નવી દિલ્હીઃ સરકારે જાહેર ક્ષેત્રની કંપનીઓ ઓઇલ એન્ડ નેચરલ ગેસ કોર્પોરેશન (ONGC) અને ઓઇલ ઇન્ડિયા લિમિટેડ દ્વારા ઉત્પાદિત કુદરતી ગેસની APM (એડમિનિસ્ટર્ડ પ્રાઇસ મિકેનિઝમ) કિંમતમાં વધારો કર્યો છે. હવે આ કિંમત 6.75 ડોલરથી વધારીને 7 ડોલર પ્રતિ 10 લાખ બ્રિટિશ થર્મલ યુનિટ (MMBTU) કરવામાં આવી છે. આ અંગે સરકારે સત્તાવાર સૂચના જાહેર કરી છે. નવી કિંમત જૂના અને હેરિટેજ ગેસ ક્ષેત્રોમાંથી મળતી ગેસ પર લાગુ પડશે, જે APM વ્યવસ્થા હેઠળ આવે છે.
કયાં ક્ષેત્રો પર પડશે અસર
આ ભાવવધારાની સીધી અસર સામાન્ય લોકો સાથે જોડાયેલાં અનેક મહત્વનાં ક્ષેત્રો પર પડી શકે છે. ખાસ કરીને ખાતર ઉત્પાદન, CNG (કોમ્પ્રેસ્ડ નેચરલ ગેસ) અને પાઇપ દ્વારા ઘર સુધી પહોંચાડાતી રસોઈ ગેસ PNG મોંઘો થવાની શક્યતા છે, કારણ કે આ તમામ ક્ષેત્રોમાં APM ગેસનો મોટા પ્રમાણમાં ઉપયોગ થાય છે. દેશમાં કુલ ઘરેલુ ગેસ ઉત્પાદનમાંથી આશરે 60 ટકા હિસ્સો APM ગેસનો છે, જેનું ઉત્પાદન લગભગ 9.2 કરોડ સ્ટાન્ડર્ડ ક્યુબિક મીટર પ્રતિ દિવસ છે.
ગેસની કિંમત કેવી રીતે નક્કી થાય છે
સરકારે 2023માં નવી પ્રાઇસિંગ સિસ્ટમ અમલમાં મૂકી હતી. તેના મુજબ જૂના ગેસ ક્ષેત્રોમાંથી મળતી ગેસની કિંમત ભારતીય કાચા તેલની સરેરાશ કિંમતના 10 ટકા જેટલી નક્કી થાય છે. આ કિંમત દર મહિને અપડેટ કરવામાં આવે છે. અગાઉ ઓએનજીસી અને ઓઇલ ઇન્ડિયાના જૂના બ્લોકમાંથી મળતી ગેસની કિંમત 4થી 6.5 ડોલર પ્રતિ MMBTU વચ્ચે નક્કી હતી. આ મર્યાદા બે વર્ષ સુધી સ્થિર રાખવામાં આવી અને ત્યાર બાદ દર વર્ષે 0.25 ડોલર વધારો કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી.
કિંમત વધારવાનો નવો નિર્ણય
સરકારે 2025-26 માટે મહત્તમ કિંમત 6.75 ડોલર નક્કી કરી હતી, જેને હવે વધારીને 7 ડોલર પ્રતિ MMBTU કરવામાં આવી છે. પેટ્રોલિયમ પ્લાનિંગ એન્ડ એનાલિસિસ સેલ (PPAC) મુજબ એપ્રિલ મહિના માટે ઘરેલુ કુદરતી ગેસની કિંમત 10.76 ડોલર પ્રતિ MMBTU નક્કી કરવામાં આવી છે, પરંતુ APM ગેસની કિંમત આ નક્કી કરેલી ઉપરની મર્યાદામાં જ રહેશે.
વૈશ્વિક પરિસ્થિતિની અસર
આ નિર્ણય ત્યારે લેવામાં આવ્યો છે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા પર દબાણ વધ્યું છે. કાચા તેલના ભાવોમાં પણ તેજી આવી છે અને છેલ્લા એક મહિનામાં તે લગભગ 50 ટકા વધીને 110 ડોલર પ્રતિ બેરલથી ઉપર પહોંચી ગયા છે. તેની સીધી અસર ગેસના ભાવ પર પણ જોવા મળી રહી છે.
