ફિલ્મ ‘જબ જબ ફૂલ ખીલે’ (Jab Jab Phool Khile, 1965) માં એક નવા કલાકારને લેવામાં આવ્યા હતા, જેમની
સાથે નંદાની સગાઈ થવાની હોય છે. તે અભિનેતાનું અસલી નામ જતિન ખન્ના હતું.
બરાબર એ જ સમયે બોલીવૂડમાં અન્ય એક યુવાન પણ જતિન ખન્ના નામથી પોતાની કારકિર્દી શરૂ કરી રહ્યો હતો. એક જ નામવાળા બે કલાકારો ન થાય તે માટે બીજા જતિન ખન્નાએ પોતાનું નામ બદલીને ‘રાજેશ ખન્ના’ રાખ્યું હતું.
‘જબ જબ ફૂલ ખીલે’ (Jab Jab Phool Khile) વાળા જતિન ખન્ના આગળ વધી શક્યા નહીં, પરંતુ રાજેશ ખન્ના ક્યાં પહોંચ્યા તે ઇતિહાસ છે. જ્યારે ‘જબ જબ ફૂલ ખીલે’ (Jab Jab Phool Khile) નું શૂટિંગ અને કાસ્ટિંગ ચાલી રહ્યું હતું ત્યારે આ ફિલ્મમાં કામ કરનાર કલાકારનું અસલી નામ જતિન ખન્ના જ હતું અને ક્રેડિટ્સમાં પણ તેમનું નામ જતિન ખન્ના જ રાખવામાં આવ્યું હતું.

‘જબ જબ ફૂલ ખીલે’ (Jab Jab Phool Khile) જેવી સુપર-ડુપર હિટ ફિલ્મમાં એક મહત્વનો અને સારો રોલ મળવા છતાં આ જતિન ખન્નાની ફિલ્મી કારકિર્દી આગળ વધી શકી નહીં. તેઓ બોલીવૂડમાં કોઈ મોટી ઓળખ બનાવી શક્યા નહીં અને સમય જતાં ઇન્ડસ્ટ્રીમાંથી ગાયબ થઈ ગયા.
બરાબર એ જ સમયગાળામાં (1965-66ની આસપાસ) બોલીવૂડમાં એક અન્ય યુવાન થિયેટર આર્ટિસ્ટ પણ ફિલ્મોમાં એન્ટ્રી કરવા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યો હતો, જેનું અસલી નામ પણ જતિન ખન્ના હતું. ઇન્ડસ્ટ્રીમાં એક જ નામવાળા બે કલાકારો ન હોય અને ભવિષ્યમાં કોઈ ગૂંચવણ ઊભી ન થાય તે માટે બીજા જતિન ખન્નાએ પોતાના કાકાની સલાહથી પોતાનું ફિલ્મી નામ બદલીને ‘રાજેશ ખન્ના’ રાખી લીધું હતું.

રાજેશ ખન્નાએ હસતા-હસતા એકવાર સ્વીકાર્યું હતું કે જ્યારે તેઓ ફિલ્મોમાં આવ્યા ત્યારે તેમનું અસલી નામ ‘જતિન’ તેમને વાપરવા જ ન મળ્યું. ઇન્ડસ્ટ્રીના નિયમો અને સંયોગો એવા બન્યા કે તેમણે પોતાની સાચી ઓળખ (નામ) પાછળ છોડવી પડી.
તેમણે કહ્યું હતું કે, “એક કલાકાર તરીકે જ્યારે તમે કારકિર્દી શરૂ કરો અને પહેલું જ પગલું નામ બદલવાનું હોય ત્યારે અંદરથી થોડી અજીબ લાગણી થાય છે. પરંતુ ફિલ્મી દુનિયાના દસ્તૂર આગળ તમારે ઝૂકવું પડે છે.”
રાજેશ ખન્નાએ જણાવ્યું હતું કે કે. કે. તલવાર અને તેમના પરિવારે તેમને સમજાવ્યા હતા કે, “‘જતિન’ નામ ઘણું સાદું અને સોફ્ટ લાગે છે. જો તારે હીરો બનવું હોય અને થિયેટરના પડદા પર નામ ચમકાવવું હોય તો નામમાં થોડો વટ, વજન અને રોમેન્ટિક ટચ હોવો જોઈએ. ‘રાજેશ’ નામમાં એ કિંગવાળી ફીલિંગ છે.”
રાજેશ (જતિન) નો જન્મ અમૃતસરમાં લાલા હીરાનંદ ખન્ના અને ચંદ્રાણી ખન્નાને ત્યાં થયો હતો. પરંતુ લાલા હીરાનંદના ભાઈ એટલે કે જતિનના કાકા કમલ કૃષ્ણ અને કાકી લીલાવતીને કોઈ સંતાન ન હતું. તેથી પારિવારિક સંમતિથી જતિનને તેમના કાકા-કાકીએ દત્તક લીધા હતા.
શરૂઆતમાં તેઓ જતિનના ફિલ્મોમાં જવાના નિર્ણયની વિરુદ્ધ હતા, પરંતુ જ્યારે તેમણે જતિનનો થિયેટર પ્રત્યેનો અજોડ પ્રેમ જોયો ત્યારે તેમણે તેમને પૂરો સાથ આપ્યો. તેમણે જ જતિન ખન્નાને બદલે ‘રાજેશ ખન્ના’ નામ રાખવાની કિંમતી સલાહ આપી હતી.
રાજેશ ખન્નાએ કાકાની આ વાતને હસતા-હસતા શિરોધાર્ય કરી લીધી હતી. પાછળથી આખું બોલીવૂડ અને ચાહકો તેમને પ્રેમથી ‘કાકા’ જ કહેવા લાગ્યા, જે એક અનોખો સંયોગ હતો.

રાજેશ ખન્નાને તેમના કાકા-કાકીએ દત્તક લીધા હોવાથી તેઓ નાનપણથી જ આખા પરિવારમાં બધાના લાડકા હતા. ઘરમાં અને નજીકના મિત્રવર્તુળમાં તેમને બધા ‘કાકા’ કહીને જ બોલાવતા હતા.
જ્યારે તેઓ ફિલ્મોમાં આવ્યા ત્યારે તેમના જૂના મિત્રો અને સંબંધીઓ તેમને સ્ટુડિયો પર પણ ‘કાકા’ કહીને જ બોલાવતા. ધીમે-ધીમે આખું બોલીવૂડ તેમને એ જ નામથી સંબોધવા લાગ્યું.
રાજેશ ખન્નાએ એક કિસ્સો શેર કરતાં કહ્યું હતું કે, “શરૂઆતમાં જ્યારે હું નિર્માતાઓની ઓફિસે મારી તસવીરો લઈને જતો ત્યારે લોકો પૂછતા કે, ‘નામ શું છે?’ જ્યારે હું ‘રાજેશ ખન્ના’ કહેતો ત્યારે મને પોતાને પણ થોડા સમય સુધી એવું લાગતું કે હું કોઈ બીજા વ્યક્તિની વાત કરી રહ્યો છું!”
પરંતુ યુનાઇટેડ પ્રોડ્યુસર્સ ટેલેન્ટ હન્ટ (United Producers Talent Hunt) — જે સ્પર્ધા જીતીને તેઓ હીરો બન્યા — તેના સમય સુધીમાં તેઓ આ નવા નામ સાથે સંપૂર્ણપણે જોડાઈ ગયા હતા.






