અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રંપ તરફથી રશિયન તેલ ખરીદનારા દેશો પર 500 ટકા સુધીના ભારે ટેરિફની ધમકી વચ્ચે ભારતને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મહત્વપૂર્ણ રાજનૈતિક ટેકો મળ્યો છે. યુરોપિયન દેશ પોલેન્ડે ખુલ્લેઆમ ભારતનું સમર્થન કર્યું છે અને રશિયા પાસેથી તેલ આયાત ઘટાડવા અંગે ભારતના પગલાં પર સંતોષ વ્યક્ત કર્યો છે. આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે ભારત-અમેરિકા સંબંધોમાં ફરી એક વખત તણાવ વધતો જોવા મળી રહ્યો છે.
પોલેન્ડના વિદેશ મંત્રી રાદોસ્લાવ સિકોર્સ્કીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે ભારત દ્વારા રશિયન કાચા તેલની ખરીદીમાં ઘટાડો કરવો એક મહત્વપૂર્ણ અને જવાબદાર પગલું છે. તેમના મતે, આ નિર્ણયથી રશિયાને મળતી આર્થિક ફંડિંગ પર સીધી અસર પડશે, જે યુક્રેન યુદ્ધના સંદર્ભમાં અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બાબત છે. પેરિસમાં યોજાયેલી બેઠક દરમિયાન તેમણે આ મુદ્દે પોતાની સંતોષની ભાવના વ્યક્ત કરી હતી.
આ નિવેદન ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર અને યુરોપના મુખ્ય નેતાઓ સાથે થયેલી બેઠક બાદ સામે આવ્યું છે. આ બેઠક ‘વાઇમર ટ્રાયએન્ગલ’ જૂથ સાથે ભારતની પ્રથમ સત્તાવાર ચર્ચા હતી, જેમાં ફ્રાન્સ, જર્મની અને પોલેન્ડ સામેલ છે. આ ચર્ચામાં વૈશ્વિક રાજકારણ, યુક્રેન યુદ્ધ, ઊર્જા સુરક્ષા અને હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રની સ્થિતિ જેવા મુદ્દાઓ પર વિચારવિમર્શ કરવામાં આવ્યો.
રાદોસ્લાવ સિકોર્સ્કીએ જણાવ્યું કે ભારતે રશિયા પાસેથી તેલ આયાત ઘટાડવાનું શરૂ કર્યું છે, જે વ્લાદિમીર પુતિનની યુદ્ધ મશીનરી માટેની ફંડિંગ ઘટાડે છે. તેમણે ઉમેર્યું કે આગામી સપ્તાહે ભારતની મુલાકાત દરમિયાન આ મુદ્દે વધુ વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવશે. આ નિવેદનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે યુરોપના કેટલાક દેશો ભારતની સ્થિતિને સમજવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
બીજી તરફ, અમેરિકા તરફથી દબાણ યથાવત છે. ડોનાલ્ડ ટ્રંપે તાજેતરમાં એક નવા બિલને મંજૂરી આપી છે, જેના હેઠળ રશિયન તેલ અથવા યુરેનિયમ ખરીદનારા દેશો પર 500 ટકા સુધીનો ટેરિફ લગાવી શકાય છે. આ બિલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ રશિયા પર આર્થિક દબાણ વધારવાનો છે, પરંતુ તેની સીધી અસર ભારત જેવા દેશો પર પડી શકે છે, જે ઊર્જાની જરૂરિયાતો માટે મોટા પ્રમાણમાં તેલ આયાત કરે છે.
આ પહેલા પણ અમેરિકા ભારત પર રેસિપ્રોકલ ટેરિફ લાગુ કરી ચૂક્યું છે. ભારતીય આયાત પર 25 ટકા શુલ્ક લાદ્યા બાદ, રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવા બદલ વધુ 25 ટકા ટેરિફ લગાવવામાં આવ્યો હતો, જેના કારણે અનેક ભારતીય ઉત્પાદનો પર કુલ ટેરિફ 50 ટકા સુધી પહોંચી ગયો હતો. આ પરિસ્થિતિએ બંને દેશોના વેપાર સંબંધોમાં તણાવ ઊભો કર્યો છે.
અમેરિકાના રિપબ્લિકન સેનેટર લિન્ડસી ગ્રેહમે જણાવ્યું છે કે ટ્રંપે આ બિલને મંજૂરી આપી દીધી છે અને આગામી સપ્તાહે તેના પર મતદાન થઈ શકે છે. જો આ કાયદો અમલમાં આવે છે તો વૈશ્વિક તેલ બજાર અને ભારત જેવી ઉદયમાન અર્થવ્યવસ્થાઓ પર તેની વ્યાપક અસર થવાની સંભાવના છે.
આ તણાવપૂર્ણ માહોલ વચ્ચે વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર યુરોપના પ્રવાસ પર છે. તેમણે જણાવ્યું કે યુરોપ વૈશ્વિક રાજકારણમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે અને ભારત-યુરોપ સંબંધોમાં અપાર સંભાવનાઓ છે. જયશંકરે ભારપૂર્વક કહ્યું કે ભારત આંતરરાષ્ટ્રીય અર્થતંત્ર અને રાજકારણમાં સ્થિરતા લાવવા માગે છે અને આ જ ઉદ્દેશ સાથે તેઓ યુરોપ પહોંચ્યા છે.
