નવી દિલ્હીઃ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા 50 ટકાનો ટેરિફ લાગુ કર્યા બાદ ભારતમાં અસંતોષ જોવા મળી રહ્યો છે. કેન્દ્ર સરકારે નવાં અમેરિકી હથિયાર અને વિમાનો ખરીદવાની પોતાની યોજના પર હાલ માટે રોક લગાવી દીધી છે, એમ આ બાબતે જાણકારી ધરાવતા ત્રણ ભારતીય અધિકારીઓએ માહિતી આપી છે.
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ દ્વારા લગાવેલા ટેરિફ બાદ, જેની અસર ભારતના નિકાસ પર પડી છે અને જે દાયકાઓમાં સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચી ગઈ છે, તે ભારત તરફથી અસંતોષનો પહેલો સંકેત છે. ટ્રમ્પે છઠ્ઠી ઓગસ્ટે ભારત દ્વારા રશિયન તેલની ખરીદી અંગે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી અને ભારતીય વસ્તુઓ પર 25 ટકાનો વધારાનો ટેરિફ લગાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે આનો અર્થ એ છે કે ભારત રશિયાના યુક્રેન પરના હુમલાને નાણાં પૂરાં પાડી રહ્યો છે. પરિણામે, ભારતીય નિકાસ પર કુલ ટેરિફ 50 ટકા થઈ ગયો છે – જે કોઈ પણ અમેરિકન વેપાર સાથી માટે સૌથી વધુ છે.
ખરીદી રોકવા માટે કોઈ લેખિત આદેશ નથી!
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિએ ટેરિફ બાબતમાં વારંવાર પોતાનું વલણ બદલવાનું ઈતિહાસ ધરાવે છે. ભારતે જણાવ્યું છે કે તે વોશિંગ્ટન સાથે ચર્ચામાં સક્રિયપણે સામેલ છે. એક સૂત્રએ જણાવ્યું હતું કે ટેરિફ અને દ્વિપક્ષી સંબંધોની દિશા સ્પષ્ટ થયા પછી જ બચાવ માટેની ખરીદી આગળ વધશે, પણ અપેક્ષા મુજબ ઝડપથી નહીં. બીજા અધિકારીએ કહ્યું હતું કે ખરીદી અટકાવા માટે હજી સુધી કોઈ લેખિત આદેશ આપવામાં આવ્યો નથી, જેનો અર્થ છે કે દિલ્હી પાસે તરત પોતાનું વલણ બદલવાનો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ છે. જોકે હજી સુધી કોઈ પ્રગતિ થઈ નથી.
રોઇટર્સના રિપોર્ટ મુજબ, જનરલ ડાયનેમિક્સ લેન્ડ સિસ્ટમ્સ દ્વારા બનાવવામાં આવેલા સ્ટ્રાયકર ફાઇટિંગ વાહનો અને રેથેયોન તથા લોકહીડ માર્ટિન દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી જાવેલિન એન્ટિ-ટેન્ક મિસાઇલોની ખરીદી અંગે ભારતે જે ચર્ચા શરૂ કરી હતી, તે ટેરિફના કારણે સ્થગિત કરી દેવામાં આવી છે.
આ પ્રસંગે બલવંતસિંહ રાજપૂતે જણાવ્યું “ધર્મ, અધ્યાત્મ અને ટેકનોલોજીના સમન્વય થકી તૈયાર કરવામાં આવેલા સેન્ટ્રલાઈઝ સર્વરબેઝ ડેટા સેન્ટર દ્વારા પ્રસાદ વિતરણ, ડોનેશન, સુવર્ણ શિખર દાન, સાડી કેન્દ્ર, ધાર્મિક વેચાણ કેન્દ્ર, ભાદરવી પૂનમ મહામેળામાં પદયાત્રી સંઘ, સેવા કેમ્પ, વાહનપાસ વગેરેની નોંધણી પ્રક્રિયા જેવી વિવિધ ઓનલાઇન સેવાઓ આંગળીના ટેરવે સરળતાથી અને ઝડપી મળી રહેશે.
