પીટર નાવારો એક વિવાદાસ્પદ અમેરિકન અર્થશાસ્ત્રી અને લેખક છે. તેઓ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પહેલા વહીવટમાં વરિષ્ઠ સલાહકાર રહી ચૂક્યા છે. તેઓ ટ્રમ્પના બીજા કાર્યકાળમાં વેપાર અને ઉત્પાદન માટેના વરિષ્ઠ સલાહકાર પણ છે. નાવારોને ટ્રમ્પની ટેરિફ નીતિઓના માસ્ટરમાઇન્ડ પણ કહેવામાં આવે છે. ચીનની આર્થિક નીતિઓ પર લખાયેલું તેમનું પુસ્તક “ડેથ બાય ચાઇના” ખૂબ જ લોકપ્રિય છે.
પીટર નાવારોને ટ્રમ્પના નજીકના સાથી તેમજ ચીન વિરોધી નીતિઓના મુખ્ય પ્રમોટર માનવામાં આવે છે. તેઓ ભારત વિરુદ્ધ ઝેર ઓકવા અને તેમના તીક્ષ્ણ નિવેદનો માટે પણ સમાચારમાં છે. અમેરિકા સાથેના ટેરિફ યુદ્ધ દરમિયાન તાજેતરમાં તેમણે ભારત વિરુદ્ધ જે પ્રકારના વાહિયાત નિવેદનો આપ્યા છે તેનાથી ભારતીય સમુદાય અને નિષ્ણાતોમાં તેમના વિરુદ્ધ ભારે રોષ ફેલાયો છે.
પીટર નાવારો કોણ છે?
પીટર નાવારો એક અમેરિકન શિક્ષણવિદ અને લેખક છે. તેમની પાસે હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીમાંથી પીએચડીની ડિગ્રી છે. તેમણે ઘણા દાયકાઓ સુધી અર્થશાસ્ત્ર ભણાવ્યું અને બાદમાં વેપાર, વૈશ્વિકરણ અને ચીનની નીતિઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતા પુસ્તકો લખ્યા. તેમનું સૌથી પ્રખ્યાત પુસ્તક “ડેથ બાય ચાઇના” છે, જે યુએસ વેપાર ખાધ અને ચીનના આર્થિક વલણ પર હુમલો કરે છે. 2016 માં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પહેલીવાર રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી જીત્યા પછી પીટરને વ્હાઇટ હાઉસમાં વેપાર અને ઉત્પાદન નીતિના કાર્યાલયના ડિરેક્ટર બનાવવામાં આવ્યા હતા. આ પછી, તેઓ ટ્રમ્પના બીજા કાર્યકાળમાં વેપાર અને ઉત્પાદન માટે વરિષ્ઠ સલાહકારની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.
વૈશ્વિક વેપાર કરારોમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે
ભારત અને ચીન વિરુદ્ધ ઝેર ઓકવાને કારણે, પીટર નવારોને ટ્રમ્પ દ્વારા મેક અમેરિકા ગ્રેટ અગેન નીતિને આગળ ધપાવવા માટે સૌથી યોગ્ય ઉમેદવાર માનવામાં આવ્યા હતા અને બીજા કાર્યકાળમાં તેમને મોટી જવાબદારી પણ સોંપવામાં આવી હતી. હવે તેઓ ટ્રમ્પના સૌથી વિશ્વસનીય આર્થિક સલાહકારોમાંના એક છે. ખાસ કરીને ચીન અને વૈશ્વિક વેપાર કરારોના મામલામાં, તેમની સલાહ વ્હાઇટ હાઉસ માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે.
ભારત વિરુદ્ધ તાજેતરનું નિવેદન
તાજેતરમાં પીટર નવારોએ ભારત વિરુદ્ધ ઘણા વિવાદાસ્પદ નિવેદનો આપ્યા છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો છે કે ભારત અમેરિકન નોકરીઓ પર કબજો કરી રહ્યું છે અને ટેકનોલોજી ક્ષેત્રે અમેરિકન કંપનીઓને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યું છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે ભારત “ચુપચાપ ચીન જેવું વર્તન કરી રહ્યું છે”, જે અમેરિકા માટે ખતરો છે. તેમનું નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે ટેરિફ યુદ્ધને કારણે ભારત-અમેરિકા સંબંધો તણાવપૂર્ણ સ્થિતિમાં પહોંચી ગયા છે.
ટ્રમ્પ માટે તેઓ ખાસ કેવી રીતે બન્યા?
પીટર નાવારો ટ્રમ્પની ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ નીતિના પ્રબળ સમર્થક હતા. તેમણે ટ્રમ્પને ચીન અને અન્ય દેશો સાથેના વેપાર ખાધ અંગે આક્રમક નીતિ અપનાવવા પ્રેરણા આપી. તેમની નીતિઓને કારણે, અમેરિકાએ ઘણા વેપાર કરારોની સમીક્ષા કરી અને ચીન પર ભારે ટેરિફ લાદવામાં આવ્યા. ટ્રમ્પને નાવારોની સ્પષ્ટવક્તા, કઠોર ભાષા અને “સોદો કરવાની” વ્યૂહરચના ગમતી હતી, જેના કારણે તેઓ તેમની નજીક આવ્યા. પીટર નાવારોની રાજકીય કારકિર્દી ટ્રમ્પની છત્રછાયા હેઠળ ઉભરી આવી. હવે તેમના ભારત વિરોધી નિવેદનોને ગંભીરતાથી લેવામાં આવી રહ્યા છે, ખાસ કરીને જ્યારે અમેરિકાને એશિયામાં એક મજબૂત ભાગીદારની જરૂર હોય છે. ભારત સરકારે હજુ સુધી આ નિવેદનો પર કોઈ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા આપી નથી, પરંતુ રાજદ્વારી વર્તુળોમાં ચોક્કસપણે તેના વિશે ચિંતા છે.
ભારતીય સમુદાયમાં ગુસ્સો
નાવારોના તાજેતરના નિવેદનોથી અમેરિકામાં સ્થાયી થયેલા ભારતીય સમુદાયમાં પણ ગુસ્સો આવ્યો છે. અમેરિકામાં ભારતીય મૂળના લોકો ટેકનિકલ ક્ષેત્ર, દવા અને વ્યવસાયમાં મોટી સંખ્યામાં યોગદાન આપી રહ્યા છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે નાવારોનો અભિગમ માત્ર ભ્રામક નથી પણ યુએસ-ભારત સંબંધોને પણ નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
