વિશ્વભરના શેરબજારો, ક્રૂડ ઓઈલની સપ્લાય ચેઈન અને આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા વ્યવસ્થાને હચમચાવી મુકનારા અમેરિકા-ઈરાન સૈન્ય સંઘર્ષ પર આખરે લાંબી વાટાઘાટો બાદ પૂર્ણવિરામ મુકાઈ ગયું છે. બંને કટ્ટર દેશો વચ્ચે શાંતિ કરાર થતાં જ ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ તેને વૈશ્વિક હિતમાં એક મોટું પગલું ગણાવીને આવકાર્યું છે. પીએમ મોદીએ સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવ્યું છે કે આ સંઘર્ષના કારણે સમગ્ર વિશ્વએ ભારે આર્થિક ઉથલપાથલ સહન કરવી પડી છે. આ નવી ડીલના કારણે પ્રદેશમાં શાંતિ અને સ્થિરતા પાછી ફરશે અને સમુદ્રી માર્ગો પર મુક્ત અવરજવર તેમજ વૈશ્વિક વેપાર ફરીથી સુરક્ષિત અને સુદ્રઢ બનશે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું ટ્વિટ અને 14 મુદ્દાઓ પર મહાસહમતિ
આ ઐતિહાસિક શાંતિ સમજૂતીની સત્તાવાર જાહેરાત અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ (Truth Social) પર કરી હતી. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું કે લાંબી ચર્ચાઓ બાદ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે કુલ 14 અત્યંત જટિલ અને વિવાદાસ્પદ મુદ્દાઓ પર સહમતિ બની ગઈ છે. આ સમજૂતીના ભાગરૂપે અમેરિકા હોર્મોઝ ક્ષેત્રમાં લગાવેલી પોતાની કડક સૈન્ય નાકેબંધી તાત્કાલિક અસરથી પાછી ખેંચી લેશે અને હોર્મોઝ સ્ટ્રેટને વ્યાપારી જહાજો માટે સંપૂર્ણપણે ખોલી દેવામાં આવશે. આ ડીલને આખરી ઓપ આપવા અને સત્તાવાર કરાર કરવા માટે આગામી 19 જૂનના રોજ સ્વિટ્ઝર્લેન્ડના જીનીવા (Geneva) ખાતે એક ભવ્ય વૈશ્વિક કોન્ફરન્સ યોજાશે, જેમાં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પણ વ્યક્તિગત રીતે હાજર રહીને હસ્તાક્ષર કરી શકે છે.
107 દિવસની જંગ અને વૈશ્વિક સંકટ: હોર્મોઝમાં ફસાયા હતા 600 જહાજો
નોંધનીય છે કે આ યુદ્ધ સતત 107 દિવસ સુધી ચાલ્યું હતું, જેણે વૈશ્વિક સ્તરે હાહાકાર મચાવી દીધો હતો. યુદ્ધના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલ અને ગેસના ભાવો આકાશે આંબી ગયા હતા, જેનાથી વિશ્વ પર ગંભીર આર્થિક મંદીનું જોખમ મંડરાઈ રહ્યું હતું. ઈરાને હોર્મોઝ સ્ટ્રેટ બંધ કરી દેતા સેંકડો તેલ ટેન્કરો મધદરિયે ફસાઈ ગયા હતા. બ્લૂમબર્ગ (Bloomberg) ના તાજા રિપોર્ટ અનુસાર, હાલની તારીખે પણ હોર્મોઝ અને ફારસની ખાડી (Persian Gulf) માં વિશ્વના આશરે 600 જેટલા મોટા માલવાહક અને ઓઈલ જહાજો ફસાયેલા પડ્યા છે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે આ ફસાયેલા જહાજોમાં ભારતના પણ આશરે 13 મોટા જહાજો સામેલ છે. હવે આ શાંતિ ડીલ થવાના કારણે ભારતીય જહાજો અને તેમાં કામ કરતા ક્રૂ મેમ્બર્સ સુરક્ષિત રીતે બહાર આવી શકશે.
28 ફેબ્રુઆરીનો કાળો દિવસ: કેવી રીતે શરૂ થઈ હતી આ જંગ?
આ વિનાશક અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધની શરૂઆત ચાલુ વર્ષે 28 ફેબ્રુઆરીના રોજ થઈ હતી. આ દિવસે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલે સંયુક્ત રીતે ઓપરેશન હાથ ધરીને ઈરાનની ધરતી પર અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો સૈન્ય હુમલો કર્યો હતો. અમેરિકી અને ઈઝરાયેલી વાયુસેનાએ ઈરાનના મુખ્ય સૈન્ય થાણાઓ, વ્યૂહાત્મક એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સ અને સરકારી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર સેંકડો ઘાતક મિસાઈલો દાગી હતી.
આ ભીષણ મિસાઈલ હુમલામાં ઈરાનના સર્વોચ્ચ ધાર્મિક અને રાજકીય નેતા આયાતોલ્લા અલી ખામેનેઈ (Ali Khamenei) સહિત ઈરાન સરકારના કેટલાય ટોચના રાજદ્વારીઓ અને કમાન્ડરોના મોત નીપજ્યા હતા. આ ઘટનાના વળતા પ્રહારમાં ઈરાને પણ સમગ્ર મધ્ય-પૂર્વમાં આવેલા અમેરિકી સૈન્ય મથકો પર ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલાઓનો વરસાદ કરી દીધો હતો અને હોર્મોઝ સ્ટ્રેટને સંપૂર્ણ બ્લોક કરી દીધું હતું. જો કે, હવે આ સમજૂતી બાદ પીએમ મોદીએ આશા વ્યક્ત કરી છે કે આ પ્રારંભિક વાટાઘાટો ભવિષ્યમાં એક કાયમી અને અંતિમ વૈશ્વિક શાંતિ કરારમાં પરિવર્તિત થશે.