વધુમાં કહ્યું કે આજના આધુનિક અને ડિજિટલ યુગની જરૂરિયાત મુજબ ગુડ ગવર્નન્સ અંતર્ગત રાજ્ય સરકાર દ્વારા અંબાજી મંદિર ખાતે અદ્યતન ટેકનોલોજીથી સુસજ્જ ડેટા સેન્ટર શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. અહી દાતાઓને કોમ્પ્યુટરાઈઝ સિસ્ટમથી પ્રસાદ, દાન ભેટ, સાડી કેન્દ્ર તેમજ વેચાણ કેન્દ્રની પહોંચ તથા તમામ પ્રકારનું રિપોર્ટિંગ, સુપરવિઝન, ઓડિટ, ડેટા એનાલિસીસ જેવી અત્યંત જરૂરી બાબતોનું આધુનિક ટેકનોલોજીથી સંચાલન કરવામાં આવશે.
અંબાજી મંદિર દ્વારા સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન અંદાજે ૧.૨૦ કરોડ જેટલા મોહનથાળના પ્રસાદનું વેચાણ કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત લગભગ રૂ. ૫૦ કરોડનું દાન-ભેટ ઓનલાઇન તેમજ ઓફલાઈન માધ્યમથી પ્રાપ્ત થાય છે.
એ વિચાર મારા મનમાં ઘર કરી ગયો હતો. વારુ, મારી અપેક્ષા પ્રમાણે જ વધુ, તે પ્રતિમા આડી-ઊભી દસ ઈંચની હોવી જોઈએ. કારણ કે વિયેતનામથી આવનારા કમ સે કમ એક સોવેનિયર માટે તે જગ્યા રાખી મૂકી હતી. તેનો રંગ સંભવિત રીતે સફેદ અને તેની પર થોડો લાલ-લીલો-પીળો ચાલશે, કારણ કે જ્યાં મૂકવાની હતી ત્યાં બેકગ્રાઉન્ડ બ્લુ હતું. તે ખરેખર હેપ્પી અને વેલકમિંગ દેખાવો જોઈએ. તે દસ દિવસની ટુરમાં અમને ઘણાં ઠેકાણે આ હેપ્પી બુદ્ધા દેખાયો, જ્યાં જતાં ત્યાં અમે સોવેનિયર શોપમાં આ બુદ્ધાને શોધતાં હતાં. જો કે અમારી કલ્પનામાંનો ગોરો, સુંદર ઠીંગણો, મીઠો, હસતા ચહેરાવાળો બુદ્ધા કેમે કરીને અમને મળતો નહોતો. અમારા એટલે કે મારા શોધકાર્યને સુધીરે ક્યારના કોણીએથી હાથ જોડી દીધા હતા.
અમે બહુ આગળ સુધી ચાલી આવ્યાં છીએ એવો વિચાર મનમાં આવવા લાગ્યો. માહોલ એવો હતો કે પગ નીકળતા નહોતા. આમ પણ આવતીકાલે વિમાનમાં આરામ કરીશું એવું વિચારીને અમે આગળ ચાલતાં રહ્યાં. વિયેતનામમાંની તે છેલ્લી રાત ખાઉધરાની જેમ જાણે અમારા પેટમાં ભરતા હતા. ચાલતાં-ચાલતાં રસ્તાની જમણી બાજુમાં અમને એક મોટ્ટો બુક સ્ટોર દેખાયો, જે ચાલુ હતો. પુસ્તકોની સ્ટેશનરીની દુકાન એટલે અમારા બંનેનો વીક પોઈન્ટ. અમે અંદર ગયાં. આવતીકાલે વિમાનમાં વાંચવા એક-બે પુસ્તકો મળે તો સારું એવો વિચાર કરીને અમે તે શોપમાં ફરતાં રહ્યાં. ઉપર-નીચે બહુ મોટી શોપ હતી. જે તે દેશની આવી દુકાનોમાં આપણને ત્યાંના સ્થાનિકોની જીવનશૈલી દેખાય છે. અહીંના લોકો તેમના રોજિંદા જીવનમાં શું-શું બાબતો ઉપયોગ કરે છે તે જોવાની મજા આવે છે. હું દુકાનની એકદમ અંદરના ભાગે આવી અને યુરેકા! મને તે દેખાયો. સફેદ વસ્ત્રોમાં, મસ્ત હસતો, પોતાના શિષ્ય પરિવારને ખભે રમાડનારો, સિરેકિમનો અને ઊંચાઈ જેટલી જોઈતી હતી તેટલી! દસ ઈંચની અંદર. હું તો ખુશીથી ઝૂમીને નાચવાની જ બાકી રહી ગઈ હતી. ‘અગર કિસી ચીજ કો દિલ સે ચાહો તો પુરી કાયનાત ઉસે તુમસે મિલાને મેંલગ જાતી હૈ’ આ ડાયલોગનો મને ફરી ફરી પરચો થયો. તે બુદ્ધાને લઈને અમારો વાપસી પ્રવાસ શરૂ થયો અને હું શાંત થઈ ગઈ.
