મિડલ ઈસ્ટમાં છેલ્લા ઘણા સમયથી ચાલી રહેલી ભારે અશાંતિ અને પરમાણુ યુદ્ધના તોળાતા જોખમ વચ્ચે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરેથી ખૂબ જ રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલો ભીષણ લશ્કરી સંઘર્ષ હવે અંત તરફ જઈ રહ્યો છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે યુદ્ધની સત્તાવાર સમાપ્તિ અને ઈરાન સાથે મહત્વપૂર્ણ કરાર થવાની જાહેરાત કરીને વૈશ્વિક બજાર અને રાજનીતિને ચોંકાવી દીધા છે. ઈરાન સરકારે પણ વ્હાઇટ હાઉસના આ દાવો પર પોતાની સકારાત્મક મહોર મારી દીધી છે.
MoU ને માનવામાં આવી રહ્યો છે ‘ટર્નિંગ પોઈન્ટ’
આંતરરાષ્ટ્રીય રાજદ્વારી અને રક્ષણ ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો (Defense Experts) આ પ્રારંભિક સહમતિ પત્ર (MoU) ને વૈશ્વિક શાંતિ માટે એક બહુ મોટો ‘ટર્નિંગ પોઈન્ટ’ માની રહ્યા છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે, આ કરાર સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે બંને શક્તિશાળી પક્ષોએ તે મૂળભૂત અને અત્યંત વિવાદાસ્પદ મુદ્દાઓનો વચગાળાનો ઉકેલ શોધી કાઢ્યો છે, જેના કારણે છેલ્લા 100 કરતાં વધુ દિવસોથી બંને દેશોની સેનાઓ યુદ્ધના મેદાનમાં સામસામે આવી ગઈ હતી.
જો કે, ગોપનીયતા જાળવી રાખવા માટે અત્યારે વોશિંગ્ટન અને તેહરાન બંને દેશોના વિદેશ મંત્રાલયોએ આ કરારના મુખ્ય મુદ્દાઓ પર સંપૂર્ણ મૌન સેવ્યું છે. તેમ છતાં, અંદરના સૂત્રોએ પુષ્ટિ કરી છે કે દસ્તાવેજોને બંને દેશોના ટોચના રાજદ્વારીઓ દ્વારા આખરી ઓપ આપી દેવામાં આવ્યો છે અને આગામી 2 દિવસમાં આખી ડીલના નિયમો અને શરતો સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવશે.
તણાવ ઓછો કરવા માટે એક નવું માળખું
અમેરિકી વહીવટીતંત્રના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રારંભિક એમઓયુ સ્થાયી શાંતિ સમજૂતી તરફનું પ્રથમ અને મજબૂત પગલું છે. આ કરાર બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલા સૈન્ય તણાવને ઓછો કરવા (De-escalation) માટે એક પ્રાથમિક માળખું (Framework) સ્થાપિત કરે છે. આ સાથે જ, આ કરાર તે બાકી રહેલા તમામ જટિલ અને તકનીકી (Technical) મામલાઓ પર દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટોનો નવો માર્ગ મોકળો કરે છે, જેના પર હજુ વિગતવાર સહમતિ બનવાની બાકી છે.
ફેબ્રુઆરીમાં થયેલા ભીષણ હુમલા બાદ સર્જાઈ હતી યુદ્ધની સ્થિતિ
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો આ શાંતિ કરાર એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે આખું મધ્ય-પૂર્વ ભયાનક જંગની આગમાં હોમાઈ ચૂક્યું હતું. ઉલ્લેખનીય છે કે, આ જ વર્ષે ફેબ્રુઆરી મહિનામાં અમેરિકા અને ઈઝરાયેલે સંયુક્ત રીતે ઈરાનના મિલિટરી લોકેશન્સ પર ખૂબ જ મોટા હવાઈ હુમલા (Air Strikes) કર્યા હતા.
આ હુમલાના વળતા પ્રહારમાં ઈરાને પણ મિડલ ઈસ્ટમાં આવેલા તમામ અમેરિકી સૈન્ય થાણાઓ અને તેના પ્રાદેશિક સહયોગી દેશોને નિશાન બનાવીને શ્રેણીબદ્ધ ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલા કર્યા હતા. આ આખી ઘટનાના લીધે આખા વિશ્વ પર ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધનું જોખમ મંડરાઈ રહ્યું હતું, પરંતુ હવે આ સમજૂતીથી વૈશ્વિક સ્તરે મોટો હાશકારો અનુભવાયો છે.
