मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः ।
सिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकारः कर्ता सात्त्विक उच्यते ॥
(ભગવદ્ ગીતા – અધ્યાય ૧૮, શ્લોક ૨૬)
ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ એવા કર્મયોગીનું વર્ણન કરે છે, જે અનાસક્ત હોય, અહંકારથી મુક્ત હોય, ધીરજ અને ઉત્સાહથી ભરપૂર હોય તથા દરેક કાર્યમાં દૃઢ સંકલ્પ સાથે આગળ વધતો હોય. આ ચારેય ગુણોને જો આધુનિક મેનેજમેન્ટની ભાષામાં સમજીએ, તો તે માત્ર એક સારા કર્મચારીની ઓળખ નથી, પરંતુ એવા નેતાની ઓળખ છે, જે સમય સાથે સંસ્થાની સંસ્કૃતિનું નિર્માણ કરે છે.
આજના યુગમાં સફળતા ઘણી વખત ઝડપના આધારે માપવામાં આવે છે. લોકો તરત પરિણામ, તરત પ્રમોશન અને તરત ઓળખ મેળવવાની અપેક્ષા રાખે છે. પરંતુ ગીતા આપણને એક અલગ જ દિશા બતાવે છે—મહાન સિદ્ધિઓ ઉતાવળથી નહીં, પરંતુ સતત અને સંકલ્પબદ્ધ પ્રયત્નોથી જન્મે છે.
આજના કોર્પોરેટ જગતમાં સૌથી વધુ મૂલ્ય એવા લોકોનું છે, જે મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાં પણ સ્થિર રહે છે, પોતાની જવાબદારીમાંથી ભાગતા નથી અને દરરોજ થોડું આગળ વધવાની માનસિકતા જાળવી રાખે છે. આવી વ્યક્તિને આજે Consistent Performer તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તે દરેક વખતે અસાધારણ પરિણામ આપે જ એવું જરૂરી નથી, પરંતુ તે દરેક વખતે વિશ્વાસપાત્ર પરિણામ જરૂર આપે છે. કોઈ પણ સંસ્થાની સાચી શક્તિ અસાધારણ ક્ષણોમાં નહીં, પરંતુ આવી સતત વિશ્વસનીય વ્યક્તિઓમાં રહેલી હોય છે.
આજના માનવ વર્તનમાં એક નવી સમસ્યા જોવા મળે છે—અમે સફળતા પાછળ દોડીએ છીએ, પરંતુ સ્થિરતા પાછળ નહીં. સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં લોકો બીજાની સિદ્ધિઓ જોઈને પોતાના માર્ગ બદલતા રહે છે. પરિણામે દિશા કરતાં ગતિ વધુ વધી જાય છે. પરંતુ જે વ્યક્તિ પાસે દૃઢ સંકલ્પ હોય છે, તે પરિસ્થિતિ પ્રમાણે પોતાની રીત બદલી શકે છે, પરંતુ પોતાનું ધ્યેય ક્યારેય બદલતો નથી.
નવી દૃષ્ટિએ જોઈએ તો દૃઢ સંકલ્પનો અર્થ માત્ર જીદ નથી; તે મૂલ્યો પ્રત્યેની અડગ પ્રતિબદ્ધતા છે. જેમ એક વૃક્ષ રોજ થોડું-થોડું વધે છે અને વર્ષો પછી વિશાળ બની જાય છે, તેમ સંસ્થા પણ રોજના નાના, પરંતુ યોગ્ય નિર્ણયો દ્વારા મહાન બને છે. આજે અનેક વૈશ્વિક કંપનીઓ માત્ર નફાના કારણે નહીં, પરંતુ દાયકાઓ સુધી જાળવેલા મૂલ્યો, ગુણવત્તા અને વિશ્વાસના કારણે ટકી રહી છે. આ જ Sustainable Leadershipનો મૂળ આધાર છે.
સાચો નેતા તે નથી, જે સંકટ આવે ત્યારે જ દેખાય; સાચો નેતા તે છે, જે દરરોજ પોતાની ટીમમાં વિશ્વાસ, ધીરજ અને ઉત્સાહનું સિંચન કરે છે. તે સફળતાનો શ્રેય એકલો લેતો નથી અને નિષ્ફળતાનો ભાર ટીમ પર નાખતો નથી. તેના માટે નેતૃત્વ એક પદ નહીં, પરંતુ જવાબદારી છે.
ગીતાનો આ શ્લોક આપણને શીખવે છે કે લાંબા ગાળાની પ્રતિષ્ઠા ક્ષણિક સફળતા કરતાં વધુ મૂલ્યવાન છે. કારણ કે સફળતા તાળીઓ અપાવે છે, જ્યારે દૃઢ સંકલ્પ વિશ્વાસ કમાવી આપે છે.
અંતે, કોઈ પણ સંસ્થા, સમાજ કે રાષ્ટ્રની સાચી ઓળખ તેની ક્ષણિક સિદ્ધિઓથી નહીં, પરંતુ એવા નેતાઓથી બને છે, જે અનાસક્ત રહીને, અહંકાર છોડીને, ધીરજ અને ઉત્સાહ સાથે સતત પોતાના ધ્યેય તરફ આગળ વધતા રહે છે. સાચું નેતૃત્વ પરિણામની ચમકમાં નહીં, પરંતુ સતત કર્તવ્યનિષ્ઠાના પ્રકાશમાં જન્મે છે.
(નિધિ દિવાસળીવાળા નવી પેઢીની તેજસ્વી લેખિકા છે. સુરતસ્થિત વીર નર્મદ યુનિવર્સિટીના સ્નાતક નિધિના બે પુસ્તકો કાવ્યસંગ્રહ ‘ઝરણી‘ અને ચિંતનકણિકાના સંગ્રહ ‘નિજાનંદ‘ ઉપરાંત ‘થોડામાં ઘણું’ મોટીવેશનલ સુવિચારોને પણ વાચકોએ વખાણ્યા છે. માનવ સંબંધો, સ્વભાવ અને સમાજ વ્યવસ્થા ઉપર આધારિત એક લેખમાળા એમના સોશિયલ મીડિયા ઉપર નિયમિત પ્રસિદ્ધ થાય છે. આ કોલમમાં એ મહાભારત અને ગીતા ઉપર આધારિત વહીવટ તેમજ મોટીવેશનને લગતી વાતો સરળ ભાષામાં સમજાવે છે.)
