ઇરાનની રાજકીય અને ધાર્મિક વ્યવસ્થામાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. દેશના સર્વોચ્ચ ધાર્મિક નેતા Ayatollah Ali Khameneiના અવસાન બાદ હવે તેમના ઉત્તરાધિકારીની પસંદગી થઈ ગઈ હોવાનું અહેવાલોમાં જણાવવામાં આવી રહ્યું છે. જોકે નવા સુપ્રીમ લીડરનું નામ હજુ સુધી જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી અને સત્તાવાર જાહેરાતની રાહ જોવામાં આવી રહી છે. ઇરાનની રાજકીય વ્યવસ્થામાં સુપ્રીમ લીડર સૌથી શક્તિશાળી પદ માનવામાં આવે છે અને દેશની સૈન્ય, વિદેશ નીતિ અને રાજકીય દિશા અંગે અંતિમ નિર્ણય તેમનો જ હોય છે.
માહિતી અનુસાર ઇરાનની શક્તિશાળી ધાર્મિક સંસ્થા Assembly of Expertsએ બેઠક કરીને નવા સુપ્રીમ લીડર અંગે સહમતિ બનાવી છે. આ સંસ્થામાં લગભગ 88 વરિષ્ઠ ઇસ્લામિક ધર્મગુરૂઓનો સમાવેશ થાય છે અને ઇરાનના બંધારણ મુજબ સુપ્રીમ લીડરની પસંદગી કરવાની જવાબદારી પણ આ સંસ્થાની જ હોય છે. બેઠક દરમિયાન નવા નેતાની પસંદગી પર ચર્ચા કર્યા બાદ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હોવાનું જણાવવામાં આવે છે.
અહેવાલો અનુસાર સુરક્ષા અને રાજકીય પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને નવા સુપ્રીમ લીડરના નામની જાહેરાતમાં થોડો સમય લાગી રહ્યો છે. ઇરાનના કેટલાક ધાર્મિક નેતાઓએ સંકેત આપ્યો છે કે ટૂંક સમયમાં સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવશે. દેશના રાજકીય વર્તુળોમાં આ મુદ્દે ભારે ચર્ચા ચાલી રહી છે અને આખી દુનિયા ઇરાનના આગામી સર્વોચ્ચ નેતાનું નામ જાણવા આતુર છે.
દાયકાઓ સુધી ઇરાનનું નેતૃત્વ સંભાળનાર અયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈ દેશની રાજકીય વ્યવસ્થાના કેન્દ્રબિંદુ હતા. તેમની પાસે સૈન્ય, ન્યાયપાલિકા અને સરકાર ઉપર વિશાળ પ્રભાવ હતો. તાજેતરમાં થયેલા સૈન્ય હુમલાઓ દરમિયાન તેમની મૃત્યુ થઈ હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું હતું, જેના કારણે દેશમાં નેતૃત્વને લઈને અસ્થિરતા સર્જાઈ હતી.
ખામેનેઈના અવસાન પછી દેશમાં શાસન વ્યવસ્થામાં સ્થિરતા જળવાઈ રહે તે માટે એક અસ્થાયી નેતૃત્વ પરિષદ રચવામાં આવી હતી. આ પરિષદમાં દેશના રાષ્ટ્રપતિ, ન્યાયપાલિકા પ્રમુખ અને એક વરિષ્ઠ ધાર્મિક નેતાનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. આ તાત્કાલિક વ્યવસ્થા ત્યાં સુધી રાખવામાં આવી હતી જ્યાં સુધી નવા સુપ્રીમ લીડરની પસંદગી પૂર્ણ ન થાય.
નવા સુપ્રીમ લીડર તરીકે કોણ આવશે તે અંગે વિવિધ નામોની ચર્ચા ચાલી રહી છે. તેમાં Mojtaba Khameneiનું નામ સૌથી વધુ ચર્ચામાં છે. તેઓ અયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈના પુત્ર છે અને માનવામાં આવે છે કે તેમને ઇરાનની શક્તિશાળી સૈન્ય સંસ્થા Islamic Revolutionary Guard Corpsનો સમર્થન પણ મળી શકે છે.
આ ઉપરાંત અન્ય સંભવિત ઉમેદવારોમાં Alireza Arafi, Mohseni Ejei, Hassan Khomeini અને Sadeq Larijani જેવા વરિષ્ઠ ધાર્મિક અને રાજકીય નેતાઓના નામ પણ ચર્ચામાં છે. આ બધા નેતાઓ ઇરાનની ધાર્મિક અને રાજકીય વ્યવસ્થામાં મહત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે.
ઇરાનમાં નવા સુપ્રીમ લીડરની પસંદગી માત્ર દેશની આંતરિક રાજનીતિ માટે જ મહત્વપૂર્ણ નથી પરંતુ સમગ્ર મધ્ય પૂર્વના ભૂરાજકીય સંતુલન પર પણ તેનો પ્રભાવ પડી શકે છે. ઇરાન પહેલેથી જ આંતરરાષ્ટ્રીય રાજનીતિમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે અને તેના નવા નેતાના નિર્ણયો વિસ્તારના રાજકીય પરિસ્થિતિને અસર કરી શકે છે.
આ દરમિયાન Israelએ પણ નિવેદન આપ્યું છે કે તે ઇરાનના નવા નેતૃત્વ પર નજીકથી નજર રાખશે. વિશ્લેષકોના મત અનુસાર, ઇરાનના નવા સુપ્રીમ લીડરના અભિગમ પર આધાર રાખીને મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધવાની કે ઘટવાની શક્યતા રહેશે.
હવે સમગ્ર વિશ્વની નજર ઇરાન તરફ છે, જ્યાં ટૂંક સમયમાં નવા સુપ્રીમ લીડરનું નામ જાહેર થવાની શક્યતા છે. આ જાહેરાત માત્ર ઇરાનની રાજકીય દિશા નક્કી નહીં કરે પરંતુ વૈશ્વિક રાજનીતિમાં પણ નવા સમીકરણો ઉભા કરી શકે છે.
