અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે હાલમાં ટેરિફ (કસ્ટમ ડ્યુટી) ના મુદ્દે ચાલી રહેલી તણાવપૂર્ણ સ્થિતિ વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ અને રાહત આપનારા સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકાએ રશિયાના સૈન્ય-ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રને અદભુત ટેક્નોલોજી અને સંવેદનશીલ ઉપકરણો પૂરા પાડવાના આરોપસર બ્લેકલિસ્ટ કરેલી 4 અગ્રણી ભારતીય કંપનીઓ પરથી પ્રતિબંધો હટાવી દીધા છે. આ કંપનીઓને અમેરિકી નાણા વિભાગના ‘ઓફિસ ઓફ ફોરેન એસેટ્સ કંટ્રોલ’ (OFAC) ની ‘સ્પેશિયલી ડિઝિગ્નેટેડ નેશનલ્સ એન્ડ બ્લોક્ડ પર્સન્સ’ (SDN) ની યાદીમાંથી સત્તાવાર રીતે મુક્ત કરવામાં આવી છે. બંને દેશો વચ્ચેના વ્યાપારિક સંબંધોમાં ખટાશ વચ્ચે વોશિંગ્ટનના આ પગલાંને રાજદ્વારી સ્તરે સંબંધો સુધરવાના સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.
અમેરિકી નાણા વિભાગે શું કહ્યું?
અમેરિકાના નાણા વિભાગ (US Department of the Treasury) દ્વારા Tuesday ના રોજ શેર કરવામાં આવેલી સત્તાવાર માહિતી અનુસાર, પ્રતિબંધોની યાદીમાંથી જે 4 ભારતીય કંપનીઓના નામ હટાવવામાં આવ્યા છે તેમાં હૈદરાબાદ સ્થિત ‘આરઆરજી એન્જિનિયરિંગ ટેક્નોલોજીસ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ’ (RRG Engineering Technologies Pvt Ltd) અને ‘લોકેશ મશીન્સ લિમિટેડ’ (Lokesh Machines Ltd), અમદાવાદ સ્થિત ‘ગેલેક્સી બેરિંગ્સ લિમિટેડ’ (Galaxy Bearings Ltd) તથા નવી દિલ્હી સ્થિત ‘શૌર્ય એરોનોટિક્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ’ (Shaurya Aeronautics Pvt Ltd) નો સમાવેશ થાય છે.
ભારતીય કંપનીઓ પર અગાઉ શું લાગ્યા હતા આરોપો?
અમેરિકાએ આ કંપનીઓ પર રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ દરમિયાન રશિયન સેના અને તેની સહયોગી સંસ્થાઓને મદદ કરવાના ગંભીર આક્ષેપો હેઠળ વર્ષ 2024 માં પ્રતિબંધો લાદ્યા હતા. કંપનીઓ પરના જૂના આરોપો નીચે મુજબ હતા:
ગેલેક્સી બેરિંગ્સ લિમિટેડ (અમદાવાદ): અમેરિકાએ October 2024 માં આ કંપની પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. કંપની પર આરોપ હતો કે તેણે હાઈ-પ્રાયોરિટી ધરાવતા ડ્યુઅલ-યુઝ (બેવડા ઉપયોગવાળા) ડઝનબંધ સાધનો, જેમાં રોલર બેરિંગ્સ અને રોલર એસેમ્બલી સામેલ છે, તે રશિયાની વિવિધ સંસ્થાઓને નિકાસ કર્યા હતા.
શૌર્ય એરોનોટિક્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ (નવી દિલ્હી): આ કંપની પર રશિયાને અત્યાધુનિક રડાર ઉપકરણો, રેડિયો નેવિગેશન સહાયક સાધનો, રેડિયો રિમોટ કંટ્રોલ સિસ્ટમ્સ અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ ઇલેક્ટ્રિકલ સાધનોની મોટી ખેપ મોકલવાનો આરોપ હતો.
આરઆરજી એન્જિનિયરિંગ ટેક્નોલોજીસ (હૈદરાબાદ): યુએસ વહીવટીતંત્રે આક્ષેપ કર્યો હતો કે આ કંપનીએ રશિયામાં આવેલી અને અમેરિકાની એસડીએન (SDN) બ્લેકલિસ્ટમાં સામેલ ‘આર્ટેક્સ લિમિટેડ’ નામની કંપનીને 100 થી વધુ માઇક્રોઇલેક્ટ્રોનિક્સની ખેપ મોકલી આપી હતી.
લોકેશ મશીન્સ લિમિટેડ (હૈદરાબાદ): આ કંપની પર રશિયાની અલગ-અલગ પ્રોડક્શન અને મેન્યુફેક્ચરિંગ કંપનીઓને ડઝનબંધ મશીન ટુલ્સ સપ્લાય કરવાનો આરોપ લગાવવામાં આવ્યો હતો.
અમેરિકા દ્વારા આ પ્રતિબંધો હટાવી લેવાના કારણે હવે આ ભારતીય કંપનીઓ વૈશ્વિક સ્તરે મુક્તપણે વ્યાપાર કરી શકશે અને અમેરિકી અધિકારક્ષેત્ર હેઠળ તેમની અટકાવેલી સંપત્તિઓ કે નાણાકીય વ્યવહારો ફરી શરૂ થઈ શકશે. આ નિર્ણયથી આર્થિક મોરચે ભારતીય ઉદ્યોગોને મોટી રાહત મળી છે.
