ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (FSSAI) એ એવરેસ્ટ અને લાલજી ગોધુ બ્રાન્ડના કમ્પાઉન્ડેડ હિંગના વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. પરીક્ષણોમાં જાણવા મળ્યું છે કે બંને કંપનીઓના હિંગના નમૂના નિર્ધારિત ખાદ્ય ધોરણોને પૂર્ણ કરતા નથી. ફરિયાદ બાદ તપાસમાં બહાર આવ્યું કે એવરેસ્ટ અને લાલજી ગોધુના કમ્પાઉન્ડેડ હિંગમાં અસલી હિંગનું પ્રમાણ નિર્ધારિત મર્યાદાથી આશરે 30 થી 40 ટકા ઓછું હતું.
તપાસમાં શું બહાર આવ્યું?
ગ્રાહક ફરિયાદ દ્વારા હિંગની એક બ્રાન્ડની ગુણવત્તા અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવવામાં આવ્યા બાદ આ બાબત પ્રકાશમાં આવી. આ પછી, FSSAI એ બજારમાં ઉપલબ્ધ મુખ્ય હિંગ બ્રાન્ડ્સની તપાસ શરૂ કરી. પ્રારંભિક લેબ રિપોર્ટમાં એવરેસ્ટ અને લાલજી ગોધુના કમ્પાઉન્ડેડ હિંગના નમૂનાઓ હલકી ગુણવત્તાવાળા હોવાનું જાણવા મળ્યું. ત્યારબાદ, મુંબઈમાં બંને કંપનીઓના કેન્દ્રીય રીતે લાઇસન્સ પ્રાપ્ત એકમોમાંથી નમૂનાઓ એકત્રિત કરવામાં આવ્યા અને પરીક્ષણ માટે મોકલવામાં આવ્યા. ગુજરાત રાજ્ય ખાદ્ય વિભાગના સહયોગથી, ગુજરાતના ઉબંરગાંવમાં આવેલા અન્ય એવરેસ્ટ યુનિટમાંથી પણ નમૂનાઓ એકત્રિત કરવામાં આવ્યા. તપાસ દરમિયાન, આ બધા નમૂનાઓ નિર્ધારિત ગુણવત્તા ધોરણો અનુસાર ન હોવાનું જાણવા મળ્યું.
મિશ્રિત હિંગમાં કેટલી અસલી હિંગ હોવી જોઈએ?
નિયમો અનુસાર મિશ્રિત હિંગ તૈયાર કરવા માટે અસલી હિંગને ગુંદર, સ્ટાર્ચ અને લોટ સાથે ભેળવવામાં આવે છે. તેમાં ઓછામાં ઓછા 5 ટકા આલ્કોહોલ સોલ્યુબલ એક્સટ્રેક્ટ હોવો જોઈએ. જો કે, પરીક્ષણ દરમિયાન ઉત્પાદનોમાં આ પ્રમાણ 0 થી 3 ટકાની વચ્ચે જોવા મળ્યું. આનો અર્થ એ થયો કે આ ઉત્પાદનોમાં અસલી હિંગનું પ્રમાણ નિર્ધારિત ધોરણ કરતા આશરે 30 થી 40 ટકા ઓછું હતું. તેના આધારે, FSSAI એ પ્રશ્નમાં રહેલા સંયોજનિત હિંગના વેચાણ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો આદેશ જારી કર્યો.
લાલજી ગોધુના અધિકૃત હિંગમાં સ્ટાર્ચનું પ્રમાણ કેટલું હતું?
તપાસ દરમિયાન લાલજી ગોધુના યુનિટમાંથી લેવામાં આવેલા અધિકૃત હિંગની છ અલગ અલગ જાતોના નમૂનાઓનું પણ પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. નિયમો અનુસાર, અધિકૃત હિંગમાં સ્ટાર્ચનું પ્રમાણ એક ટકાથી વધુ ન હોવું જોઈએ. જોકે, તપાસમાં આ છ જાતોમાં સ્ટાર્ચનું પ્રમાણ 15 થી 32 ટકા સુધી જોવા મળ્યું. આનો અર્થ એ થયો કે સ્ટાર્ચનું પ્રમાણ નિર્ધારિત મર્યાદા કરતા અનેક ગણું વધારે હતું.
શું એવરેસ્ટ અને લાલજી ગોધુના અન્ય મસાલાઓ પર પણ પ્રતિબંધ છે?
FSSAIનો આદેશ ફક્ત સંબંધિત હિંગ ઉત્પાદનો પર જ લાગુ પડે છે. કંપનીઓના અન્ય મસાલા ઉત્પાદનો, જેમ કે ઇંડા કરી મસાલા, ચિકન કરી મસાલા અને ગરમ મસાલા, આ પ્રતિબંધને પાત્ર નથી.
