કાચા તેલની કિંમતોમાં એકવાર ફરી ભારે ઉછાળો જોવા મળી રહ્યો છે. પશ્ચિમ એશિયામાં છેલ્લા છ મહિનાથી ચાલી રહેલો તણાવ ઘટવાના બદલે વધુ ઘેરો બનતાં વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલની સપ્લાય અંગે ચિંતાઓ વધી ગઈ છે. ગ્લોબલ માર્કેટમાં તેલના ભાવ વધવાની સીધી અસર ભારત જેવા આયાતકાર દેશો પર પડે છે, જેથી આવનારા દિવસોમાં ભારતીય ઉપભોક્તાઓ પર આર્થિક બોજ વધી શકે છે.
કાચા તેલના ભાવમાં ઝડપી વધારો
વૈશ્વિક બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ (Brent Crude) વાયદા 7 સેન્ટ અથવા 0.08% ની મજબૂતી સાથે $90.94 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયો છે. તો બીજી તરફ, અમેરિકી વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI) ક્રૂડ વાયદામાં પણ 53 સેન્ટ એટલે કે 0.63% નો ઉછાળો નોંધાયો છે, જેનાથી તેની કિંમત $85.03 પ્રતિ બેરલ પર ટ્રેડ કરી રહી છે. નોંધનીય છે કે બ્રેન્ટ અને WTI ક્રૂડ બંને 30 July અને 31 July પછીના પોતાના સૌથી ઊંચા સ્તરે પહોંચી ગયા છે.
અમેરિકા-ઈરાન કરારની મુદત પૂર્ણ
કિંમતોમાં આ અચાનક વધારાનું મુખ્ય કારણ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના શાંતિ કરારનો અંત છે. 17 August ના રોજ બંને દેશો વચ્ચે થયેલા યુદ્ધવિરામની મુદત પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. જૂન મહિનામાં વોશિંગ્ટન અને તેહરાને એક સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા, જેનો હેતુ બંને પક્ષોને 60 દિવસનો સમય આપવાનો હતો જેથી તેઓ વાટાઘાટો દ્વારા કાયમી શાંતિનો રસ્તો શોધી શકે. પરંતુ આ સમયસીમા કોઈ નવી ડીલ વિના જ પૂરી થતાં બંને દેશો વચ્ચે ગતિરોધ વધુ વણસ્યો છે.
હોર્મુઝની ખાડીમાં વધતું જોખમ
કરાર તૂટ્યા બાદ ઈરાને વધુ આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે, જ્યારે અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ સીઝફાયર આગળ લંબાવવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો છે. ટ્રમ્પનું કહેવું છે કે મોહલત માત્ર નક્કી સમયસીમામાં કોઈ સહમતિ સુધી પહોંચવા માટે આપવામાં આવી હતી. ING Group ના વિશ્લેષકોના જણાવ્યા મુજબ, ટ્રમ્પના નિર્ણય અને હોર્મુઝની ખાડી (Strait of Hormuz) માં સુરક્ષા અંગેની ચિંતાઓએ બજારની ભાવનાઓને અસર કરી છે. ભારત માટે આ સ્થિતિ અત્યંત સંવેદનશીલ છે. કાચું તેલ મોંઘું થવાથી દેશનું આયાત બિલ વધે છે અને બળતણ મોંઘું થવાથી માલવાહક પરિવહન ખર્ચ વધે છે, જેની સીધી અસર રોજિંદી જીવનજરૂરી વસ્તુઓના ભાવ પર પડે છે.
