જંતર-મંતર પ્રદર્શન હિંસા પર સુપ્રીમ કોર્ટનો મોટો નિર્ણય

વિદ્યાર્થીઓના તાજેતરના વિરોધ-પ્રદર્શન અને તે દરમિયાન થયેલી હિંસાના મામલે સુપ્રીમ કોર્ટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. સમગ્ર ઘટનાની નિષ્પક્ષ અને ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરવા માટે અદાલતે 5 સભ્યોની હાઇ-પાવર્ડ કમિટીની રચના કરી છે. આ કમિટીના અધ્યક્ષ તરીકે સુપ્રીમ કોર્ટના પૂર્વ ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ આર. સુભાષ રેડ્ડીની નિમણૂક કરવામાં આવી છે.

કમિટીના 5 સભ્યો

જસ્ટિસ આર. સુભાષ રેડ્ડી: પૂર્વ જજ, સુપ્રીમ કોર્ટ (અધ્યક્ષ)

જસ્ટિસ રવિ શંકર ઝા: પૂર્વ ચીફ જસ્ટિસ, પંજાબ અને હરિયાણા હાઇકોર્ટ

જસ્ટિસ શાલિન્દર કૌર: પૂર્વ જજ, દિલ્હી હાઇકોર્ટ

ઋષિ કુમાર શુક્લા: પૂર્વ સીબીઆઈ (CBI) ડાયરેક્ટર

એલ. આર. બિશ્નોઈ: પૂર્વ ડીજીપી (DGP), મેઘાલય

તપાસના મુખ્ય મુદ્દાઓ અને અધિકારો

સુપ્રીમ કોર્ટે કમિટીને પોલીસ દ્વારા કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી અને પ્રદર્શનકારીઓ તરફથી થયેલી હિંસા – આ બંને પાસાઓની સઘન તપાસ કરવાની જવાબદારી સોંપી છે. કમિટી નીચે મુજબના વિષયોની તપાસ કરશે:

પ્રદર્શનકારીઓ પર પેલેટ ગન, ઇલેક્ટ્રિક લાઠી, ચેતવણી આપ્યા વિના આંસુ ગેસના શેલ છોડવા અને અતિશય બળપ્રયોગના આક્ષેપોની તપાસ તેમજ ભવિષ્ય માટે સુધારાત્મક સૂચનો.

ટોળાને કાબૂમાં લેતી વખતે પોલીસ કર્મચારીઓ ગણવેશ (વર્દી) માં ન હોવાના આક્ષેપોની તપાસ.

મહિલા પ્રદર્શનકારીઓ સામે થયેલી હિંસા, શોષણ અને છૂપી છેડતીના દાવાઓની તપાસ.

પ્રદર્શનકારીઓનું ઇલેક્ટ્રોનિક સરવેલન્સ (નિગરાની) અને ખાનગીપણું (પ્રાઇવસી) ના ભંગના દાવાઓની સમીક્ષા.

પ્રદર્શનકારીઓ અને અસામાજિક તત્વો દ્વારા પોલીસ કર્મચારીઓ પર કરવામાં આવેલા હુમલાઓ.

ફરજ પર ઘાયલ થયેલા સુરક્ષાકર્મીઓની સ્થિતિ અંગેની માહિતી મેળવવી.

સરકારી અને ખાનગી મિલકતોને થયેલા નુકસાનનું મૂલ્યાંકન કરવું.

ઘાયલોને તાત્કાલિક ધોરણે યોગ્ય સારવાર અને વચગાળાની આર્થિક મદદ પૂરી પાડવા વિચારણા.

કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કમિટી સૌથી પહેલા મહિલાઓ સામેની હિંસા અને ગંભીર ઇજાઓ સાથે જોડાયેલા કેસોનો રિપોર્ટ સોંપશે. તપાસમાં સંપૂર્ણ પારદર્શિતા જળવાય તે માટે પોલીસે ઘટના સાથે જોડાયેલા તમામ CCTV ફૂટેજ, ડ્રોન ફૂટેજ, બોડી કેમેરા રેકોર્ડિંગ અને વાયરલેસ લોગ કમિટીને સોંપવાના રહેશે. પીડિતો અને સાક્ષીઓની સુરક્ષા માટે તેઓ પોતાની ઓળખ છુપાવીને પણ ફરિયાદ નોંધાવી શકશે.

લાંબા સમય સુધી કાર્યરત રહેશે કમિટી

ચીફ જસ્ટિસ સૂર્ય કાંત, જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાહચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનાની ખંડપીઠે કમિટીને વહેલામાં વહેલી તકે પોતાનો વચગાળાનો અહેવાલ રજૂ કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કમિટીની કામગીરી માત્ર આ ઘટના પૂરતી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ તે આ મુદ્દાઓની સતત તપાસ કરતી રહેશે અને સમયાંતરે પોતાના રિપોર્ટ કોર્ટ સમક્ષ રજૂ કરશે. આ કેસની આગામી સુનાવણી 10 September ના રોજ થશે.