આજે તે બુદ્ધા ‘હસતા રહો’નો સંદેશ પહોંચાડતાં, તેની સાથે જોડાયેલી યાદો તાજી કરીને અમારા લિવિંગ રૂમમાં બિરાજમાન થઈ ગયો છે. અગાઉ આપણાં ઘરોમાં એક શોકેસ અચૂક રહેતો. ક્યારેક પ્રવાસે જઈએ એટલે કાંઈક સોવેનિયર લાવવામાં આવતું અને તે શોકેસમાં બિરાજમાન કરાતું. ક્યારેક તેમાંની વસ્તુઓ પાછળ છુપાયેલી વાત આપણને ઘરવાળા કહેતા. તે શોકેસ સાફ કરવો, વસ્તુ પરની ધૂળ લૂછવી આવો કાર્યક્રમ રહેતો અને તે કરતી વખતે એકાદ વસ્તુ ફૂટી-તૂટી જાય તો વડીલો એવું રૌદ્ર રૂપ ધારણ કરતા કે પૂછશો જ નહીં. અમારા ઘરના શોકેસની એક જ વાત મને ગમતી નહોતી અને તે એટલે તેના કાચ એટલા ઘટ્ટ રહેતા કે તે સરકાવતાં સરકતા નહોતા. સમયાંતરે આ સ્લાઈડિંગ ગ્લાસીસ નીકળીને કાચના દરવાજા આવ્યા. વચ્ચે એક જમાનો એવો આવ્યો કે ઘરમાં આવા શોકેસ વગેરે હોવા તે અનેક આર્કિટેક્ટ્સના મતે થોડું ‘ચીપ’ માનવામાં આવતું. આથી ઘરના ‘શોકેસ’ની બાદબાકી થઈ ગઈ અને અલગ-અલગ જગ્યા નિર્માણ કરવામાં આવી આર્ટ પીસીસ માટે, ઓપનમાં. આ પછી ક્યારેય તેની પરનો એકાદ આર્ટપીસ હાથ અડવાથી પડવાની ઘટનાઓ પણ સામે આવવા લાગી. ઘરનું ઈન્ટીરિયર કરતી વખતે માર્કેટમાંથી વેચાતા લીધેલા આ મોંઘા શો-પીસ પાછળ કોઈ પણ યાદો જોડાયેલી નહીં હોવાથી ફક્ત શ્રીમંતાઈનો દેખાડો હતો તે. આથી તે બહુ સમય ટક્યું નહીં. તેની આગળ મોડર્ન આર્કિટેક્ચરમાં મિનિમલીઝમનો પ્રવેશ થયો. જેટલી ઓછી વસ્તુ ઘરમાં તેટલું ઘરનું ઈન્ટિરિયર અને તેમાં રહેનારનો ટેસ્ટ ઉચ્ચ દરજ્જાનો છે એવી સમજ માથું ઉપર ચઢવા લાગી. આ બધી વૈચારિક ઊથલ-પાથલનું પચન થતું હતું, ત્યારે અમારો પ્રવાસ અથવા પર્યટન વધતું હતું. દરેક શહેરમાંથી અથવા દેશમાંથી આવનારી કમ સે કમ એક વસ્તુ ઘરમાં વસ્તુ વધારતી હતી. દરેક ઠેકાણેથી કાંઈક લાવવું એટલે ત્યાંની યાદ આપણી સાથે લાવવી.
