ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે થયેલા તાજેતરના કરારથી એશિયન વેપાર બજારમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે. આ સમાચારથી ભારતમાં ખૂબ આનંદ થયો છે, પરંતુ તેનાથી આપણા પડોશી દેશ બાંગ્લાદેશ માટે પણ મોટી સમસ્યા ઉભી થઈ છે. અમેરિકાએ ભારતીય કપડાં અને કાપડ ઉત્પાદનો પરની આયાત ડ્યુટી (ટેરિફ) અડધાથી વધુ ઘટાડી દીધી છે. પહેલા ભારતીય માલ પર 50% કર લાગતો હતો, હવે તે ઘટાડીને માત્ર 18% કરવામાં આવ્યો છે. વ્યાપાર નિષ્ણાતો માને છે કે અમેરિકાનો આ એક જ નિર્ણય બાંગ્લાદેશની અર્થવ્યવસ્થાની કરોડરજ્જુ તોડવા માટે પૂરતો છે, કારણ કે કાપડ ઉદ્યોગ દેશની આવકનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે.
આ સોદાનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે ભારતીય કાપડ હવે અન્ય દેશોની તુલનામાં અમેરિકામાં સૌથી સસ્તું હશે. આંકડાઓ દ્વારા, નવી ટેરિફ સિસ્ટમ ભારતને પ્રીમિયમ પર મૂકે છે. હવે, ભારતીય માલ પર 18% કર લાગશે, જ્યારે બાંગ્લાદેશી માલ પર 20%, વિયેતનામ પર 20% અને ચીન પર 30% કર લાગશે. ૧૯% સાથે પાકિસ્તાન પણ ભારતથી પાછળ રહી ગયું છે.
કાપડ મંત્રાલય સ્પષ્ટપણે જણાવે છે કે જ્યારે મુખ્ય વૈશ્વિક ખરીદદારો ભારતમાંથી ઓછા કરવેરા પર ગુણવત્તાયુક્ત માલ મેળવી શકે છે, ત્યારે તેઓ બાંગ્લાદેશ કે ચીન તરફ કેમ જોશે? ખરીદદારો હવે તેમની ખરીદી વ્યૂહરચના બદલશે, અને ભારતીય નિકાસકારોને સીધો ફાયદો થશે. આ બાંગ્લાદેશ માટે એક મોટો ફટકો છે, જે યુરોપિયન યુનિયન સાથેના ભારતના કરારને કારણે પહેલાથી જ ઊંઘ હરામ કરી રહ્યો હતો.
ભારત માટે ૧૧૮ અબજ ડોલરનો ખજાનો હવે ખુલી રહ્યો છે
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વિશ્વનું સૌથી મોટું બજાર છે, જેમાં 118 અબજ ડોલરનો જંગી કાપડ વેપાર છે. અત્યાર સુધી, ભારે કરને કારણે ભારત આ બજારમાં પોતાની તાકાત સંપૂર્ણપણે દર્શાવી શક્યું ન હતું. જો કે, વોશિંગ્ટન સાથેના આ કરારથી ભારત માટે દરવાજા સંપૂર્ણપણે ખુલી ગયા છે. ભારત પહેલાથી જ અમેરિકામાં આશરે 10.5 અબજ ડોલરના કાપડની નિકાસ કરે છે, પરંતુ આ મુક્તિથી આ આંકડો અનેક ગણો વધવાની અપેક્ષા છે. સરકાર 2030 સુધીમાં 100 અબજ ડોલરની નિકાસ સુધી પહોંચવાનું લક્ષ્ય રાખે છે, અને આ સોદો તે લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે.
ટ્રમ્પ-મોદી મિત્રતાની અસરથી અમેરિકાને પણ ફાયદો થયો
વેપાર એ વેપાર સંબંધિત પ્રક્રિયા છે, તેથી ભારતે અમેરિકાને વળતર ભેટ પણ આપી છે. આ માળખા હેઠળ, ભારતે અમેરિકાથી આયાત થતી અનેક કૃષિ અને ઔદ્યોગિક ચીજવસ્તુઓ પરના કર ઘટાડ્યા છે અથવા દૂર કર્યા છે. હવે, અમેરિકામાંથી સૂકા ડિસ્ટિલર્સના અનાજ, પશુ આહાર, બદામ, અખરોટ, તાજા ફળો અને સોયાબીન તેલ જેવા ઉત્પાદનો ભારતીય બજારમાં સરળતાથી પ્રવેશી શકશે. જ્યારે આ ભારત માટે જીત-જીતની સ્થિતિ છે, ત્યારે બાંગ્લાદેશ માટે અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાનો સંઘર્ષ બની ગયો છે.
