ગુજરાત માધ્યમિક અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શિક્ષણ બોર્ડ (GSEB) દ્વારા રાજ્યની શાળાકીય શિક્ષણ પ્રણાલીમાં એક ખૂબ જ મોટો અને ક્રાંતિકારી બદલાવ લાવવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP-2020) અને નેશનલ કરિક્યુલમ ફ્રેમવર્ક (NCF-SE) ના ચોક્કસ અમલીકરણના ભાગરૂપે શિક્ષણ વિભાગે ધોરણ ૯ અને ૧૦ ના પ્રવર્તમાન અભ્યાસક્રમમાં વ્યાપક સુધારા વધારા મંજૂર કર્યા છે. આ નવા શૈક્ષણિક માળખાની શરૂઆત શૈક્ષણિક વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ થી ધોરણ ૧૦ માં અને શૈક્ષણિક વર્ષ ૨૦૨૭-૨૮ થી ધોરણ ૯ માં સત્તાવાર રીતે લાગુ કરી દેવામાં આવશે.

આ નવા સુધારાની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે વિદ્યાર્થીઓ પરથી ભણતરનું ભારણ ઓછું કરવામાં આવ્યું છે. અત્યાર સુધી અમલી કુલ ૧૦ વિષયોના સ્થાને હવે વિદ્યાર્થીઓએ માત્ર ૮ મુખ્ય વિષયોનો જ અભ્યાસ કરવો પડશે. આ ફેરફાર અંતર્ગત અગાઉનો વ્યાવસાયિક શિક્ષણનો વિષય સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરી દેવાયો છે અને તેના સ્થાને વિદ્યાર્થીઓમાં નૈતિક તેમજ સામાજિક મૂલ્યો ખીલે તે હેતુથી ‘વ્યક્તિ અને સમાજજીવન’ નામનો એક વિશેષ નવો વિષય ઉમેરવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, ગણિત, વિજ્ઞાન અને સામાજિક વિજ્ઞાન જેવા મહત્વના વિષયો મુખ્ય તરીકે યથાવત રહેશે.
ભાષાઓની પસંદગી માટે બોર્ડ દ્વારા એક નવું ત્રિ-ભાષા સૂત્ર જાહેર કરાયું છે, જેમાં શાળાના માધ્યમ પ્રમાણે પ્રથમ ભાષા ફરજિયાત રહેશે, જ્યારે બીજી ભાષા તરીકે ગુજરાતી કે અંગ્રેજીમાંથી વિરોધાભાસી પસંદગી કરવાની રહેશે. ત્રીજી ભાષા તરીકે વિદ્યાર્થીઓ હિન્દી, સંસ્કૃત, ઉર્દૂ, અરબી કે સિંધીમાંથી કોઈ પણ એક વૈકલ્પિક ભાષા પસંદ કરી શકશે. વળી, સામાન્ય, ઉચ્ચ બુનિયાદી, ટેક્નિકલ અને કોમર્સ જેવી જુદી જુદી શાળાઓના પ્રકારના આધારે કમ્પ્યુટર, કૃષિવિજ્ઞાન, એન્જિનિયરિંગ ડ્રોઇંગ અને વાણિજ્ય પરિચય જેવા વિશિષ્ટ વૈકલ્પિક વિષયો રાખવાની છૂટ પણ આપવામાં આવી છે. બોર્ડના નવા નિયમ મુજબ વિદ્યાર્થીએ પસંદ કરેલા તમામ ૮ વિષયોમાં બોર્ડની પરીક્ષા પાસ કરવી અનિવાર્ય રહેશે, જે અંગે તમામ જિલ્લા શિક્ષણાધિકારીઓને જરૂરી સૂચનાઓ જારી કરી દેવામાં આવી છે.

