કબીરના મતે, મિત્રતાની કસોટી દુઃખમાં થાય!

 

સજન સનેહી બહુતે હૈ, સુખમેં મિલે અનેક,

બિપત્તિ પડે દુઃખ બાંટિયે, સો લાખનમેં એક.

 

અંગ્રેજીની ઉકિત છે કે, ભીડમાં સાથે આવે તે સાચો ભેરુ. આજના ઝડપી જીવનમાં મિત્રતા ખૂબ ઉપકારક છે. કબીરજી કહે છે કે, સગાંવહાલાં અને મિત્રો અનેક હોય છે પણ તે તો સુખનાં સગાં છે. દુ:ખ આવતાં જ મોઢું ફેરવી લે છે.

મિત્રદ્રોહ, દગો, છેતરપિંડી અને નિષ્ઠાહીન સમાજમાં સન્મિત્ર કેમ મળે? ગુરુ જેમ સાચો મિત્ર શોધવો પણ મુશ્કેલ કામ છે. કબીરજી માનવસહજ નબળાઈઓથી સુપેરે પરિચિત છે. તેમનું સમાજદર્શન તેમની ટૂંકી પણ ચોટદાર સાખીમાં ગહન સત્યોને પ્રકાશિત કરે છે.

જીવનમાં વિપદા તો આવે જ છે. આવા સમયે દુઃખમાં ભાગીદાર થાય તેવા મિત્રો લાખોમાં એકાદ હોય છે. આવા મિત્રના આધારે, તેમની સહાયથી વિકટ પ્રશ્નો ઉકેલી શકાય છે. આ સાખીથી કબીરજી સૌનો આંધળો વિશ્વાસ કરવા સામે અને વધારે પડતી અપેક્ષાઓ સામે ચેતવણી આપે છે.

સાચો મિત્ર કેમ નથી મળ્યો તેનો સતત અફસોસ કરી દુઃખી થવું નિરર્થક છે. જ્યારે લાખોમાંથી એકનો જ સારો અનુભવ થવાનો હોય તો બાકીના નવાણું હજાર નવસો અને નવાણું પાસે શા માટે વ્યર્થ અપેક્ષા રાખવી?

(લેખક પ્રવીણ કે. લહેરી નિવૃત્ત સનદી અધિકારી છે. ગુજરાત રાજ્યના મુખ્ય સચિવ સહિત અનેક હોદ્દાઓ પર કામ કરી ચૂકયા છે. વહીવટી અને સમાજજીવનનો બહોળો અનુભવ ધરાવે છે. હાલમાં શ્રી સોમનાથ ટ્રસ્ટ અને સદવિચાર પરિવાર સાથે જોડાયેલા છે. સમાજજીવનના વિવિધ પ્રવાહો પર એ નિયમિત લખતા રહે છે.)