષારોપણ કરવાને બદલે તે પરિસ્થિતિને શાંત મનથી સ્વીકારીને શીખવાના અવસર તરીકે જુએ—આ જ ગીતાએ ચિંધેલો માર્ગ છે.
આજના કોર્પોરેટ વર્લ્ડમાં ‘ઇમોશનલ ઇન્ટેલિજન્સ’ (Emotional Intelligence) ને ખૂબ મહત્વ આપવામાં આવે છે, જેમાં સ્વીકૃતિ અને સહનશીલતા મુખ્ય તત્વો છે.
માનવ વ્યવહારમાં પણ સોશિયલ મીડિયા અને તુલનાત્મક જીવનશૈલીના કારણે લોકો ઝડપથી પ્રતિક્રિયા આપે છે અને અસંતોષ અનુભવતા થાય છે. અહીં સ્વીકૃતિનો અભાવ સ્પષ્ટ રીતે દેખાય છે. જો વ્યક્તિ જીવનની દરેક પરિસ્થિતિને એક અનુભવ તરીકે સ્વીકારી શકે અને તેમાં સમભાવ રાખી શકે, તો તે આંતરિક શાંતિ અને સ્થિરતા પ્રાપ્ત કરી શકે છે.

નવી દિશામાં જોવાનું હોય તો સહનશીલતા હવે માત્ર સહન કરવાનો ગુણ નથી, પરંતુ ‘સ્ટ્રેટેજિક રિસ્પોન્સ’ છે, જ્યાં વ્યક્તિ તાત્કાલિક પ્રતિક્રિયા આપવાને બદલે સમજદારીપૂર્વક પ્રતિભાવ આપે છે.
આજના યુગમાં સાચો લીડર એ જ છે, જે તોફાન વચ્ચે પણ શાંત રહી શકે અને અનુકૂળ તેમજ પ્રતિકૂળ બંને પરિસ્થિતિમાં સંતુલન જાળવી શકે.
અંતમાં, સહનશીલતા અને સ્વીકૃતિ આપણને માત્ર સારા વ્યાવસાયિક નહીં, પરંતુ સારા માનવી પણ બનાવે છે, અને કદાચ એ જ જીવનની સાચી સફળતા છે.
(નિધિ દિવાસળીવાળા નવી પેઢીની તેજસ્વી લેખિકા છે. સુરતસ્થિત વીર નર્મદ યુનિવર્સિટીના સ્નાતક નિધિના બે પુસ્તકો કાવ્યસંગ્રહ ‘ઝરણી‘ અને ચિંતનકણિકાના સંગ્રહ ‘નિજાનંદ‘ ઉપરાંત ‘થોડામાં ઘણું’ મોટીવેશનલ સુવિચારોને પણ વાચકોએ વખાણ્યા છે. માનવ સંબંધો, સ્વભાવ અને સમાજ વ્યવસ્થા ઉપર આધારિત એક લેખમાળા એમના સોશિયલ મીડિયા ઉપર નિયમિત પ્રસિદ્ધ થાય છે. આ કોલમમાં એ મહાભારત અને ગીતા ઉપર આધારિત વહીવટ તેમજ મોટીવેશનને લગતી વાતો સરળ ભાષામાં સમજાવે છે.)




