કિશોર કુમારના ભાઈ પ્રત્યેના પ્રેમથી અદભુત ફિલ્મ મળી!

1958માં રજૂ થયેલી હિન્દી સિનેમાની ઓલ-ટાઇમ ક્લાસિક કોમેડી ફિલ્મ ‘ચલતી કા નામ ગાડી’ (Chalti Ka Naam Gaadi) માત્ર પડદા પર જ નહીં, પરંતુ પડદા પાછળ પણ એટલી જ મનોરંજક અને રસપ્રદ વાતોથી ભરેલી છે.

એવું કહેવાય છે કે તે સમયે કિશોર કુમારની કારકિર્દી સારી ચાલી રહી હતી, પરંતુ અચાનક તેમને ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગ તરફથી એક કડક નોટિસ મળી હતી. તેમાં જણાવાયું હતું કે જો વર્ષના અંત સુધીમાં ટેક્સની મોટી રકમ ભરવામાં નહીં આવે, તો જેલ જવાનો વારો પણ આવી શકે છે.

રકમ એટલી મોટી હતી કે કિશોર કુમાર ચિંતામાં મૂકાઈ ગયા. કોઈએ તેમને એવી સલાહ આપી કે જો તેઓ કોઈ ફિલ્મમાં પૈસા રોકે અને તે બોક્સ ઓફિસ પર ખરાબ રીતે ફ્લોપ થઈ જાય, તો બિઝનેસમાં મોટું નુકસાન બતાવીને ટેક્સની મોટી રકમ ચૂકવવામાંથી બચી શકાય.

આ નુકસાન બતાવવાના આશયથી જ કિશોર કુમારે ‘ચલતી કા નામ ગાડી’નું આયોજન કર્યું હોવાની વાત મીડિયામાં ખૂબ ચર્ચાઈ હતી.

જોકે, ફિલ્મના જાણકારો અને ખુદ અશોક કુમારના જીવનચરિત્રકારોનું માનવું છે કે કિશોરદા આવી વાતો માત્ર મજાકમાં જ કહેતા હતા. જો ખરેખર ફિલ્મ ફ્લોપ કરવાના ઇરાદાથી જ બનાવવામાં આવી હોત, તો તેમાં આટલી મહેનત કરવામાં આવી ન હોત અને તે આટલી સુંદર, રસપ્રદ તથા મનોરંજક પણ બની ન હોત. આ પાછળ બીજું એક મોટું અને ભાવનાત્મક કારણ પણ હતું.

ગાંગુલી ભાઈઓમાં અશોક કુમાર અને કિશોર કુમાર પોતપોતાની જગ્યાએ સુપરસ્ટાર બની ચૂક્યા હતા, પરંતુ તેમના ત્રીજા ભાઈ અનુપ કુમાર હજી પણ સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા.

અશોક કુમારે પાછળથી એક ઇન્ટરવ્યુમાં સ્વીકાર્યું હતું કે કિશોર કુમારનો અસલી હેતુ અનુપ કુમારને મદદ કરવાનો અને આ ફિલ્મની કમાણી દ્વારા તેમને આર્થિક રીતે સક્ષમ બનાવવાનો હતો.

અનુપ કુમારનું અસલી નામ કલ્યાણ કુમાર ગાંગુલી હતું. તેમની પહેલી ફિલ્મ ‘ખિલાડી’ (Khiladi, 1950) હતી, જે ૧૯૫૦માં રિલીઝ થઈ હતી. તે જ વર્ષે તેમણે મુખ્ય અભિનેતા તરીકેની પહેલી મોટી ફિલ્મ ‘ગૌના’ (Gauna, 1950) કરી હતી, જેમાં તેમની સામે જાણીતી અભિનેત્રી ઉષા કિરણ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતાં. આ ફિલ્મનું નિર્દેશન અમીય ચક્રવર્તીએ કર્યું હતું.

20 વર્ષની ઉંમરે પોતાના મોટા ભાઈ અશોક કુમારના કહેવાથી તેઓ ખંડવાથી મુંબઈ આવ્યા હતા અને આ ફિલ્મોથી તેમની અભિનય કારકિર્દીની શરૂઆત થઈ હતી.

‘ચલતી કા નામ ગાડી’ આવતાં પહેલાંના આઠ વર્ષોમાં, એટલે કે ૧૯૫૦થી ૧૯૫૭ દરમિયાન, અનુપ કુમારે ઘણી ફિલ્મોમાં નાની-મોટી તેમજ મુખ્ય ભૂમિકાઓ ભજવી લીધી હતી.

‘જલતરંગ’ (Jaltarang, 1953)માં તેઓ મહત્વના પાત્રમાં જોવા મળ્યા હતા. પારિવારિક ડ્રામા ધરાવતી ‘બહુ બહેન’ (Bahu Beti, 1956)માં પણ તેમણે અભિનય કર્યો હતો.

ત્યારબાદ તેમણે ખૂબ જ લોકપ્રિય અને સુપરહિટ રોમેન્ટિક કોમેડી ફિલ્મ **‘દેખ કબીરા રોયા’ (Dekh Kabira Roya, 1957)માં ત્રણ મુખ્ય કલાકારોમાંથી એક એવા મોહનની યાદગાર ભૂમિકા ભજવી હતી. આ ફિલ્મે તેમની કોમિક ટાઇમિંગને મજબૂત ઓળખ આપી હતી.

‘બંદી’ (Bandi, 1957)માં અશોક કુમાર અને કિશોર કુમાર બંને તેમની સાથે હતાં. આ ત્રિપુટી સેટ થઈ જવાના કારણે જ આગળ જઈને ‘ચલતી કા નામ ગાડી’ બનાવવાનો માર્ગ સરળ બન્યો હતો.

૧૯૫૮માં જ્યારે ‘ચલતી કા નામ ગાડી’ રજૂ થઈ, ત્યારે તેણે બોક્સ ઓફિસ પર ધૂમ મચાવી દીધી. આશરે ૩૦ લાખ રૂપિયાના બજેટમાં બનેલી આ ફિલ્મે તે સમયના અંદાજે સવા કરોડ રૂપિયાની નેટ કમાણી કરી અને વર્ષ ૧૯૫૮ની બીજી સૌથી મોટી હિટ ફિલ્મ બની.

વિડંબના એ હતી કે જે ફિલ્મ દ્વારા કિશોર કુમાર ટેક્સમાં નુકસાન બતાવવાનું વિચારી રહ્યા હોવાની અફવા હતી, તેની જ પ્રચંડ સફળતાએ તેમની કમાણી અને ટેક્સનું ભારણ બંને વધારી દીધાં. આખરે ટેક્સ સેટલમેન્ટ કરવા માટે કિશોરદાએ પોતાનો સૌથી વહાલો એરિફ્લેક્સ (Arriflex) કેમેરો પણ વેચવો પડ્યો હતો.

આમ, ટેક્સ બચાવવાની એક મનોરંજક અફવા અને પોતાના ભાઈ પ્રત્યેના પ્રેમને કારણે ભારતીય સિનેમાને એવી અદભુત ફિલ્મ મળી, જે આજે પણ એટલી જ તાજગી અને હાસ્યથી ભરપૂર લાગે છે.