જુઓને, હેપ્પી બુદ્ધા પર લખતી વખતે પણ અમારી વિયેતનામની ટુર આંખો સામે ઊભી રહી. અંતે જીવનમાં આવી જ સારી-સારી યાદો ભેગી કરતા રહેવાનું મહત્ત્વનું છે. સો, આ વસ્તુઓનું શું કરવું એ પ્રશ્ન હતો જ. મિનિમલીઝમનો ફંડા થોડો બાજુમાં રાખ્યો અને ઘરમાં બુકશેલ્ફ-કમ-શોકેસ બનાવી નાખ્યો. તેમાંથી ઓપન શેલ્વ્ઝમાં દુનિયાભરની બધી નાની-મોટી વસ્તુઓ સમાવી. ઘરમાં એકલાં હોઈએ, ક્યારેક ઉદાસી મહેસૂસ થાય એટલે આ બુકશેલ્ફ સામે બેસવાનું અને એક-એક વસ્તુ ક્યારે ક્યાં લીધી તે મનમાં ને મનમાં યાદ કરવાનું. ઉદાસીનતા ક્યાંય ભાગી જાય છે. અમારી ઓફિસ ટીમમાંની રોશની બાગવેને ફ્રિજ મેગ્નેટ્સ ભેગા કરવાનો શોખ. તેણે આજ સુધી ઘણા બધા દેશોની અને શહેરોની મુલાકાત લીધી છે. તેના ઘરે એટલાં ફ્રિજ મેગ્નેટ્સ ભેગા થયા છે કે પૂછવું જ શું. એક દિવસ તેણે કોર્પોરેટ ઓફિસમાં એચ.આર.ને કહ્યું, `મને એક મોટું મેગ્નેટિકબોર્ડ આપો, મને આ મેગ્નેટ્સ આપણી ઓફિસને આપવાના છે.’ હવે આ તક કોણ છોડે? એચ.આર.એ તુરંત તેને એક દીવાલ આપી અને તે મેગ્નેટિક બોર્ડ પર તેણે બધા ફ્રિજમેગ્નેટ્સ ગોઠવી દીધા. હવે મને પણ બહાર ક્યાંક જાઉં તો ફ્રિજ મેગ્નેટ લેવાનું ઘેલું લાગ્યું છે. વચ્ચે અમારી ટુર મેનેજમેન્ટ, એટલે કે, ટુર મેનેજર્સને સંભાળતી ટીમના ડિપાર્ટમેન્ટમાં ગઈ હતી ત્યારે મને ત્યાં એક બોર્ડ દેખાયું, જેની પર અલગ-અલગ દેશની કી-ચેઈન્સ લગાવેલી હતી. ત્યાંના રાજીવ, શ્રીકૃષ્ણ અને સંદીપને પૂછ્યું કે આ સુંદર ક્રિયેશન કોનું છે, તો તેણે ટુર મેનેજર્સ આ કી-ચેઈન્સ લાવીને આપે છે તેઓ એકાદ નવા દેશમાં પગ મૂકે તેની યાદગીરી તરીકે. મેં કહ્યું, અરે વાહ! આ `માઈલસ્ટોન કી-ચેઈન્સ’ છે તો. ટૂંકમાં આપણે જાણ્યે-અજાણ્યે યાદોનો સંગ્રહ આ રીતે કરતા હોઈએ છીએ. આપણી જૂની ડાયરીઓ અથવા સ્ક્રેપબુક્સ અથવા આપણા જૂના પાસપોર્ટ જોતા હોઈએ ત્યારે સમયનું ભાન રહેતું નથી એટલી યાદોમાં આપણે પરોવાઈ જઈએ છીએ. અમારી ઘણી બધી ઓફિસીસમાં દીવાલો પર એક મોડર્ન સુવિચાર લખ્યો છે, `ઓફ ઓલ ધ બુક્સ ઈન ધ વર્લ્ડ, મોસ્ટ બ્યુટિફૂલ સ્ટોરીઝ આર ફાઉન્ડ બિટવીન ધ પેજીસ ઓફ ધ પાસપોર્ટ.’ તમે અનેકોએ તે અનુભવ્યું હશે. પાસપોર્ટ પરના સિક્કા આપણા પર્યટનના અનેક કિસ્સા આપણને કહેતા હોય છે. ક્યારેક આપણો પાસપોર્ટ ખોલીને જોઈએ એટલે યાદો જ યાદો આપણને ઘેરી વળે છે. આનંદિત યાદોની પોટલી સાથે આપણું જીવન વિતાવવું હોય તો વર્તમાનમાંની દરેક ક્ષણ પર કામ કરવું જોઈએ. કારણ કે આજે જે કાંઈ કરી રહ્યા છીએ તે આગળની ક્ષણની યાદ બનવાનું છે. તો ચાલો, યાદો આનંદિત બનાવીએ.
