
બ્લેક ડ્રોંગો ગુજરાતીમાં કાળિયો કોશી તરીકે ઓળખાય છે, જ્યારે હિન્દીભાષી
રાજ્યોમાં તેને ‘કોટવાલ’ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
સામાન્ય રીતે જંગલ વિસ્તાર કે ખેતરોની આસપાસ વીજળીના થાંભલાના વાયર પર બેસીને કીટકોને પકડતું આ પક્ષી સતત નજરે ચડે છે. ખેતરોની આસપાસ ખૂબ જ ઝડપથી અનેક કીટકોનો શિકાર કરતું આ પક્ષી ખેડૂતમિત્ર છે.
પોતાના નિડર સ્વભાવને કારણે કાળિયો કોશી આસપાસનાં શિકારી પક્ષીઓ સાથે પણ બાથ ભીડીને તેમને પોતાના માળા કે વિસ્તારથી દૂર રાખે છે. ક્યારેક અન્ય પક્ષીઓને પરેશાન કરતાં શિકારી પક્ષીઓ સાથે પણ તે લડાઈ કરી લે છે. આમ, નિડરતા અને ચોકીદારીના સ્વભાવને કારણે જ તેને કેટલાક વિસ્તારોમાં ‘કોટવાલ’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
કાળિયો કોશી એના ચળકતા કાળા રંગ અને બે ફાંટાવાળી લાંબી પૂંછડીને કારણે સહેલાઈથી ઓળખી શકાય છે. તેના માથા ઉપરના ભાગે એક નાનું સફેદ ટપકું જોવા મળે છે. નર અને માદા દેખાવમાં લગભગ સરખાં હોય છે.
તેનો મુખ્ય ખોરાક કીટકો છે. તે ઊડતાં જીવજંતુઓને હવામાં જ ઝડપી લે છે. તીડ, ફૂદાં, પતંગિયાં, ભમરા અને ખેતીને નુકસાન કરતાં અનેક પ્રકારના કીટકો તેનો ખોરાક બને છે. આ કારણે ખેતરોમાં કીટકોની સંખ્યા નિયંત્રિત કરવામાં તેની ઉપયોગી ભૂમિકા રહે છે.
આ પક્ષીની સૌથી વિશેષ બાબત તેનો નિડર સ્વભાવ છે. કુદરતી રીતે કીટકોનું નિયંત્રણ કરીને ખેતીને મદદ કરતું અને પોતાના વિસ્તારના અન્ય નાના પક્ષીઓ માટે પણ જાણે ચોકીદારની ભૂમિકા ભજવતું કાળિયો કોશી ખરેખર આકાશનો નિડર રક્ષક અને ખેડૂતોનો સાચો સાથી છે.




