અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ વધુ એકવાર ગંભીર યુદ્ધમાં પરિવર્તિત થઈ શકે છે. પશ્ચિમ એશિયામાં તૈનાત અમેરિકન સેના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો આદેશ મળવાના માત્ર 96 કલાકની અંદર ઈરાન સામે નવા અને વિશાળ સૈન્ય અભિયાનો શરૂ કરવા માટે સંપૂર્ણ તૈયારી કરી ચૂકી છે. અમેરિકન અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ સંભવિત સૈન્ય કાર્યવાહી માટે ક્ષેત્રમાં પૂરતી સૈન્ય તાકાત અગાઉથી જ ઉપલબ્ધ છે. જોકે, રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે હજુ સુધી આ અંગે કોઈ અંતિમ નિર્ણય લીધો નથી અને વ્હાઇટ હાઉસ દ્વારા પણ આ બાબતે કોઈ સત્તાવાર ટિપ્પણી કરવામાં આવી નથી.
અમેરિકન અધિકારીઓનું કહેવું છે કે આ વખતે આ કાર્યવાહી માત્ર ઈરાનના રડાર, મિસાઈલ લોન્ચર્સ અને સૈન્ય ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવવાની મર્યાદા સુધી સીમિત નહીં રહે. અમેરિકન સેન્ટ્રલ કમાન્ડ અને પેન્ટાગોન દ્વારા સંભવિત લક્ષ્યોની એક વિસ્તૃત યાદી તૈયાર કરવામાં આવી છે, જેમાં ઈરાનનું ઊર્જા માળખું, સૈન્ય મથકો અને પરમાણુ સુવિધાઓનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ એક અત્યંત મોટું સૈન્ય અભિયાન સાબિત થઈ શકે છે. આમ છતાં, અમેરિકન અધિકારીઓ સામે અનેક મોટા પડકારો પણ મોઢા20 ઊભા છે. ઈરાની સૈૈન્ય હવે અમેરિકન સૈન્ય રણનીતિ અને હુમલા કરવાની પદ્ધતિઓને પહેલા કરતા વધુ સારી રીતે સમજી ચૂક્યું છે. આવી સ્થિતિમાં અમેરિકા માટે પોતાના તમામ લક્ષ્યોને પ્રભાવશાળી રીતે નિશાન બનાવવું સરળ નહીં રહે.
શું મિડટર્મ ચૂંટણી પછી થશે હુમલો?
અમેરિકન અધિકારીઓ અને સૈન્ય યોજનાઓથી વાકેફ કેટલાક લોકોનું એવું માનવું છે કે ટ્રમ્પ આ વર્ષના અંત પહેલા ઈરાન પર કોઈ મોટી સૈન્ય કાર્યવાહીનો આદેશ આપી શકે છે. તેમના મતે, આની સંભાવના અમેરિકન મિડટર્મ ચૂંટણી પછી સૌથી વધુ છે. જોકે, ભૂતકાળમાં પણ ટ્રમ્પ કેટલાક હુમલાઓની યોજનાઓ પર આગળ વધતા દેખાયા હતા, પરંતુ અંતિમ ક્ષણે તેઓ પીછેહટ કરી ગયા હતા. આ જ કારણ છે કે હાલમાં હુમલાની કોઈ ચોક્કસ તારીખ નક્કી કરવામાં આવી નથી. પેન્ટાગોનના એક વરિષ્ઠ અધિકારીના જણાવ્યા અનુસાર, રક્ષણ વિભાગનું મુખ્ય કામ માત્ર સૈન્ય વિકલ્પો તૈયાર કરવાનું અને રાષ્ટ્રપતિના આદેશ મુજબ તેને લાગુ કરવાનું છે. આનો સ્પષ્ટ અર્થ એ થાય છે کہ માત્ર યોજના બનવી એ હુમલો કરવાનો અંતિમ નિર્ણય નથી.
અમેરિકન ગુપ્તચર આકલનો મુજબ, ઈરાન અને યમનના હૂતી વિદ્રોહીઓ અમેરિકા અને સંભવિતપણે ઇઝરાયલ વિરુદ્ધ ત્વરિત જવાબી હુમલા કરી શકે છે. ઈરાને તાજેતરમાં જ એવું નિવેદન પણ આપ્યું હતું કે તે માત્ર એક જ કલાકમાં ઇઝરાયલને રહેવા લાયક ન હોય તેવી જગ્યામાં ફેરવી શકે છે. જો ઈરાન પર પુનઃ હુમલો થશે, તો તેહરાન અને હૂતી સંગઠનો આ ક્ષેત્રમાં હાજર અમેરિકન સૈનિકો અને સૈન્ય ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવીને પ્રચંડ જવાબી કાર્યવાહી કરી શકે છે. આ ઉપરાંત, જે દેશોમાં અમેરિકન બેઝ આવેલા છે, તેમની અર્થવ્યવસ્થાની જીવનરેખા પર પણ હુમલા કરવામાં આવી શકે છે, જે અમેરિકા પર વધુ મોટું દબાણ ઊભું કરશે. ઉદાહરણ તરીકે, ભવિષ્યના હુમલાઓમાં હૂતીઓ સીધી રીતે સાઉદી અરેબિયાના તેલ મથકો પર પ્રચંડ હુમલો કરી શકે છે, જેને સુધારતા વર્ષો નીકળી શકે છે. આ જ ગંભીર ચિંતાને ધ્યાનમાં રાખીને સાઉદી અરેબિયાના રક્ષણ મંત્રી 26 ઓક્ટોબરે તેહરાન પહોંચ્યા છે, જેથી તેહરાનને યુદ્ધ રોકવા અને વાટાઘાટોના ટેબલ પર લાવવા માટે સમજાવી શકાય.
