જમ્મુ-કાશ્મીર વિધાનસભામાં પૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો આપતો પ્રસ્તાવ પસાર

જમ્મુ-કાશ્મીરના રાજકારણમાં એક મોટો ઘટનાક્રમ સામે આવ્યો છે. Monday (28 September) ના રોજ જમ્મુ-કાશ્મીર વિધાનસભાએ કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશને તાત્કાલિક ધોરણે પૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો પુનઃસ્થાપિત કરવાની માગ કરતો પ્રસ્તાવ બહુમતીથી પસાર કરી દીધો છે. આ પ્રસ્તાવ વિપક્ષ ભાજપના ભારે વિરોધ, નારેબાજી અને વૉકઆઉટ વચ્ચે ‘વોઈસ વોટ’ (મૌખિક મતદાન) થી પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રસ્તાવ મુખ્યમંત્રી ઉમર અબ્દુલ્લા દ્વારા ગયા અઠવાડિયે Friday ના રોજ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ ગૃહના અનેક સભ્યો આ મુદ્દા પર ચર્ચા કરવા માંગતા હોવાથી તેને અટકાવી રાખવામાં આવ્યો હતો.

ગૃહમાં ભાજપનો વિરોધ અને હંગામો

પ્રસ્તાવ રજૂ થયા બાદથી જ વિપક્ષી પાર્ટી ભાજપે શુક્રવાર અને સોમવાર બંને દિવસે તેનો તીવ્ર વિરોધ કર્યો હતો. ભાજપના ધારાસભ્યોએ ગૃહના વેલમાં આવીને સૂત્રોચ્ચાર કર્યા હતા, સરકારી કાગળો ફાડી નાખ્યા હતા અને નકલી કાર્યવાહી (Mock Proceedings) કરીને વિરોધ નોંધાવ્યો હતો. ભાજપે સ્પષ્ટ કર્યું કે પ્રસ્તાવમાં સ્વાયત્તતા અને વિશેષ દરજ્જાનો ઉલ્લેખ કરવો એ બંધારણનું અનાદર છે.

પ્રસ્તાવમાં શું છે માગ?

પસાર કરાયેલા પ્રસ્તાવમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે, આ ગૃહ દ્વારા 26 June 2000 અને 6 November 2024 ના રોજ પસાર કરાયેલા પ્રસ્તાવો ઉપરાંત, આ ગૃહ ભારત સરકાર સમક્ષ જમ્મુ-કાશ્મીરને તાત્કાલિક પૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો બહાલ કરવાની માગ કરે છે અને આ પ્રસ્તાવને કેન્દ્ર સરકારને મોકલવાનો નિર્ણય લે છે. નોંધનીય છે કે, ફારૂક અબ્દુલ્લાની આગેવાની હેઠળની NC સરકારે 26 June 2000 ના રોજ 9 August 1953 પહેલા જેવી સ્વાયત્તતા (Autonomy) પુનઃસ્થાપિત કરવાનો પ્રસ્તાવ પસાર કર્યો હતો. જ્યારે 6 November 2024 ના રોજ વર્તમાન સરકારે વિશેષ દરજ્જો (Special Status) બહાલ કરવાની માગ કરતો પ્રસ્તાવ પસાર કર્યો હતો.

મુખ્યમંત્રી ઉમર અબ્દુલ્લાની અપીલ

ચર્ચા દરમિયાન શાસક પક્ષ નેશનલ કોન્ફરન્સ (NC) અને અન્ય પક્ષોના કેટલાક સભ્યોએ પ્રસ્તાવમાં સુધારા (Amendments) રજૂ કરીને વિશેષ દરજ્જાની માગને પણ સત્તાવાર રીતે વણી લેવા કહ્યું હતું. જોકે, મુખ્યમંત્રી ઉમર અબ્દુલ્લાએ તમામ સભ્યોને પોતાના સુધારાઓ પાછા ખેંચવા વિનંતી કરી હતી. ઉમર અબ્દુલ્લાએ ગૃહમાં જણાવ્યું હતું કે, “આ ગૃહ અગાઉ પણ બે વાર વિશેષ દરજ્જા માટે પ્રસ્તાવ પસાર કરી ચૂક્યું છે – એકવાર ભૂતપૂર્વ CM ફારૂક અબ્દુલ્લાના સમયમાં અને બીજી વાર 2024 માં આ સરકાર બન્યા પછી તરત જ. વિશેષ દરજ્જો એવી જોગવાઈ છે જે અન્ય રાજ્યો પાસે નથી. અમે કેન્દ્ર સરકાર પાસે 2019 પહેલાના અમારા વિશેષ અધિકારો માંગ્યા જ છે, તેથી સભ્યોએ એવા સુધારા પર આગ્રહ ન રાખવો જોઈએ જેથી ભાજપને વિરોધ કરવાનો બહાનો મળે.

મુખ્યમંત્રીની અપીલ બાદ તમામ 8 ધારાસભ્યો પોતાના સુધારા પાછા ખેંચવા સંમત થયા હતા, જેના પછી સ્પીકરે પ્રસ્તાવને વોટિંગ માટે મૂક્યો હતો અને ભાજપના વૉકઆઉટ વચ્ચે તે પસાર થઈ ગયો હતો.