નવી દિલ્હી: ભારતીય નૌકાદળે (Indian Navy) 18 નવેમ્બર 2026ના રોજ તેની લોંગ-રેન્જ મેરીટાઇમ રિકોનિસન્સ (LRMR) ઓપરેશન્સની ગોલ્ડન જ્યુબિલી (સુવર્ણ જયંતિ) ઉજવી છે. આ સીમાચિહ્નરૂપ પ્રસંગ ‘ઇન્ડિયન નેવલ એર સ્ક્વોડ્રન’ (INAS) 312, જેને ‘એલબાટ્રોસ’ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તેની સ્થાપનાની 50મી વર્ષગાંઠ સાથે સુસંગત છે. આ સ્ક્વોડ્રનની સ્થાપના 18 નવેમ્બર 1976ના રોજ ગોવા સ્થિત INS હંસા ખાતે કરવામાં આવી હતી.
1971ના યુદ્ધ પછી, જહાજો અને હેલિકોપ્ટર સાથે કામ કરવા માટે સક્ષમ દરિયાકાંઠા આધારિત મેરીટાઇમ પેટ્રોલ એરક્રાફ્ટની જરૂરિયાત ઊભી થઈ હતી, જેના પગલે નૌકાદળે લાંબા અંતરની દરિયાઈ ચોકીદારીની જવાબદારી સંભાળી હતી. શરૂઆતમાં ભારતીય વાયુસેના દ્વારા પાંચ લૉકહીડ સુપર કોન્સ્ટેલેશન વિમાનો નૌકાદળને સોંપવામાં આવ્યા હતા. સમયની સાથે નૌકાદળના કાફલામાં આધુનિક પરિવર્તનો આવ્યા: 1977માં ઇલ્યુશિન Il-38નું આગમન થયું, જેણે સબમરીન વિરોધી યુદ્ધ ક્ષમતાઓને મજબૂત બનાવી. ત્યારબાદ 1988માં ટૂપોલેવ Tu-142Mના સામેલ થવાથી હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં પેટ્રોલિંગની પહોંચ વધુ વ્યાપક બની.
વર્ષ 2013માં અરક્કોણમ સ્થિત INS રાજાલી ખાતે અત્યાધુનિક બોઇંગ P-8I વિમાનોની ઇન્ડક્શન સાથે નૌકાદળની ક્ષમતામાં મોટો વધારો થયો છે. આ વિમાનો ગુપ્તચર માહિતી એકત્ર કરવામાં (ISR), દરિયાઈ સર્વેલન્સ અને સબમરીન વિરોધી મિશનમાં અત્યંત સક્ષમ સાબિત થયા છે. છેલ્લા પાંચ દાયકા દરમિયાન, નૌકાદળના આ LRMR વિમાનોએ ઓપરેશન કેક્ટસ, વિજય, પરાક્રમ અને સિંદૂર ઉપરાંત ચાંચિયાઓ વિરોધી પેટ્રોલિંગ અને સર્ચ એન્ડ રેસ્ક્યુ (SAR) મિશનમાં મહત્ત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે.
આજે INAS 312 (INS Rajali) અને INAS 316 (INS Hansa)ના P-8I વિમાનો હિંદ મહાસાગર અને તેની આસપાસના ક્ષેત્રોમાં સતત નજર રાખીને ભારતના દરિયાઈ હિતોનું રક્ષણ કરી રહ્યા છે. આ ગોલ્ડન જ્યુબિલી એ તમામ પેઢીના નૌકાદળના વિમાનચાલકો, મિશન ક્રૂ અને સપોર્ટ કર્મચારીઓના સમર્પણ અને વ્યાવસાયિકતાનું સન્માન કરે છે જેમણે પાંચ દાયકા સુધી આ ક્ષમતાને જાળવી રાખી છે.