આ અંગે વિગતો આપતાં વિધાનસભા અધ્યક્ષ શંકર ચૌધરીએ જણાવ્યું હતું કે, “ગુજરાતના રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતએ 15મી વિધાનસભાના સાતમા સત્રનું આહ્વાન કર્યું છે. જે અંતર્ગત આગામી તા. ૮, ૯ અને ૧૦ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૫ દરમિયાન ત્રણ દિવસ ‘ચોમાસું સત્ર’ યોજાશે. ગુજરાત વિધાનસભા ખાતે આગામી ૨૦ ઓગસ્ટ સુધી ધારાસભ્યઓ પોતાના પ્રશ્નો ઓનલાઇન તેમજ પ્રત્યક્ષ એમ બંને પદ્ધતિથી આપી શકશે.”
માત્ર હાથથી બનાવેલી રાખડી જ નહિ, પરંતુ રક્ષાબંધન તહેવારને અનુરૂપ ગિફ્ટ હેમ્પર્સ પણ બનાવે છે. જેમાં આ બહેનો રાખડી, મીઠાઈ, કંકાવટી, આરતીની સુશોભિત થાળી જેવી વિવિધ વસ્તુઓનો સમાવેશ કરે છે. ગુજરાતભરના ૧૫૦થી વધુ સ્વ-સહાય જૂથની આશરે ૧૫,૦૦૦થી વધુ બહેનો રાખડી અને ગિફ્ટ હેમ્પર્સ બનાવીને તેનું રીટેઈલ અને હોલસેલ વેચાણ કરીને સન્માનજનક આવક મેળવી રહી છે.
આ બહેનો દ્વારા હાથથી બનાવવામાં આવતી આ રાખડીમાં સાડી, કપડાના ટુકડા, માટી, શણ, છાણ જેવી ઇકો ફ્રેન્ડલી ચીજ-વસ્તુઓનો સમાવેશ કરીને તેને સ્થાનિક કલાથી શણગારવામાં આવે છે. સ્થાનિક વસ્તુઓથી બનેલી આ રાખડી બજાર ભાવની તુલનાએ સસ્તી અને ભાવનાત્મક રીતે જોડાયેલી હોવાથી તેનું સ્થાનિક બજાર, સરસ મેળા, સ્કૂલો, ઓફિસો અને વિવિધ ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ પર ધૂમ વેચાણ થઇ રહ્યું છે. આ રાખડીઓ માત્ર સુતરનો તાંતણો નથી, પણ આ બહેનોના સપના, મહેનત અને આશાનું પ્રતીક છે.
ગાંધીનગર જિલ્લાના શેરથા ગામમાં કાર્યરત ‘જય ગજાનંદ મિશન મંગલમ’ સ્વ-સહાય જૂથની બહેનો સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન રાખડીઓ બનાવે છે. તહેવારના સમયમાં જૂથનાં જ એક બહેન પોતાની કટલરીની દુકાનમાં આ રાખડીઓનું વેચાણ કરે છે. જ્યારે, બાકીના સમયમાં રાખડીઓનું હોલસેલ માર્કેટમાં વેચાણ કરવામાં આવે છે. ઘરે બેઠા પોતાના ફુરસતના સમયે રાખડી બનાવીને આ સખી મંડળની પ્રત્યેક બહેનો પ્રતિમાસ ઓછામાં ઓછી રૂ. ૬,૦૦૦ અને વાર્ષિક રૂ. ૭૨,૦૦૦ જેટલી આવક મેળવીને આત્મનિર્ભર બની છે.
નવસારી જિલ્લાના ગણદેવી તાલુકાના ધકવાડા ગામના “રામદેવપીર સખીમંડળ” સાથે જોડાયેલી બહેનો છેલ્લાં બે વર્ષથી માત્ર રક્ષાબંધનના તહેવાર નિમિત્તે રાખડી બનાવીને તેનું વેચાણ કરે છે. આ સખી મંડળની બહેનો રક્ષાબંધન નિમિત્તે માત્ર રાખડીના વેચાણથી જ વર્ષે રૂ. ૧૨,૦૦૦ સુધીની વધારાની આવક મેળવી રહ્યા છે.
