દેશમાં બંધારણીય સંસ્થાઓની શાખ અને તેમની સ્વાયત્તતાને લઈને ચાલી રહેલી તીવ્ર બહસ વચ્ચે 42 ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશો અને નિવૃત્ત બંધારણીય અધિકારીઓએ ભારતના નાગરિકોના નામે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ખુલ્લો પત્ર લખ્યો છે. આ પત્રમાં ન્યાયાધીશોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ કોઈ પણ રાજકીય પક્ષના સમર્થક નથી, પરંતુ વર્તમાન સમયમાં મૌન જાળવી રાખવું એ તટસ્થતા નથી. જ્યારે દેશની પાયાની બંધારણીય સંસ્થાઓને ચોક્કસ ષડયંત્ર હેઠળ નિશાન બનાવવામાં આવી રહી હોય, ત્યારે સામે આવીને સત્ય બોલવું અત્યંત જરૂરી બની જાય છે.
વગર પુરાવે આક્ષેપો અને ચૂંટણી અધિકારીઓને ધમકીઓ સામે આક્રોશ
આ ખુલ્લા પત્રમાં પૂર્વ જજોએ ચૂંટણી પંચ, ન્યાયતંત્ર અને અન્ય બંધારણીય સંસ્થાઓ પર થઈ રહેલા આયોજનબદ્ધ હુમલાઓ પર ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. પત્રમાં જણાવ્યા અનુસાર, લોકશાહીમાં સંસ્થાઓની કાર્યશૈલીની સ્વસ્થ ટીકા કરવાનો દરેકને અધિકાર છે, પરંતુ દુર્ભાવનાપૂર્ણ રીતે તેમને બદનામ કરવા લોકશાહીના મૂલ્યોની વિરુદ્ધ છે. જાહેર મંચો પરથી બંધારણીય સંસ્થાઓને ખુલ્લેઆમ “ચોર”, “કઠપૂતળી” કે “સમજૂતીવાદી” કહેવું અત્યંત ખતરનાક ટ્રેન્ડ છે.
પૂર્વ જજોએ આકરા સવાલો ઉઠાવતા કહ્યું કે, કોઈ પણ કાનૂની કે નક્કર પુરાવા વગર પ્રેસ કોન્ફરન્સ યોજીને ‘વોટ ચોરી’ના મનઘડંત આરોપો લગાવાય છે, પરંતુ જ્યારે અદાલત કે ચૂંટણી પંચ સમક્ષ સોગંદનામું (Affidavit) માગવામાં આવે છે ત્યારે કોઈ આગળ આવતું નથી. નિષ્પક્ષ ચૂંટણી કરાવતા અધિકારીઓને ખુલ્લેઆમ ડરાવવામાં આવે છે અને સત્તા બદલાશે ત્યારે બદલાની કાર્યવાહી કરવાની ધમકીઓ આપવામાં આવે છે. હાર થાય ત્યારે ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન (EVM) પર દોષ ઘોળવામાં આવે છે, પરંતુ એ જ મશીનો દ્વારા મળતી જીત પર કોઈ સવાલ ઉઠાવતું નથી. દાયકાઓ સુધી શાસન કરનારા પક્ષો આજે એ જ ચૂંટણી પ્રણાલીને ધાંધલીયુક્ત ગણાવી રહ્યા છે જેણે તેમને સત્તા આપી હતી.
SIR અને ચૂંટણી નિયમો અંગે ફેલાવાતા ભ્રમનું ખંડન
પૂર્વ જજોએ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે ભારતનું ચૂંટણી પંચ બંધારણની Article 324 માંથી પોતાની શક્તિઓ મેળવે છે. બંધારણના ઘડવૈયાઓએ જાણી જોઈને મતદારયાદી તૈયાર કરવાની સત્તા કારોબારીથી દૂર એક સ્વતંત્ર આયોગને સોંપી હતી. Representation of the People Act, 1950 ની Section 21(3) હેઠળ મતદારયાદીનું વિશેષ ગહન પુનરીક્ષણ (SIR) એ એક સામાન્ય કાનૂની પ્રક્રિયા છે, જે પ્રથમ મિશ્ર ચૂંટણીના સમયથી જ નિયમિત રીતે થતી આવી છે. તેનો મુખ્ય હેતુ મૃત્યુ પામેલા લોકોના નામ હટાવવા, બેવડી એન્ટ્રીઓ નાબૂદ કરવી અને પાત્ર નાગરિકોના નામ ઉમેરવાનો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે પણ આ પ્રક્રિયાને પૂરેપૂરી વૈધ અને નિષ્પક્ષ માની છે, છતાં તથ્યોને નકારીને સમાજમાં ભ્રમ ફેલાવવામાં આવી રહ્યો છે.
પૂર્વ જજો દ્વારા મહત્વપૂર્ણ અપીલ
રાજકીય પક્ષોને: ચૂંટણી પૂરી તાકાતથી લડો, પરંતુ દેશની ચૂંટણી વ્યવસ્થાને ગેરકાયદેસર સાબિત કરવાનો પ્રયાસ ન કરો. તમારી ફરિયાદો પુરાવા સાથે આયોગ અને અદાલતો સમક્ષ રજૂ કરો.
મીડિયાને: યોગ્ય તપાસ અને પુષ્ટિ કર્યા વગર માત્ર અટકળો અને અનુમાનોને હવા ન આપો. માત્ર હેડલાઈન એ કોઈ પુરાવો નથી અને વારંવાર ઝૂઠ પુનરાવર્તિત કરવાથી તે સત્ય બની જતું નથી.
બંધારણીય સંસ્થાઓને: પોતાના કામ પર અડીગ રહો, સંપૂર્ણ પારદર્શિતા જાળવો, વ્યાજબી સવાલોનું સ્પષ્ટ નિવારણ કરો અને રાજકીય ખેંચતાણથી હંમેશા ઉપર રહો.
દેશના નાગરિકોને: કોઈ પણ દાવો સ્વીકારતા કે સોશિયલ મીડિયા પર આગળ વધારતા પહેલા સત્યતા તપાસો. પોતાના વોટને ક્યારેય નકામો ન સમજો, કારણ કે તમારો મત જ તમારી સાચી તાકાત છે.
પૂર્વ જજોની ગંભીર ચેતવણી
પૂર્વ જજોએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે જનતાનો વિશ્વાસ જ લોકશાહીની સાચી શક્તિ છે. જો નાગરિકોને સતત એવું સમજાવવામાં આવશે કે તેમના વોટનું કોઈ મૂલ્ય નથી, તો તેઓ મતદાન પ્રક્રિયા પરથી વિશ્વાસ ગુમાવી દેશે. જ્યારે મતપેટી પોતાનું મહત્વ ગુમાવે છે, ત્યારે રસ્તાઓ પર અરાજકતા શરૂ થાય છે. આ શૂન્યાવકાશનો લાભ દેશની અંદરના અને સરહદ પારના અરાજક તત્વો ઉઠાવી શકે છે. તેથી બંધારણ અને લોકશાહીની મર્યાદા જાળવવી એ સહિયારી જવાબદારી છે.
