સિનેમાના પડદા પર કેટલીક ફિલ્મો અને પાત્રો સમયના બંધનો તોડીને સદાબહાર બની જતા હોય છે.
તેની પાછળ સર્જકો અને કલાકારોની ઊંડી કોઠાસૂઝ છુપાયેલી હોય છે. આવો જ એક કિસ્સો વર્ષ ૧૯૯૯માં આવેલી રાજશ્રી પ્રોડક્શન્સની કૌટુંબિક બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ ‘હમ સાથ સાથ હૈં’ સાથે જોડાયેલો છે.
ફિલ્મમાં મોટી વહુ એટલે કે ‘સાધના’નું ગરિમાપૂર્ણ પાત્ર તબુએ ભજવ્યું હતું, જેને દર્શકોએ ખૂબ જ પસંદ કર્યું હતું. બહુ ઓછા લોકો જાણે છે કે નિર્દેશક સૂરજ બડજાત્યા આ પાત્ર માટે સૌપ્રથમ માધુરી દીક્ષિત પાસે ગયા હતા.

માધુરી અને સલમાન ખાને ૧૯૯૪માં આવેલી ‘હમ આપકે હૈં કૌન..!’માં પ્રેમી-પ્રેમિકા તરીકે ‘નિશા’ અને ‘પ્રેમ’નો રોલ કર્યો હતો. આ જોડીને દર્શકોએ એટલો બધો પ્રેમ આપ્યો હતો કે તેમની રોમેન્ટિક કેમેસ્ટ્રી લોકોના મનમાં કાયમ માટે અંકિત થઈ ગઈ હતી.
સૂરજ બડજાત્યાએ ‘હમ સાથ સાથ હૈં’માં ‘સાધના’નું પાત્ર માધુરી દીક્ષિતને ઓફર કર્યું, જે સલમાન ખાનની મોટી ભાભીનું પાત્ર હતું. માધુરી એક ક્ષણ માટે વિચારમાં પડી ગઈ. પોતાના અનુભવ અને કોઠાસૂઝથી તેણે એક મહત્ત્વનો નિર્ણય લીધો અને રોલ નકારતાં જણાવ્યું કે ફિલ્મમાં એક એવું લાગણીસભર દ્રશ્ય છે, જેમાં સલમાન ખાન તબુના પગે પડે છે અને તેમને ગળે લગાવે છે.
માધુરીનું માનવું હતું કે આ દ્રશ્યની સફળતા માટે બંને કલાકારો વચ્ચે ભાભી-દિયરનો પવિત્ર સંબંધ પ્રેક્ષકોને સહજ રીતે અનુભવાય તે જરૂરી છે. જો દર્શકો તબુની જગ્યાએ માધુરીને જુએ અને સલમાનને તેના પગે પડતો જુએ, તો તેમની અગાઉની રોમેન્ટિક છબીના કારણે આ દ્રશ્ય કદાચ એટલું અસરકારક ન બને. શક્ય છે કે દર્શકો તેને સહજ રીતે સ્વીકારી ન શકે.
માધુરી ફિલ્મમાં કરિશ્મા કપૂર અથવા સોનાલી બેન્દ્રેનું પાત્ર પણ ભજવી શકતી હતી, પરંતુ સૂરજ બડજાત્યાને લાગ્યું કે તે ચંચળ પાત્રો માધુરીના પરિપક્વ વ્યક્તિત્વ સાથે સુસંગત નહીં થાય.
માધુરીના ઇનકાર પછી સૂરજ બડજાત્યાને સમજાયું કે આ સંસ્કારી મોટી વહુના પાત્ર માટે એવી અભિનેત્રી જોઈએ, જેની સલમાન ખાન સાથે વધુ પડતી રોમેન્ટિક ઇમેજ ન હોય અને જે કૌટુંબિક વાતાવરણમાં સંપૂર્ણ સહજ લાગે.

તે સમયે તબુ બોલિવૂડમાં પોતાના પ્રયોગશીલ અને સંવેદનશીલ અભિનયથી મજબૂત ઓળખ બનાવી ચૂકી હતી. ખાસ કરીને ૧૯૯૭માં આવેલી અનિલ કપૂર સાથેની ફિલ્મ **‘વિરાસત’**માં તબુએ ભજવેલી ‘ગહેના’ની સરળ, ગંભીર અને ભારતીય સંસ્કારોથી સભર યુવતીની ભૂમિકાએ સૂરજ બડજાત્યાને ખૂબ પ્રભાવિત કર્યા હતા.
તબુના વ્યક્તિત્વમાં રહેલી કુદરતી ગરિમા, શાંતિ અને ગંભીરતા ‘સાધના’ના પાત્ર માટે એકદમ યોગ્ય હતી. ફિલ્મમાં સાધના એક એવી સ્ત્રી હતી, જે શારીરિક રીતે દિવ્યાંગ હોવા છતાં પ્રેમ, સમજણ અને ત્યાગથી આખા પરિવારને એકસૂત્રમાં બાંધી રાખે છે. જ્યારે સૂરજ બડજાત્યા આ સ્ક્રિપ્ટ લઈને તબુ પાસે ગયા, ત્યારે ગ્લેમરસ ભૂમિકા ન હોવા છતાં પાત્રનું ઊંડાણ અને ગરિમા જોઈને તબુએ તરત જ હા પાડી દીધી.
વાર્તા મુજબ તબુને મોહનીશ બહલ (વિવેક)ની પત્ની તેમજ સલમાન ખાન (પ્રેમ) અને સૈફ અલી ખાનની મોટી ભાભી તરીકે દર્શાવવામાં આવી હતી. તબુની ઊંચાઈ અને વ્યક્તિત્વ મોહનીશ બહલ સાથે પણ ખૂબ જ સુસંગત લાગતાં હતાં.
અંતે સૂરજ બડજાત્યાની આ પસંદગી સંપૂર્ણપણે સાચી સાબિત થઈ. જ્યારે થિયેટરમાં તે ભાવુક દ્રશ્ય આવ્યું, જેમાં સલમાન ખાન પોતાની મોટી ભાભી તબુના પગે પડે છે, ત્યારે ભાભી-દિયરનો પવિત્ર સંબંધ એટલો જીવંત અને અસલી લાગ્યો કે દર્શકોની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા.
આ કિસ્સો સાબિત કરે છે કે ક્યારેક એક યોગ્ય સમયે લેવાયેલો ‘ના’ પણ સિનેમાના ઇતિહાસમાં યાદગાર બની જાય છે.




