પાકિસ્તાને તાજેતરમાં ચીન પાસેથી 250 SH-15 155mm ટ્રક-માઉન્ટેડ સેલ્ફ-પ્રોપેલ્ડ આર્ટિલરી સિસ્ટમ (હોવિત્ઝર તોપો) મેળવી છે. ગુપ્તચર સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પાકિસ્તાને આ હાઈ-મોબિલિટી હોવિત્ઝર તોપોને ભારત સાથેની પશ્ચિમી સરહદે ઉત્તરથી દક્ષિણ સુધીના વ્યૂહાત્મક વિસ્તારોમાં વ્યવસ્થિત રીતે તૈનાત કરવાનું શરૂ કર્યું છે.
ઓપરેશન સિંદૂર બાદ પાકિસ્તાનનો વળતો પ્રયાસ
મે 2025 માં ભારતીય સેનાના ત્રણેય અંગોએ આતંકવાદ વિરોધી આક્રમક કાર્યવાહી હાથ ધરી હતી, જેને ‘ઓપરેશન સિંદૂર’ નામ આપવામાં આવ્યું હતું. આ ઓપરેશન દરમિયાન નિયંત્રણ રેખા (LoC) અને પાકિસ્તાની વિસ્તારની અંદર આતંકવાદી માળખાને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા, જેમાં પાકિસ્તાનની આર્ટિલરી ક્ષમતાઓને ભારે નુકસાન થયું હતું. હવે રાવલપિંડીએ પોતાની જમીની સૈન્ય ક્ષમતા ફરીથી મજબૂત કરવા માટે આ આધુનિક સિસ્ટમને પ્રાથમિકતા આપી છે. 250 યુનિટ્સ અનેક આર્ટિલરી રેજિમેન્ટ્સને સજ્જ કરવા માટે પૂરતા છે, જે પાકિસ્તાનની ફાયર પાવરમાં મોટો વધારો કરશે.
SH-15 તોપોની તકનીકી વિશેષતાઓ
ઉત્પાદક અને ડિઝાઇન: SH-15 નું ઉત્પાદન ચીનની સરકારી કંપની નોરિંકો (NORINCO) દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. આ ચીની પીએલએ (PLA) ના PCL-181 નું એક્સપોર્ટ વર્ઝન છે.
સ્ટ્રક્ચર અને સ્પીડ: 155mm/52-કેલિબર વાળી આ વ્હીલ્ડ સેલ્ફ-પ્રોપેલ્ડ હોવિત્ઝર 6×6 આર્મર્ડ શાનક્સી ટ્રક ચેસિસ પર ફીટ થયેલી છે. રસ્તા પર તેની સ્પીડ 90 km/h સુધી પહોંચી શકે છે અને તે ઓફ-રોડ પણ ઝડપથી સ્થાન બદલી શકે છે.
ફાયરિંગ રેન્જ: આ તોપ સામાન્ય 155mm નાટો રાઉન્ડને 30 થી 40 km સુધી અને રોકેટ-આસિસ્ટડ V-LAP પ્રોજેક્ટાઇલ ગોળાને 53 થી 72 km ની દૂરી સુધી દાગી શકે છે.
ઓટોમેટેડ સિસ્ટમ: તેમાં ઓટોમેટેડ ફાયર-કંટ્રોલ સિસ્ટમ અને હાઇડ્રોલિક સ્પેડ્સ આપેલા છે, જેના કારણે તે ખૂબ જ ઝડપથી સેટઅપ થઈ જાય છે અને પ્રતિ મિનિટ 6 રાઉન્ડ સુધી ફાયરિંગ કરી શકે છે.
શૂટ-એન્ડ-સ્કૂટ ક્ષમતા: દુશ્મનનું કાઉન્ટર-બેટરી રડાર લોક કરે તે પહેલા જ આ તોપ ફાયરિંગ કરીને ઝડપથી પોતાનું સ્થાન બદલી નાખે છે. આ ગુણને કારણે તે પરંપરાગત ટાંકવામાં આવતી (Toed) આર્ટિલરી કરતાં વધુ અસરકારક સાબિત થાય છે.
વ્યૂહાત્મક મહત્વ અને ભારત સામેના પડકારો
સરહદી સુરક્ષા માટે ખતરો: સરહદે આ તોપોની તૈનાતીથી ભારતના અનેક સૈન્ય મથકો, લોજિસ્ટિક રૂટ અને સુરક્ષા ચોકીઓ તેમની ફાયરિંગ રેન્જમાં આવી શકે છે. પાકિસ્તાને 2025 ના સંઘર્ષ દરમિયાન પણ કેટલીક SH-15 તોપોનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ચીન-પાકિસ્તાન સંરક્ષણ ભાગીદારી: આ ઘટનાક્રમ ચીન અને પાકિસ્તાન વચ્ચેની ઊંડી સૈન્ય ભાગીદારી દર્શાવે છે. બંને દેશો સંયુક્ત સૈન્ય કવાયતો વધારી રહ્યા છે, જે નેટવર્ક્ડ કમાન્ડ-એન્ડ-કંટ્રોલ અને જોઈન્ટ આર્મ્સ વૉરફેર પર કેન્દ્રિત છે.
ભારત માટે પડકાર અને તૈયારીઓ: SH-15 ની શૂટ-એન્ડ-સ્કૂટ ક્ષમતા સામે કાઉન્ટર-બેટરી ફાયરિંગ કરવું મુશ્કેલ બને છે. ભારત પાસે સ્વદેશી K-9 વજ્ર જેવા આર્ટિલરી સિસ્ટમ છે જે ટ્રેક્ડ અને વધુ સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે, પરંતુ પાકિસ્તાનની વ્હીલ્ડ મોબિલિટી તેમને ઝડપનો લાભ આપે છે. ચીનના સપોર્ટથી પ્રાદેશિક શક્તિ સંતુલન પ્રભાવિત થઈ રહ્યું હોવાથી ભારતે પોતાની આર્ટિલરીના આધુનિકીકરણ અને સરહદી સર્વેલન્સને વધુ ઝડપી બનાવવાની જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે.