માત્ર એટલું જ નહીં, આ યુદ્ધ ફાટી નીકળવા પર ખાડી દેશોની સીમાઓ વટાવીને અન્ય દેશો સુધી પણ પહોંચી શકે છે. અમેરિકન રાષ્ટ્રીય ગુપ્તચર નિયામકના 23 ઓક્ટોબરના એક નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ઈરાને અમેરિકન કર્મચારીઓને નિશાન બનાવવાની કોશિશોમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે. ગુપ્તચર આકલનો દર્શાવે છે કે પશ્ચિમ એશિયા અને અન્ય કેટલાક દેશોમાં આવા જોખમી ষડયંત્રો ઘણે આગળ વધી ચૂક્યા છે. જોકે, અમેરિકન અધિકારીઓનું એવું માનવું છે કે ઈરાન અને હૂતીઓ હાલના તબક્કે પહેલા હુમલો કરીને સંઘર્ષ વધારવાનું ટાળી શકે છે, પરંતુ જો ઈરાન પર સીધો હુમલો થશે તો તેઓ જવાબ આપવામાં ક્યારેય પાછા નહીં હટે. આ જ જોખમના કારણે અમેરિકા પશ્ચિમ એશિયામાં પોતાના કેટલાક દૂતાવાસોમાંથી કર્મચારીઓને પરત બોલાવવામાં અથવા તેમની સંખ્યા ઘટાડવાની પ્રક્રિયામાં લાગેલું છે.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર પણ તણાવ ચરમસીમાએ
અમેરિકન સેન્ટ્રલ કમાન્ડના પ્રમુખ એડમિરલ બ્રેડ કૂપરે રવિવારે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ક્ષેત્રની મુલાકાત લીધી હતી. અમેરિકા આ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગથી જહાજોની અવરજવરમાં સતત મદદ કરી રહ્યું છે અને ઈરાની બંદરગાહોની નાકાબંધી પણ યથાવત રાખી છે. કૂપરે હેલિકોપ્ટર દ્વારા આ સમગ્ર ક્ષેત્રનું હવાઈ નિરીક્ષણ કર્યું હતું અને તેવા અમેરિકન સૈનિકો સાથે મુલાકાત કરી હતી જેમણે દરિયાઈ માર્ગ દ્વારા ઈરાન દ્વારા બિછાવવામાં આવેલી સુરંગો (માઈન્સ) ને હટાવવાનું જોખમી કામ કર્યું હતું. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે અમેરિકા ખાડીના પોતાના તમામ ભાગીદારો અને દરિયાઈ વેપાર સાથે જોડાયેલા લોકોની પડખે મજબૂતાઈથી ઊભું છે. આમ છતાં, આ દરિયાઈ માર્ગથી તેલ ટેન્કરોની અવરજવર વધવા છતાં વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવ ઊંચા સ્તરે જ બનેલા છે. આનું મુખ્ય કારણ ઈરાન દ્વારા કરવામાં આવનારી સંભવિત જવાબી કાર્યવાહીનો ભય છે.
ઇઝરાયલ પણ ઈરાન પર નવા હુમલા કરવા માટે ઉત્સુક
પ્રાપ્ત વિગતો મુજબ, ઇઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુ ઈરાન પર નવા અને નિર્ણાયક હુમલા કરવાના પક્ષમાં છે. પરંતુ અમેરિકન અધિકારીઓએ ઇઝરાયલને હાલ પૂરતું રોકાઈ જવાની સલાહ આપી છે, જેથી બંને દેશો સંયુક્તપણે સૈન્ય કાર્યવાહીની પૂરતી તૈયારી કરી શકે. એક ઇઝરાયલ સુરક્ષા સૂત્રના હવાલાથી જાણવા મળ્યું છે કે નેતન્યાહુ અમેરિકન ચૂંટણી પહેલા જ ઈરાન પર સંયુક્ત હુમલો કરવા માટે ટ્રમ્પને મનાવવાના પ્રયાસો કરી રહ્યા હતા, પરંતુ તેમને ઉપરથી કોઈ લીલી ઝંડી મળી નહોતી. જોકે, નેતન્યાહુની કાર્યાલય દ્વારા આ દાવાને માત્ર અફવા અને ખોટા સમાચાર ગણાવવામાં આવ્યા છે. એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે એર ડિફેન્સની અછતના કારણે આવું બન્યું હોઈ શકે છે.
