ભારત અને અમેરિકાના વ્યાપારી સંબંધોને લઈને એક ખૂબ જ મોટા અને મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. બંને દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલી વ્યાપાર સમજૂતીના પ્રથમ તબક્કાને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા માટે કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પિયુષ ગોયલ અને અમેરિકી વ્યાપાર પ્રતિનિધિ જૈમીસન ગ્રીર નવી દિલ્હીમાં એક હાઈ-લેવલ બેઠક યોજવાના છે. મંત્રાલયના સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આગામી 48 કલાક બંને દેશો વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય વેપાર માટે અત્યંત નિર્ણાયક સાબિત થઈ શકે છે અને ગમે ત્યારે મોટી સત્તાવાર જાહેરાત થઈ શકે છે. આ કરાર માટે બંને પક્ષો એટલા માટે ઉતાવળ કરી રહ્યા છે કારણ કે તેઓ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા જાહેર કરાયેલી 24 July ની 10% ટેરિફ ડેડલાઇન પહેલા કરાર કરીને વિશેષ વ્યાપારી લાભો મેળવવા માંગે છે.
ટોચના નેતાઓ વચ્ચે અગાઉ થઈ ચૂકી છે મંત્રણા
આ પ્રસ્તાવિત હાઈ-લેવલ બેઠક એમનેમ યોજાઈ રહી નથી. આ મહિનાની શરૂઆતમાં જ નવી દિલ્હી ખાતે બંને દેશોના મુખ્ય વાર્તાકારો વચ્ચે વિગતવાર ચર્ચા થઈ ચૂકી છે. આ ઉપરાંત, ફ્રાન્સમાં યોજાયેલી G7 શિખર સંમેલન દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચે પણ આ વ્યાપાર કરારને લઈને ખૂબ જ સકારાત્મક વાતચીત થઈ હતી. વૈશ્વિક સ્તરે બનેલી આ સાનુકૂળ પરિસ્થિતિને કારણે જ હવે વાણિજ્ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલે સંકેત આપ્યા છે કે પિયુષ ગોયલ અને જૈમીસન ગ્રીર વચ્ચેની આ વાર્તામાં ફ્રેમવર્ક એગ્રીમેન્ટને કાયમી મંજૂરી આપવા પર મુખ્ય ફોકસ રહેશે.
વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરીએ પણ પુષ્ટિ કરી છે કે ભારત-અમેરિકા ટ્રેડ ડીલ પરની વાતચીત હવે તેના છેલ્લા ચરણમાં પહોંચી ગઈ છે અને તાજેતરના સપ્તાહોમાં બંને દેશોએ પેન્ડિંગ મુદ્દાઓને ઉકેલવા માટે ઘણી મહત્વની પ્રગતિ કરી છે. અગાઉ જૂન મહિનાની શરૂઆતમાં મંત્રી પિયુષ ગોયલે પણ આશા વ્યક્ત કરી હતી કે જુલાઈ મહિનાના મધ્ય સુધીમાં કરારના પ્રથમ તબક્કા પર હસ્તાક્ષર થઈ શકે છે અને જો તે 24 July પહેલા થશે તો તે ભારતીય નિકાસકારો માટે મોટી ખુશીની વાત હશે.
ટેરિફ (શુલ્ક) ના મુદ્દા પર ઉકેલ લાવવો જરૂરી
આ ડીલ પાછળનું મુખ્ય ગણિત ટેરિફ રેટ સાથે જોડાયેલું છે. ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે અગાઉ થયેલી એક સમજૂતી મુજબ, અમેરિકન માર્કેટમાં ભારતીય નિકાસ (Export) પર 18% ટેરિફ લાગવાની અપેક્ષા હતી, જ્યારે ભારતના હરીફ દેશો પર 19% થી લઈને 20% સુધીના ટેરિફ લાગવાના હતા. આનાથી ભારતીય નિકાસકારોને ફાયદો થવાનો હતો. પરંતુ વર્તમાન નિયમો અનુસાર, અમેરિકાએ હાલ તમામ દેશો પર એક સમાન 10% નો વધારાનો ટેરિફ (Extra Tariff) લાગુ કરી દીધો છે. આનો અર્થ એ થયો કે હાલમાં ભારત અન્ય દેશોની સરખામણીએ કોઈ વિશેષ નફાની સ્થિતિમાં નથી. પીટીઆઈ (PTI) ના અહેવાલ મુજબ, આ અંતિમ કરારના માધ્યમથી ભારત સરકાર એ સુનિશ્ચિત કરવા માંગે છે કે ભારતના નિકાસકારોને વિયેતનામ, બાંગ્લાદેશ અને ઇન્ડોનેશિયા જેવા સ્પર્ધક દેશોની સરખામણીમાં અમેરિકી બજારમાં વધુ સારી અને સરળ એક્સેસ (પહોંચ) પ્રાપ્ત થાય.
નોંધનીય છે કે, અમેરિકાએ તેના વ્યાપારિક ભાગીદારો પાસેથી આયાત થતા સામાન પર 150 Days માટે અસ્થાયી રૂપે 10% નો ચાર્જ લગાવ્યો હતો. આ અસ્થાયી ચાર્જની મુદત 24 July ના રોજ સમાપ્ત થઈ રહી છે, જે પછી અમેરિકા નવું ટેરિફ સ્ટ્રક્ચર લાગુ કરી શકે છે. તેથી ભારત આ તકનો લાભ ઉઠાવીને પોતાના પક્ષમાં નિર્ણય કરાવવા ઈચ્છે છે.
