એમેઝોનને ‘શ્રી રામ મંદિર અયોધ્યા પ્રસાદ’ના નામે મીઠાઈ વેચવી ભારે પડી

સેન્ટ્રલ કન્ઝ્યુમર પ્રોટેક્શન ઓથોરિટી (CCPA) એ ગ્રાહકોને ગેરમાર્ગે દોરવા અને ભ્રામક જાહેરાત કરવા બદલ એમેઝોન સેલર સર્વિસીસ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ પર ₹1 લાખનો દંડ લગાવ્યો છે. CCPA ના જણાવ્યા અનુસાર, પ્લેટફોર્મ પર ‘શ્રી રામ મંદિર અયોધ્યા પ્રસાદ’ નામે વેચાતી પ્રોડક્ટ્સ માટે શ્રી રામ જન્મભૂમિ તીર્થ ક્ષેત્ર ટ્રસ્ટ પાસેથી કોઈપણ પ્રકારની મંજૂરી લેવામાં આવી ન હતી. ઓથોરિટીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ માત્ર કન્ઝ્યુમર પ્રોટેક્શન એક્ટ હેઠળ ભ્રામક વેપારનો જ મામલો નથી, પરંતુ તેનાથી કરોડો ગ્રાહકોની ધાર્મિક ભાવનાઓને પણ ઠેસ પહોંચે છે. એમેઝોન જેવા વિશાળ પ્લેટફોર્મ પર આવી લિસ્ટિંગ હોવાથી ગ્રાહકોને પ્રોડક્ટની અધિકૃતતા પર વિશ્વાસ બેસી જાય છે, જે આ ભ્રામક દાવાના નુકસાનને વધારે છે.

આ પ્રોડક્ટ્સ 22 જાન્યુઆરી 2024 ના રોજ અયોધ્યામાં શ્રી રામ મંદિરની પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા પહેલા એમેઝોન પર લિસ્ટ કરવામાં આવી હતી. CCPA એ 19 જાન્યુઆરી 2024 ના રોજ એમેઝોનને કારણદર્શક નોટિસ ફટકારી હતી. નોટિસ મળ્યા બાદ એમેઝોને લિસ્ટિંગ હટાવી લીધી હતી અને પોતાને માત્ર એક ‘મધ્યસ્થી’ ગણાવ્યા હતા, પરંતુ ઓથોરિટીએ આ દલીલ ફગાવીને કહ્યું કે પ્લેટફોર્મે અગાઉથી જ યોગ્ય પગલાં લેવા જોઈતા હતા. તપાસમાં બહાર આવ્યું કે ‘ચંદુ ટ્રેડિંગ કંપની’ નામના એક વિક્રેતાએ આ લિસ્ટિંગ દ્વારા ₹25,26,309 નું ગ્રોસ વેચાણ કર્યું હતું અને એમેઝોને તેમાંથી કમિશન પણ મેળવ્યું હતું. આ મામલે કન્ઝ્યુમર પ્રોટેક્શન એક્ટ, 2019 અને ઈ-કોમર્સ નિયમો, 2020 ના ભંગ બદલ CCPA એ એમેઝોનને 15 દિવસની અંદર ₹1 લાખનો દંડ જમા કરાવવાનો આદેશ આપ્યો છે.

હવે ધાર્મિક પ્રસાદની લિસ્ટિંગ પર કડક નિયમો

કોઈપણ ધાર્મિક સંસ્થાની ચકાસાયેલ મંજૂરી વિના પ્રસાદ, મહાપ્રસાદ કે ભોગ ઓનલાઈન વેચી શકાશે નહીં.

હાલમાં 10 મોટા મંદિરોનો આ નિયમમાં સમાવેશ કરાયો છે: શ્રી રામ જન્મભૂમિ મંદિર, તિરુમાલા તિરુપતિ દેવસ્થાનમ, શ્રી માતા વૈષ્ણો દેવી મંદિર, શ્રી કાશી વિશ્વનાથ મંદિર, શ્રી જગન્નાથ મંદિર, શ્રી કેદારનાથ મંદિર, શ્રી બદ્રીનાથ મંદિર, શ્રી સોમનાથ મંદિર, શ્રી દ્વારકાધીશ મંદિર અને શ્રી મહાકાલેશ્વર મંદિર.

એમેઝોને પ્લેટફોર્મ પર વિક્રેતાની સંપૂર્ણ વિગતો, સરનામું, કસ્ટમર કેર નંબર અને ફરિયાદ અધિકારીની માહિતી ફરજિયાત દર્શાવવી પડશે.

CCPA એ 28 મે 2026 ના રોજ એમેઝોન દ્વારા સૂચિત કી-વર્ડ આધારિત ચેકિંગ સિસ્ટમને વધુ મજબૂત કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે. ઓથોરિટી 3 થી 4 મહિના પછી આ સિસ્ટમની સમીક્ષા પણ કરી શકે છે.