સુરત: ડાયમંડ બુર્સ માત્ર હીરા ઉદ્યોગનું વૈશ્વિક કેન્દ્ર નથી, પરંતુ આધુનિક વિકાસ અને પર્યાવરણ વચ્ચે સંતુલન કેવી રીતે જાળવી શકાય તેનું પણ એક જીવંત ઉદાહરણ છે. વિશ્વના સૌથી મોટા ઓફિસ સંકુલ તરીકે ઓળખ મેળવેલા આ ભવ્ય પ્રોજેક્ટમાં વેપારની ચહલપહલ વચ્ચે કુદરતને પણ એટલું જ મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે.
ડ્રીમ સિટી ખાતે ફેલાયેલા આ વિશાળ સંકુલમાં પ્રવેશતા જ કોન્ક્રિટની ભવ્ય ઇમારતો કરતાં વધુ ધ્યાન ખેંચે છે તેની લીલાછમ હરિયાળી. સુરત ડાયમંડ બુર્સના કેમ્પસમાં અંદાજે ૧૦૮૫ જેટલાં મોટા વૃક્ષો અને હજારોની સંખ્યામાં ૧૦૮ પ્રકારના વિવિધ છોડ વાવવામાં આવ્યા છે. આ હરિયાળી માત્ર શોભા માટે નથી, પરંતુ પર્યાવરણના સંતુલન માટેનું એક વિચારીને કરાયેલુ આયોજન છે.
આ સમગ્ર લેન્ડસ્કેપનું આયોજન પંચ તત્વ — પૃથ્વી, જળ, વાયુ, અગ્નિ અને આકાશની થીમને આધારે કરવામાં આવ્યું છે. કુદરતના આ પાંચ મૂળભૂત તત્વોને ધ્યાનમાં રાખીને વિવિધ ગાર્ડન, ગ્રીન કોર્ટ અને ખુલ્લા વિસ્તારોનું સર્જન કરવામાં આવ્યું છે. પરિણામે અહીં ફરનાર વ્યક્તિને માત્ર એક બિઝનેસ કોમ્પ્લેક્સ નહીં, પરંતુ કુદરતની નજીક હોવાનો અનુભવ થાય છે.
ડાયમંડ બુર્સના ઉપપ્રમુખ લાલજીભાઈ પટેલ કહે છે, દેશી અને વિદેશી પ્રજાતિના અનેક વૃક્ષો આ સંકુલને એક અનોખી ઓળખ આપે છે. કેટલાક વૃક્ષો તેમની વિશાળ છાયા માટે જાણીતા છે, તો કેટલાક હવાની શુદ્ધતા વધારવામાં મદદરૂપ બને છે. ઘણા છોડ અને વૃક્ષો એવા છે, જે ઓક્સિજનનું પ્રમાણ વધારવામાં અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું શોષણ કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. સુરત જેવા ઉષ્ણ અને ભેજવાળા શહેરમાં આ હરિયાળી કર્મચારીઓ અને મુલાકાતીઓ માટે કુદરતી ઠંડકનું કામ કરે છે.
વૃક્ષોના મજબૂત મૂળ જમીનને બાંધી રાખે છે, જેના કારણે જમીનનું ધોવાણ ઓછું થાય છે. વરસાદી પાણીના યોગ્ય સંચય અને જળચક્રને જાળવવામાં પણ વૃક્ષો મહત્વપૂર્ણ ફાળો આપે છે. તેઓ જમીનમાંથી પાણી શોષી વાતાવરણમાં છોડે છે, જે વાદળોની રચના અને વરસાદની પ્રક્રિયામાં સહાયક બને છે.આ હરિયાળી પક્ષીઓ, પતંગિયાં અને અન્ય નાના જીવસૃષ્ટિ માટે પણ આશ્રયસ્થાન સમાન છે. કોઈપણ સ્વસ્થ ઇકોસિસ્ટમ માટે જૈવવૈવિધ્ય જરૂરી હોય છે અને સુરત ડાયમંડ બુર્સની ગ્રીન ડિઝાઇન તેમાં પણ યોગદાન આપે છે. વાતાવરણમાં રહેલી ધૂળ, ધુમાડો અને અન્ય પ્રદૂષક કણોને શોષવાની ક્ષમતા પણ વૃક્ષોમાં હોય છે. તેથી અહીંની હરિયાળી માત્ર આંખોને શીતળતા આપતી નથી, પરંતુ હવાની ગુણવત્તા સુધારવામાં પણ મદદરૂપ બને છે.
આજે જ્યારે વિશ્વભરના શહેરો વિકાસ અને પર્યાવરણ વચ્ચે સંતુલન જાળવવા માટે સંઘર્ષ કરી રહ્યા છે, ત્યારે સુરત ડાયમંડ બુર્સ એક પ્રેરણાદાયી મોડેલ બનીને ઉભરી રહ્યું છે. અહીં હીરાના વેપાર સાથે હરિયાળીની પણ એટલી જ કદર કરવામાં આવી છે.
સાચા અર્થમાં કહીએ તો સુરત ડાયમંડ બુર્સ માત્ર વેપારનું કેન્દ્ર નથી. તે એક એવો જીવંત સંદેશ છે કે જો ઇચ્છા હોય તો કોન્ક્રિટના જંગલ વચ્ચે પણ હરિયાળીની એક સુંદર દુનિયા સર્જી શકાય છે.
(અરવિંદ ગોંડલિયા – સુરત)
