રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) ના વડા મોહન ભાગવતે મુંબઈમાં RSS ના શતાબ્દી વર્ષના કાર્યક્રમમાં અનેક મુદ્દાઓ પર પોતાના વિચારો વ્યક્ત કર્યા. તેમણે RSS પદ છોડવાના પ્રશ્નનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. મોહન ભાગવતે કહ્યું કે સંઘે તેમને તેમની ઉંમર હોવા છતાં કામ કરવાનું કહ્યું છે. પરંતુ જો સંઘ તેમને રાજીનામું આપવાનું કહેશે, તો તેઓ તરત જ રાજીનામું આપશે.
તેમણે કહ્યું કે RSSનું કામ પ્રચારને પ્રોત્સાહન આપવાનું નથી પરંતુ સમાજમાં મૂલ્યો વિકસાવવાનું છે. વધુ પડતો પ્રચાર દેખાડો અને પછી ઘમંડ તરફ દોરી જાય છે. પ્રચાર વરસાદ જેવો હોવો જોઈએ, સમયસર અને મર્યાદિત માત્રામાં. સંઘ તેના સ્વયંસેવકોને છેલ્લા ટીપા સુધી કામ કરાવે છે. સંઘના ઇતિહાસમાં ક્યારેય એવી પરિસ્થિતિ બની નથી કે કોઈને બળજબરીથી નિવૃત્તિ લેવી પડી હોય.
હકીકતમાં, એવું કહેવાય છે કે સંઘમાં સામાન્ય રીતે 75 વર્ષની ઉંમર પછી કોઈ પણ પદ ન રાખવાની પરંપરા છે. ભાગવતે કહ્યું કે સંઘનું નેતૃત્વ કરનાર વ્યક્તિ હંમેશા હિન્દુ રહેશે, પછી ભલે તે કોઈ પણ જાતિનો હોય. ક્ષત્રિય, વૈશ્ય, શુદ્ર કે બ્રાહ્મણ હોવું એ સરસંઘચાલક બનવાની લાયકાત નથી; જે કોઈ હિન્દુ સંગઠન માટે કામ કરે છે તે સરસંઘચાલક બને છે. RSS માં આ સર્વોચ્ચ પદ શ્રેષ્ઠ ઉમેદવારોમાંથી શ્રેષ્ઠને આપવામાં આવે છે.
ભાગવતે કહ્યું કે RSS વડા પદ માટે કોઈ ચૂંટણી થતી નથી. પ્રાદેશિક અને વિભાગીય વડાઓ નિમણૂક કરે છે. સામાન્ય રીતે એવું કહેવામાં આવે છે કે 75 વર્ષની ઉંમર પછી, વ્યક્તિએ કોઈપણ પદ વિના કામ કરવું જોઈએ. તેમણે કહ્યું, હું 75 વર્ષનો છું, અને RSS આ વાતથી વાકેફ છે, પરંતુ સંગઠને મને મારા પદ પર કામ કરવાનું કહ્યું છે. જ્યારે પણ RSS મને પદ છોડવાનું કહેશે, ત્યારે હું પદ છોડી દઈશ, પરંતુ હું કામ પરથી નિવૃત્ત થઈશ નહીં.
ભાગવતે કહ્યું કે સંઘે પહેલેથી જ નક્કી કરી લીધું છે કે તેનું સમગ્ર સમાજને સંગઠિત કરવા સિવાય બીજું કોઈ કામ નથી. મને ખબર નથી કે તમે જેને RSS કહો છો તેને તમે કેવી રીતે કહો છો. ઘણા લોકો કહે છે કે નરેન્દ્રભાઈ વડા પ્રધાન છે. તેઓ RSS ના વડા પ્રધાન છે. તેમનો એક રાજકીય પક્ષ છે, BJP, જે અલગ છે. તેમનામાં ઘણા સ્વયંસેવકો છે, અને તેઓ પ્રભાવશાળી પણ છે.
એ નોંધવું જોઈએ કે અગાઉ ભાગવતે કહ્યું હતું કે ભારતમાં ચાર પ્રકારના હિન્દુઓ છે. પ્રથમ, જેઓ ગર્વથી જાહેર કરે છે કે તેઓ હિન્દુ છે. બીજું, જેઓ કહે છે, “જો આપણે હિન્દુ છીએ તો શું?” ગર્વ કરવા જેવું શું છે? ત્રીજું, જેઓ કહે છે, “ધીમેથી કહો, ‘અમે હિન્દુ છીએ.’ જો તમે અમને ઘરે પૂછશો, તો અમે તમને કહીશું કે અમે હિન્દુ છીએ.” ચોથું, જેઓ ભૂલી ગયા છે કે તેઓ હિન્દુ છે, અથવા જેમને ભૂલી જવાની ફરજ પાડવામાં આવી છે કે તેઓ હિન્દુ છે.
